Sara Weinlös

Sara Weinlös
Data i miejsce urodzenia

6 lutego 1903
Rohatyn

Data śmierci

1941?

Zawód, zajęcie

matematyczka

Sara Weinlös (ur. 6 lutego 1903 w Rohatynie, zm. 1941?[1]) – polska matematyczka[2] żydowskiego pochodzenia[3][4], przedstawicielka lwowskiej szkoły matematycznej, trzecia kobieta w Polsce, która przed II wojną światową obroniła doktorat z matematyki[5][6], i pierwsza, która tego dokonała na Uniwersytecie Lwowskim[3].

Życiorys

Była córką Izraela, urzędnika w prywatnych przedsiębiorstwach, i Rebeki z Damów małżonków Weinlösów. W latach 1909–1913 uczyła się w szkole ludowej we Lwowie. W roku szkolnym 1913/1914 chodziła do prywatnego żeńskiego gimnazjum im. J. Słowackiego, gdzie skończyła I klasę, a potem do 1921 uczyła się w gimnazjum pani Kamerling, gdzie z oceną celującą zdała maturę[3][4].

W 1921 zaczęła studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. W 1924, po zmianach organizacyjnych na uczelni, studiowała na Wydziale Matematyczno-Przyrodnicznym UJK. Chodziła na zajęcia m.in. do Kazimierza Twardowskiego, Eustachego Żylińskiego, Stanisława Ruziewicza, Romana Negrusza, Stefana Banacha i Hugona Steinhausa. Z tym ostatnim współpracowała nad zagadnieniem geometrii trójwymiarowej i pod jego kierunkiem napisała pracę doktorską[3][4].

W 1927 obroniła doktorat z matematyki[7][8][9][10] na podstawie pracy O niezależności I, II, IV grupy aksjomatów geometrii euklidesowej trójwymiarowej. Recenzentami byli E. Żyliński i H. Steinhaus[3][4]. Wyniki badań opublikowała po francusku w artykule na łamach „Fundamenta Matematicae” w 1928[11]. W 1929 do jej pracy, na łamach tego czasopisma, odnosił się niemiecki matematyk Arthur Rosenthal[12], a w 1930 Adolf Lindenbaum[13].

W latach 1926–1930, a następnie w latach 1934–1941 nauczała matematyki w prywatnych szkołach we Lwowie. W latach 1939–1940 na regionalnych kursach pedagogicznych dla nauczycielek i nauczycieli prowadziła zajęcia z matematyki[3][4].

W 1940, mimo pozytywnych wyników egzaminów, z powodu braku miejsc nie została przyjęta na studia doktoranckie na Uniwersytecie Państwowym im. Iwana Franki we Lwowie[3][4].

Ostatni jej ślad notujemy w 1941. Jej dalsze losy nie są znane[1]. Zapewne zginęła po wkroczeniu do Lwowa wojsk niemieckich[1][5].

Przypisy

  1. 1 2 3 Wiesław Wójcik, Sara Weinlös (1906–194?), [w:] Miłośniczki mądrości. Kobiety z kręgu SLW, dzień 2, 13.02.2025.
  2. ↑ Roman Duda, Przedwojenni nauczyciele na powojennych uczelniach, „Antiquitates Mathematicae”, 10, 2017, s. 75, DOI: 10.14708/am.v10i0.1540, ISSN 2353-8813 [dostęp 2025-03-12].
  3. 1 2 3 4 5 6 7 I. Guran, J. Prytula, Sala Weinlös, pierwsza kobieta, która uzyskała tytuł doktora matematyki na Uniwersytecie Lwowskim, [w:] Aktualne badania w dziedzinie nauk matematycznych informatycznych, Olsztyn 2018, s. 27–39.
  4. 1 2 3 4 5 6 I. Guran, J. Prytula, Salya Vainlos i jej praca nad podstawami geometrii, „Visnyk. Seria Mechaniczno-Matematyczna”, 83, 2017, s. 24–33.
  5. 1 2 Seminarium z historii matematyki, 22 listopada 2021: Danuta Ciesielska, Czy w PRL kobieta mogła zostać profesorem matematyki? Trzy historie: Stanisława Nikodymowa, Zofia Szmydt i Zofia Krygowska [online], Ihnpan.pl [dostęp 2025-03-12].
  6. ↑ Danuta Ciesielska, Ciemna strona księżyca, czyli o kobietach w „Polskiej Szkole Matematycznej”, [w:] Konferencja naukowa POZA. Historie kobiet znikających z nauki–sztuki–kultury–edukacji–polityki (księga abstraktów), Warszawa: Instytut Historii PAN, 2024, s. 13.
  7. ↑ Jarosław Prytuła, Doktoraty z matematyki i logiki na Uniwersytecie Jana Kazimierza w latach 1920–1938, [w:] Witold Więsław (red.), Dzieje matematyki polskiej, Wrocław 2012, s. 137, 161.
  8. ↑ Jarosław Prytuła, Doktoraty z matematyki i logiki na uniwersytecie im. Jana Kazimierza we Lwowie w latach 1920–1938, „Antiquitates Mathematicae”, 4 (0), 2014, DOI: 10.14708/am.v4i0.727, ISSN 2353-8813 [dostęp 2025-03-12].
  9. ↑ Adam Redzik i inni red., Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie: Academia Militans, Kraków: Wydawnictwo Wysoki Zamek, 2015, s. 688–690, ISBN 978-83-943785-5-4 [dostęp 2025-03-12].
  10. ↑ 27. Przegląd chronologiczny, [w:] Roman Duda, Lwowska szkoła matematyczna, wyd. 2, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2014, s. 181–194, ISBN 978-83-229-3211-7 [dostęp 2025-03-12].
  11. ↑ S. Weinlös, Sur l'indépendance des axiomes de coïncidence et de parallélité dans un système axiomes de la géométrie euclidienne à trois dimensions, „Fundamenta Mathematicae”, 11, 1928, s. 206–221, DOI: 10.4064/fm-11-1-206-221, ISSN 0016-2736 [dostęp 2025-03-12] (ang.).
  12. ↑ A. Rosenthal, Eine Bemerkung zu der Arbeit von Fräulein S. Weinlös: "Sur l'indépendance des axiomes de coïncidence et de la parallélité...", „Fundamenta Mathematicae”, 13, 1929, s. 304–306, DOI: 10.4064/fm-13-1-304-306, ISSN 0016-2736 [dostęp 2025-03-12] (ang.).
  13. ↑ Adolphe Lindenbaum, Remarques sur une question de la méthode axiomatique, „Fundamenta Mathematicae”, 15, 1930, s. 313–321, DOI: 10.4064/fm-15-1-313-321, ISSN 0016-2736 [dostęp 2025-03-12] (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.