Przemysław Gorzelak

Przemysław Gorzelak
Państwo działania

 Polska

Data i miejsce urodzenia

1984
Tychy

doktor habilitowany
Specjalność: paleontologia
Alma Mater

Uniwersytet Śląski

Doktorat

2012
Instytut Paleobiologii PAN

Habilitacja

2019
Instytut Paleobiologii PAN

Aktywność zawodowa
Jednostka

Instytut Paleobiologii im. Romana Kozłowskiego Polskiej Akademii Nauk

Przemysław Gorzelak (ur. w 1984 r. w Tychach)[1] – polski paleobiolog, badacz szkarłupni.

Elementy biografii

W 2008 ukończył studia na Uniwersytecie Śląskim[1]. Jego dalsza kariera zawodowa związana jest z Instytutem Paleobiologii PAN, gdzie w 2012 uzyskał doktorat na podstawie rozprawy przygotowanej pod kierunkiem Jarosława Stolarskiego[2], a w 2019 – habilitację[3][4]. W kadencji 2019–2024 był członkiem Akademii Młodych Uczonych PAN[5].

Osiągnięcia naukowe

Znaczenie w historii nauki

Współczesny mobilny liliowiec, przedstawiciel rzędu Comatulida

Przedmiotem badań Gorzelaka są przede wszystkim liliowce mezozoiczne[6] oraz biomineralizacja szkarłupni[7][8]. Wykazał on związek między mezozoiczną radiacją jeżowców i zwiększaniem się intensywności ich drapieżnictwa z jednej strony a trendami ewolucyjnymi liliowców (przejściem do ruchomego trybu życia albo wycofaniem się go głębokowodnych refugiów) z drugiej[9]. Dzięki zastosowaniu elastycznego robota przedstawił rekonstrukcję sposobu lokomocji ordowickiego blastoida Pleurocystites[10][11]. Opisał (we współautorstwie) nowe rodzaje mezozoicznych liliowców: Ancepsicrinus Salamon & Gorzelak, 2010 (oksford–tyton)[12], Ascidicrinus Hess, Salamon & Gorzelak, 2011[13] (przełom jury i kredy) oraz Ausichicrinites Salamon, Jain, Brachaniec, Duda, Płachno & Gorzelak, 2022 (tyton)[14]. Jest współautorem powstającej rewizji tomu T (Crinoidea) Treatise on Invertebrate Paleontology[6].

Wybrane publikacje

  • Predator-induced macroevolutionary trends in Mesozoic crinoids (Gorzelak et al., 2012)[9]
  • Micro- to nanostructure and geochemistry of extant crinoidal echinoderm skeletons (Gorzelak et al., 2012)[7]
  • Jeżowce kontra liliowce (2013)[15]
  • Biostratigraphic value of Mesozoic crinoids (Salamon, Ferré & Gorzelak, 2019)[6]
  • A Devonian crinoid with a diamond microlattice (Gorzelak et al., 2023)[8]

Przypisy

  1. 1 2 Zakład Paleobiologii Środowiskowej: dr hab. Przemysław Gorzelak, [w:] Polska Akademia Nauk, Instytut Paleobiologii im. Romana Kozłowskiego [online].
  2. ↑ Stopnie i tytuły naukowe [online], Institute of Paleobiology, Polish Academy of Sciences [dostęp 2025-03-03].
  3. ↑ Postępowanie awansowe - PRZEMYSŁAW GORZELAK, [w:] Centralna Komisja ds. Stopni i Tytułów [online].
  4. ↑ Ludzie Nauki: dr hab. Przemysław Gorzelak [online], ludzie.nauka.gov.pl [dostęp 2025-03-03].
  5. ↑ Kadencja 2019-2024 – Akademia Młodych Uczonych [online], amu.pan.pl [dostęp 2025-03-03] [zarchiwizowane z adresu 2024-09-17].
  6. 1 2 3 Mariusz A. Salamon, Bruno Ferré, Przemysław Gorzelak, Treatise Online no. 125: Part T, Revised, Volume 1, Chapter 20: Biostratigraphic Value of Mesozoic Crinoids, „Treatise Online”, 2019, DOI: 10.17161/to.v0i0.11945, ISSN 2153-4012 [dostęp 2025-03-03] (ang.).
  7. 1 2 P. Gorzelak i inni, Micro- to nanostructure and geochemistry of extant crinoidal echinoderm skeletons, „Geobiology”, 11 (1), 2013, s. 29–43, DOI: 10.1111/gbi.12012, ISSN 1472-4669 [dostęp 2025-03-03] (ang.).
  8. 1 2 Przemysław Gorzelak i inni, A Devonian crinoid with a diamond microlattice, „Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences”, 290 (1995), 2023, s. 20230092, DOI: 10.1098/rspb.2023.0092, PMID: 36987636, PMCID: PMC10050926 [dostęp 2025-03-03].
  9. 1 2 Przemysław Gorzelak, Mariusz A. Salamon, Tomasz K. Baumiller, Predator-induced macroevolutionary trends in Mesozoic crinoids, „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America”, 109 (18), 2012, s. 7004–7007, DOI: 10.1073/pnas.1201573109, PMID: 22509040, PMCID: PMC3345010 [dostęp 2025-03-03].
  10. ↑ Richard Desatnik i inni, Soft robotics informs how an early echinoderm moved, „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America”, 120 (46), 2023, e2306580120, DOI: 10.1073/pnas.2306580120, PMID: 37931097, PMCID: PMC10655572 [dostęp 2025-03-03].
  11. ↑ Polish scientists help recreate 450-million-year-old marine organism - English Section [online], www.polskieradio.pl [dostęp 2025-03-03].
  12. ↑ Mariusz A. Salamon, Przemysław Gorzelak, Cyrtocrinids (Echinodermata, Crinoidea) from Upper Jurassic Štramberk-type limestones in southern Poland, „Palaeontology”, 53 (4), 2010, s. 869–885, DOI: 10.1111/j.1475-4983.2010.00965.x, ISSN 1475-4983 [dostęp 2025-03-03] (ang.).
  13. ↑ Hans Hess, Mariusz A. Salamon, Przemysław Gorzelak, Late Jurassic-Early Cretaceous (Tithonian-Berriasian) cyrtocrinids from south-eastern Poland, „Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie - Abhandlungen”, 2011, s. 119–128, DOI: 10.1127/0077-7749/2011/0143 [dostęp 2025-03-03] (ang.).
  14. ↑ Mariusz A. Salamon i inni, Ausichicrinites zelenskyyi gen. et sp. nov., a first nearly complete feather star (Crinoidea) from the Upper Jurassic of Africa, „Royal Society Open Science”, 9 (7), 2022, s. 220345, DOI: 10.1098/rsos.220345, PMID: 35875469, PMCID: PMC9297031 [dostęp 2025-03-03].
  15. ↑ Przemysław Gorzelak, Jeżowce kontra liliowce, „Rocznik Muzeum Ewolucji”, 5, Warszawa 2013, s. 17–22, ISSN 1689-8540.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.