Sobór Wprowadzenia Matki Bożej do Świątyni w Czeboksarach
 nr rej. 211420088890006 z dnia 30 sierpnia 1960[1] | |||||||||||||
| sobór katedralny | |||||||||||||
.jpg) Sobór Wprowadzenia Matki Bożej do Świątyni w 2021 roku | |||||||||||||
| Państwo | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Republika | |||||||||||||
| Miejscowość | |||||||||||||
| Adres |
uł. Konstantina Iwanowa, d. 21[1] | ||||||||||||
| Wyznanie | |||||||||||||
| Kościół | |||||||||||||
| Eparchia | |||||||||||||
| Wezwanie | |||||||||||||
| Przedmioty szczególnego kultu | |||||||||||||
| Cudowne ikony | |||||||||||||
| |||||||||||||
| |||||||||||||
Położenie na mapie Czeboksar  | |||||||||||||
Położenie na mapie europejskiej części Rosji .svg.png) | |||||||||||||
Położenie na mapie Czuwaszji  | |||||||||||||
 56°09′06,5″N 47°14′48,1″E/56,151806 47,246694 | |||||||||||||
Sobór Wprowadzenia Matki Bożej do Świątyni w Czeboksarach (ros. Введенский собор – trb. Wwiedienskij sobor; czuw. Введени чиркӗвӗ – trl. Vvedeni čirkĕvĕ) – sobór katedralny będący siedzibą eparchii czeboksarskiej Rosyjskiego Kościół Prawosławnego, znajdujący się w Czeboksarach, stolicy Republiki Czuwaskiej, w Rosji. Budynek wpisany jest do rejestru obiektów dziedzictwa kulturowego narodów Federacji Rosyjskiej o znaczeniu federalnym[1].
Sobór stanowi dominantę architektoniczną historycznego centrum miasta. Znajduje się w centrum dawnego kremla czeboksarskiego, na terenie między ulicami Konstantina Iwanowa i Michaiła Siespiela[1]. Jest najstarszym zabytkiem architektury sakralnej nie tylko w Czeboksarach, ale i w całej Czuwaszji[2].
Historia
Pierwsza, płócienna cerkiew w Czeboksarach została ufundowana na mocy przywileju cara Iwana IV Groźnego z 26 maja 1555 roku; wkrótce świątynia została zastąpiona budynkiem drewnianym[3]. Miasto w owym czasie było twierdzą położoną na wschodnich rubieżach Carstwa Rosyjskiego, którą zamieszkiwali m.in. strzelcy moskiewscy[4]. Cerkiew konsekrował Guriasz, pierwszy prawosławny arcybiskup założonej w 1555 roku eparchii kazańskiej[2]. Świątynię wybudowano na szczycie wzniesienia w obrębie czeboksarskiego kremla[5], w miejscu, w którym według legend znajdował się pogański kieriemietʹ (ros. кереме́ть; miejsce święte lub święty gaj należący do ludów pierwotnie zamieszkujących tereny Powołża)[6]. Cerkiew otrzymała wezwanie Wprowadzenia Matki Bożej do Świątyni (ros. Введение во храм Пресвятой Богородицы, trb. Wwiedienije wo chram Prieswiatoj Bogorodicy)[7]. Arcybiskup Guriasz umieścił w niej kopię Włodzimierskiej Ikony Matki Bożej, która z czasem zaczęła być czczona zarówno przez miejscową ludność rosyjską, jak i przez schrystianizowanych do końca XVIII wieku Czuwaszów jako cudowna i słynąca z wielu łask i nazywana przez nich Toramusz (ros. Торамуш, z czuwaskiego Турă амăшě, trl. Tură amăšě – Matka Boża)[7][6].
Drewniana świątynia spłonęła w pożarze w 1649 roku[7]. Około 1657 roku poświęcono nową, kamienną cerkiew krytą dachem namiotowym z pięcioma kopułami, obok której wybudowano dzwonnicę (również zwieńczoną dachem namiotowym)[8][6]. Obiekt był inspirowany starożytnymi greckimi świątyniami[8]. Budynek przetrwał do czasów współczesnych w stanie niemal nienaruszonym, choć np. w 1773 roku w wyniku pożaru uszkodzony został dach[6]. W latach 20. XIX wieku gruntownie odnowiono dzwonnicę, w której zawieszone zostały nowe dzwony oraz wymieniono podłogi świątyni, latach 30. XIX wieku odnowiono stare freski, zaś w 1845 roku – główny ikonostas (który został wówczas również pozłocony)[6].
Świątynia niemal przez cały czas swojego istnienia pełniła funkcje sakralne z wyjątkiem lat 1939–1943, kiedy to mieściła się w niej galeria sztuki. W 1943 roku nabożeństwa w soborze wznowiono. Do 1985 roku kaplica św. Aleksego Wyznawcy i św. Charłampa oraz narteks były wykorzystywane przez Czuwaskie Muzeum Narodowe[6]. Na początku XXI wieku miała miejsce kolejna renowacja obiektu, podczas której m.in. wzmocniono jej fundamenty, a także wyremontowano cały kompleks zabudowań soboru[6].
W 2013 roku Centralny Bank Federacji Rosyjskiej wyemitował przedstawiającą świątynię monetę okolicznościową o nominale 3 rubli, wykonaną ze srebra próby 925, o masie 31,1 g i średnicy 39,0 mm[6].
Architektura
W narteksie świątyni znajduje się XIX-wieczna ikona przedstawiająca arcybiskupów kazańskich i późniejszych świętych kościoła prawosławnego, Guriasza i Germana, oraz św. Mikołaja z Miry[9].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 Собор Введения с фресками и колокольня – Сведения из Единого государственного реестра объектов культурного наследия (памятников истории и культуры) народов Российской Федерации. [w:] Портал открытых данных Министерства культуры Российской Федерации (Portal otwartych danych Ministerstwa Kultury Federacji Rosyjskiej) [on-line]. opendata.mkrf.ru. [dostęp 2025-03-28]. (ros.).
- 1 2 Mordwinowa 2009 ↓, s. 7.
- ↑ Mordwinowa 2009 ↓, s. 10.
- ↑ Mordwinowa 2009 ↓, s. 12.
- ↑ Mordwinowa 2009 ↓, s. 5.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Введенский кафедральный собор в Чебоксарах [online], visitvolga.ru [dostęp 2025-04-02] (ros.).
- 1 2 3 В память о первом храме [online], sobor-vvedenie.ru [dostęp 2025-04-02].
- 1 2 Mordwinowa 2009 ↓, s. 11.
- ↑ Mordwinowa 2009 ↓, s. 9.
Bibliografia
Antonina Mordwinowa: Wwiedienskij sobor goroda Czeboksary. Czeboksary: Czuwaszskoje kniżnoje izdatielstwo, 2009. ISBN 978-5-7670-1608-2.