Pstrągowa

Pstrągowa
wieś
Ilustracja
Zabytkowy dwór w Pstrągowej
Państwo

 Polska

Województwo

 podkarpackie

Powiat

strzyżowski

Gmina

Czudec

Liczba ludności (2023)

2269[1]

Strefa numeracyjna

17

Kod pocztowy

38-121[2]

Tablice rejestracyjne

RSR

SIMC

0648646[3]

Położenie na mapie gminy Czudec
Mapa konturowa gminy Czudec, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Pstrągowa”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Pstrągowa”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Pstrągowa”
Położenie na mapie powiatu strzyżowskiego
Mapa konturowa powiatu strzyżowskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Pstrągowa”
Ziemia49°56′41″N 21°45′04″E/49,944722 21,751111[4]

Pstrągowa – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie strzyżowskim, w gminie Czudec[5][3].

Geografia

Wieś Pstrągowa obejmuje jedną wieś położoną w północno-zachodniej części powiatu Strzyżowskiego. Obszar jej wynosi 2936 ha: gruntów ornych, lasów i łąk. Teren wsi rozciąga się na przestrzeni kilku kilometrów wzdłuż otoczonej wzgórzami doliny rzeczki Pstrągówki. Wśród licznych wzniesień przepływają małe strumyki łączące się i wpadające poza teren wsi do rzeki Wisłok. Od strony zachodniej i północnej wieś otaczają rozległe lasy.

Wieś liczy ok. 850 gospodarstw.

Demografia

Liczba mieszkańców Pstrągowej w latach międzywojennych wynosiła ponad 4000. Po II wojnie światowej liczba ta zmalała do ok. 3000 ze względu na przesiedlenie się mieszkańców do miasta. Obecnie mieszka tutaj ok. 2000 mieszkańców.

Historia

Pstrągowa jest starą osadą sięgającą początkami do XIII wieku. W XV wieku istniały tu dwa duże dwory i kilka folwarków. Na terenie parafii istniał kościół pw. św. Katarzyny wzmiankowany w 1488 r. Następny pw św. Józefa który powstał w 1802 r. poprzez dobudowę drewnianej części do murowanej kaplicy z 1344 r.

W czasie rabacji galicyjskiej w 1846 r. zbrojna partia chłopska, dowodzona przez Stacha, syna Jakuba Szeli oraz pochodzących ze szlachty zagrodowej braci Wincentego i Marcina Strzemeckich, wymordowała łącznie 13 przedstawicieli miejscowej szlachty, która posiadała w miejscowości 11 dworów[6][7][8][9][10]. Erazm Antoni Łazowski z synami Aleksandrem, Józefem i Henrykiem szukał uprzednio schronienia w Rzeszowie, na stancji Misingiewiczowej, gdzie mieszkał jego najmłodszy syn Franciszek, ale został na polecenie starosty rzeszowskiego Tadeusza Lederera wydalony przez policję[11]. Ocalał ukryty przez niańkę Zygmunt Gorazdowski, mający wówczas 1 rok, późniejszy ksiądz i święty Kościoła katolickiego[12]. Pstrągowa wraz z niektórymi sąsiednimi wsiami (m.in. Żarnowa, Nawsie, Kożuchów, Szufnarowa, Niewodna, Stępina, Gogołów) podporządkowała się władzy Jakuba Szeli jako organizatora powstania chłopskiego i złożyła podpis pod jego petycją w sprawie pańszczyzny[13]. Ksiądz Józef Modła z Pstrągowej, który wyspowiadał przed śmiercią Antoniego Łazowskiego i przekazał go chłopom, został później oskarżony przez nowego starostę rzeszowskiego Augusta Festenburga o podburzanie chłopów i prowadzenie z nimi tajnych narad[14][7][15]. W rejonie Pstrągowej i Nockowej kawaleria chłopska pod wodzą podleśniczego Picaka z Zagorzyc przegrała potyczkę z dysponującymi bronią palną siłami Eustachego Wojnarowskiego i jego brata, w której poległo 21 osób. Po ukryciu we dworze w Nockowej otrzymanych od starosty Lederera posiłków w liczbie 53 piechoty i dragonów Wojnarowski i dowódca tego oddziału zawiadomili przywódców chłopskich w Pstrągowej o przyjeździe komisji do rozdziału ziemi, po czym otoczyli i pojmali zbrojną delegację siedemnastu z nich z podwójcim Nogą na czele. Po wzniesieniu szubienic egzekucja została w ostatniej chwili odwołana, a jeńcy odesłani do aresztu w cyrkule rzeszowskim[16].

12 czerwca 1943 Wehrmacht, żandarmeria i policja niemiecka pod dowództwem gestapowca Goldona przeprowadził pacyfikację wsi. Niemcy zamordowali 11 osób i spalili dwa gospodarstwa[17].

W latach 1954-1972 wieś była siedzibą gromady Pstrągowa. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.

Religia

Miejscowość jest siedzibą parafii św. Józefa Robotnika, należącej do dekanatu Czudec, diecezji rzeszowskiej.

Znani ludzie urodzeni w miejscowości

Przypisy

  1. ↑ Raport o stanie gminy w roku 2023. Stan ludności 31.12.2023 str. 7 [dostęp 2025-04-14]
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1048 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. 1 2 3 TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
  4. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 112660
  5. 1 2 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. ↑ Wycech 1955 ↓, s. 139, 146.
  7. 1 2 Galicyanie, pamiątki rabacji. Pstrągowa [online], kordowiec.blogspot.com, 9 maja 2021 [dostęp 2025-04-01].
  8. ↑ Strzyżów Portal - Pstrągowa [online], www.strzyzowski.pl [dostęp 2023-10-23] (pol.).
  9. ↑ Stanisław Kucharzyk, Na Pogórzu...: Kapliczka w Nowej Wsi Czudeckiej - pamiątka powstrzymania rabacji? [online], Na Pogórzu..., 6 sierpnia 2011 [dostęp 2023-10-23].
  10. ↑ Ostaszewski-Barański 1897 ↓, s. 92–95.
  11. ↑ Ostaszewski-Barański 1897 ↓, s. 92–93.
  12. ↑ Zgromadzenie Sióstr Świętego Józefa cssj siostry józefitki - Kraków [online], www.jozefitki.pl [dostęp 2023-10-23].
  13. ↑ Wycech 1955 ↓, s. 148.
  14. ↑ Wycech 1955 ↓, s. 131.
  15. ↑ Ostaszewski-Barański 1897 ↓, s. 93–94.
  16. ↑ Wycech 1955 ↓, s. 135–136.
  17. ↑ Józef Fajkowski, Jan Religa: Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939-1945. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1981, s. 326

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.