Podbrzezie (rejon wileński)
 Kościół w Podbrzeziu | |||
| |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Okręg | |||
| Rejon | |||
| Gmina | |||
| Populacja (2001) • liczba ludności |
| ||
| Kod pocztowy |
LT 14031 | ||
Położenie na mapie rejonu wileńskiego  | |||
Położenie na mapie Litwy  | |||
Położenie na mapie Polski w 1939 r. _location_map.png) | |||
 54°56′50″N 25°14′20″E/54,947222 25,238889 | |||
Podbrzezie[1] (także Podbrzeź, Podberezie; lit. Paberžė) – wieś na Litwie, w rejonie wileńskim, nad potokiem Dawle; siedziba gminy Podbrzezie.
Historia
Dawniej miasteczko[a]. W XVI w. wspomina się dwór i miasteczko Brzozy (pierwotna nazwa osiedla). W Rzeczypospolitej Obojga Narodów leżały w województwie wileńskim, w powiecie wileńskim. Podbrzezie było własnością biskupów wileńskich, potem dobra należały do Ciechanowieckich (1784).
W XIX i w początkach XX w. położone było w Rosji, w guberni wileńskiej, w powiecie wileńskim. Były wówczas siedzibą gminy Podbrzezie i okręgu wiejskiego.
Po I wojnie światowej pod administracją polską, w Zarządzie Cywilnym Ziem Wschodnich. W latach 1920–1922 w składzie Litwy Środkowej.
Od 11 kwietnia 1922[2] leżały w Polsce, w województwie wileńskim, w powiecie wileńsko-trockim[b], siedziba gminy Podbrzezie[3]. W 1931 miejscowość liczyła 673 mieszkańców, zamieszkałych w 78 budynkach[3].
Po II wojnie światowej w granicach Związku Sowieckiego. Od 1991 na niepodległej Litwie.
Religia
Pierwszy drewniany modrzewiowy kościół postawił w Podbrzeziu biskup wileński Andrzej Szeliga już w 1484, w 1503 jego następca biskup Wojciech Tabor uczynił go kościołem parafialnym.
Po pożarze w 1713 kościół zostaje odbudowany, później był jeszcze wielokrotnie odnawiany. Parafia należała do dekanatu giedrojckiego i miała kaplicę w Glinciszkach.
W 1865 władze rosyjskie zlikwidowały parafię katolicką, kościół został przerobiony na cerkiew. W 1900 prawosławnym wybudowano murowaną cerkiew.
Współcześnie Podbrzezie jest siedzibą parafii katolickiej.
Opis
We wsi znajduje się kościół neogotycki z 1932, dwie szkoły średnie: Szkoła Średnia im. św. Stanisława Kostki (z rosyjskim i polskim językiem nauczania) oraz Szkoła Średnia "Verdenes" (litewski język nauczania); poza tym poczta, kilka zagród agroturystycznych.
Uwagi
- ↑ status miasteczka posiadało jeszcze w II Rzeczypospolitej
- ↑ Przynależność wojewódzka i powiatowa zmieniała się. W Zarządzie Cywilnym Ziem Wschodnich miejscowość leżała w okręgu wileńskim; w Polsce w Ziemi Wileńskiej (1922 - 1926), następnie w województwie wileńskim (1926 - 1945). W ZCZW, na Litwie Środkowej i w początkach przynależności do Polski miejscowość należała do powiatu wileńskiego, następnie do powiatu wileńsko-trockiego.
Przypisy
- ↑ Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2019. ISBN 978-83-254-2578-4.
- ↑ Dz.U. z 1922 r. nr 26, poz. 213
- 1 2 Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej.. T. I. Województwo wileńskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1938.
Bibliografia
- Podbrzeź (1), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VIII: Perepiatycha – Pożajście, Warszawa 1887, s. 364.
- Wincenty A. Sułkowski red.: Kartka z dziejów kościoła katolickiego w Polsce Rosyjskiej : biskupstwo wileńskie. Kraków: Nakł. i druk Wł. L. Anczyca i Spółki, 1889, s. 197.