Stożkówka soczewkowatozarodnikowa
 | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
stożkówka soczewkowatozarodnikowa |
| Nazwa systematyczna | |
| Conocybe lenticulospora Watling Notes R. bot. Gdn Edinb. 38(2): 351 (1980) | |
Stożkówka soczewkowatozarodnikowa (Conocybe lenticulospora Watling) – gatunek grzybów z rodziny gnojankowatych (Bolbitiaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Conocybe, Bolbitiaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisał go w 1980 roku Roy Watling na odchodach koni w Anglii[1]. Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r.[2] W internetowym atlasie grzybów stożkówka soczewkowatozarodnikowa opisana jest pod naukową nazwą Conocybe brunneidisca[3] (przez niektórych mykologów C. lenticulospora jest uważana za synonim C. brunneidisca[4]).
Morfologia
Szerokość 2–15 mm, wysokość 12 mm, początkowo dzwonkowaty, czasem o większej wysokości niż szerokości, później dzwonkowato-wypukły lub wypukły, rzadko prawie półkulisty u młodych okazów, higrofaniczny, prążkowany aż do środka. Powierzchnia rdzawopomarańczowa do blado czerwonawopomarańczowej, następnie płowa, często ciemniejsza lub z brązowawym środkiem, sucha, w środku gładka, z wiekiem lekko lub wyraźnie bruzdowana przy brzegu, bez resztek osłony[4].
Przyrośnięte do prawie wolnych, gęste, wąskie, blado brązowawe lub rdzawe, lekko rozpływające się u starych okazów. Ostrza tej samej barwy[4].
Wysokość 30–50 mm, grubość 1–2 mm, cylindryczny z lekko rozszerzoną podstawą. Powierzchnia najpierw prawie biaława do blado brunatnej, potem ochrowa do blado żółtawobrązowej w starych okazach, oprószona tylko w młodych okazach, potem gładka[4]
Dość delikatny, bardzo cienki w kapeluszu, bez wyczuwalnego zapachu i smaku. Eksykaty w całości blado brązowawe[4].
- Cechy mikroskopowe
Zarodniki: 12,5–14,5 × 8–9 × 7–8,5 µm, Q = 1,4–1,7, szeroko elipsoidalne, lekko do wyraźnie soczewkowatych, nigdy nie sześciokątne w widoku od przodu, grubościenne z porami rostkowymi o szerokości do 2 µm, rdzawopomarańczowe w KOH. Podstawki 4-zarodnikowe, 18–23 × 10–12,5 µm, beczkowate, bez sprzążek. Cheilocystydy w kształcie kręgli, 14–20 × 5–11 µm, z główką o szerokości 2-4 µm. W hymenium, szczególnie w starych owocnikach występują nibywstawki. Skórka kapelusza składająca się głównie z kaulocystyd, podobnych do cheilocystyd, 18–25 × 6–9 µm, z główką o szerokości 3–4 µm, zmieszanych z mniejszą liczbą butelkowatych, pęcherzykowatych lub cylindrycznych elementów i włosków. Brak pileocystyd[4].
- Gatunki podobne
Bardzo podobna jest stożkówka sześciokątnozarodnikowa (Conocybe hexagonospora). Odróżnia się wyraźnie sześciokątnymi zarodnikami[5].
Występowanie i siedlisko
Podano stanowiska stożkówki soczewkowatozarodnikowej tylko w Europie[6]. W Polsce W. Wojewoda w 2003 roku przytoczył 2 stanowiska[2], w późniejszych latach podano wiele następnych, a najbardziej aktualne podaje internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną (pod nazwą Conocybe brunneidisca)[3].
Naziemny grzyb saprotroficzny i koprofilny występujący w trawach na polanach i przydrożach[2]
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2024-12-28] (ang.).
- 1 2 3 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 139, ISBN 83-89648-09-1.
- 1 2 Conocybe brunneidisca (stożkówka soczewkowatozarodnikowa) [online], grzyby.pl [dostęp 2024-12-28] (pol.).
- 1 2 3 4 5 6 Anton Hausknecht, Marco Contu, Interesting species of Conocybe (Agaricales, Bolbitiaceae) from Gallura (NE Sardinia, Italy), „Österr. Z. Pilzk.”, 16, 2007, s. 159–162 [dostęp 2024-12-28].
- ↑ K. Amandeep, N.S. Atri, K. Munruchi, Diversity of species of the genus Conocybe (Bolbitiaceae, Agaricales) collected on dung from Punjab, India, „{{{czasopismo}}}”, 6 (1), Mycosphere, 2015, s. 19–42, DOI: 10.5943/mycosphere/6/1/4.
- ↑ Występowanie Conocybe lenticulospora na świecie (mapa) [online], gbif/ [dostęp 2024-12-24] (ang.).