Staroszczur

Staroszczur
	Hadromys
	O. Thomas, 1911
	Okres istnienia: pliocen-dziś
	; Staroszczur reliktowy (H. humei) na ilustracji autorstwa J.G. Keulemansa z 1886 roku
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	gryzonie
Podrząd	Supramyomorpha
Infrarząd	myszokształtne
Nadrodzina	myszowe
Rodzina	myszowate
Podrodzina	myszy
Plemię	incertae sedis
Rodzaj	staroszczur
	Typ nomenklatoryczny
	Mus humei O. Thomas, 1886
Gatunki
	3 gatunki (w tym 1 wymarły) – zobacz opis w tekście
	3 gatunki (w tym 1 wymarły) – zobacz opis w tekście

Staroszczur^[2] (Hadromys) – rodzaj ssaków z podrodziny myszy (Murinae) w obrębie rodziny myszowatych (Muridae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w południowej Azji^[3]^[4]^[5].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 98–140 mm, długość ogona 114–138 mm, długość ucha 14–22 mm, długość tylnej stopy 23–28 mm; masa ciała 41–77 g^[4]^[6].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1911 roku angielski zoolog Oldfield Thomas w artykule zatytułowanym Nowy rodzaj i gatunek myszowych z Sind, z diagnozami trzech innych nowych rodzajów w oparciu o wcześniej znane gatunki „Mus”, opublikowanym w czasopiśmie „The journal of the Bombay Natural History Society”^[1]. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) staroszczur reliktowy (H. humei).

Etymologia

Hadromys: gr. ἁδρος hadros ‘gruby, tęgi’^[7]; μυς mus, μυος muos ‘mysz’^[8].

Podział systematyczny

Gryzonie z tego rodzaju są znane z zapisu kopalnego od pliocenu^[5]. Wymarły gryzoń Prohadromys varavudhi, który żył w Tajlandii, może reprezentować bezpośrednich przodków tego rodzaju^[5]. Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki^[9]^[6]^[3]^[2]:

Grafika	Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[2]	Podgatunki^[4]^[3]^[6]	Rozmieszczenie geograficzne^[4]^[3]^[6]	Podstawowe wymiary^[4]^[6]^[a]	Status IUCN^[10]
	Hadromys humei	(O. Thomas, 1886)	staroszczur reliktowy	gatunek monotypowy	endemit Indii: znany z 3 miejsc w Asam i Manipur; zakres wysokości: 900–1300 m n.p.m.	DC: 9,8–14 cm DO: 12–13,8 cm MC: brak danych	EN
	Hadromys yunnanensis	Yang Guangrong & Wang Yingxiang, 1987	staroszczur junnański	gatunek monotypowy	endemit Chińskiej Republiki Ludowej: powiat Ruili (zachodni Junnan); zakres wysokości: 970–1300 m n.p.m.	DC: 12,3–13,6 cm DO: 11,4–13,2 cm MC: 41–77 g	DD

Kategorie IUCN: EN – gatunek zagrożony, DD – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia.

Opisano również gatunek wymarły w pliocenie na terenie dzisiejszego Pakistanu^[11]:

Hadromys loujacobsi Musser, 1987

Uwagi

↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 O. Thomas. A new Murine genus and species from Sind, with diagnoses op three other new genera based on previously known species of “Mus.”. „The journal of the Bombay Natural History Society”. 20, s. 999, 1911. (ang.).
1 2 3 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 268. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 524–526. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
1 2 3 4 5 Ch. Denys, P. Taylor & K. Aplin. Opisy gatunków Muridae: Ch. Denys, P. Taylor, C. Burgin, K. Aplin, P.-H. Fabre, R. Haslauer, J. Woinarski, B. Breed & J. Menzies: Family Muridae (True Mice and Rats, Gerbils and relatives). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 883–884. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).
1 2 3 D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Hadromys. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-13].
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 337–338. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 115.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 160.
↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, J. Zijlstra & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.13) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-03-03]. (ang.).
↑ Taxonomy: Hadromys – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-03-03]. (ang.).
↑ G.G. Musser. The occurrence of Hadromys (Rodentia: Muridae) in Early Pleistocene Siwalik Strata in northern Pakistan and its bearing on biogeographic affinities between Indian and northeastern African murine faunas. „American Museum Novitates”. 2883, s. 12, 1987. (ang.).

Bibliografia

E.C. Jaeger: Source-book of biological names and terms. Wyd. 3 (Revised second printing). Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316. (ang.).

[10] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[Thomas-1] 1 2 O. Thomas. A new Murine genus and species from Sind, with diagnoses op three other new genera based on previously known species of “Mus.”. „The journal of the Bombay Natural History Society”. 20, s. 999, 1911. (ang.).

[Cichocki&inni-2] 1 2 3 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 268. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-3] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 524–526. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[Denys&inni-4] 1 2 3 4 5 Ch. Denys, P. Taylor & K. Aplin. Opisy gatunków Muridae: Ch. Denys, P. Taylor, C. Burgin, K. Aplin, P.-H. Fabre, R. Haslauer, J. Woinarski, B. Breed & J. Menzies: Family Muridae (True Mice and Rats, Gerbils and relatives). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 883–884. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).

[Wilson&Reeder-5] 1 2 3 D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Hadromys. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-13].

[amw-6] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 337–338. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=155_115]-7] Jaeger 1959 ↓, s. 115.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=200_160]-8] Jaeger 1959 ↓, s. 160.

[mdd-9] N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, J. Zijlstra & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.13) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-03-03]. (ang.).

[11] Taxonomy: Hadromys – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-03-03]. (ang.).

[Musser-12] G.G. Musser. The occurrence of Hadromys (Rodentia: Muridae) in Early Pleistocene Siwalik Strata in northern Pakistan and its bearing on biogeographic affinities between Indian and northeastern African murine faunas. „American Museum Novitates”. 2883, s. 12, 1987. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[a]

[10]

[11]