Strzępopiór
| Ptilinopus holosericeus | |||
| (Temminck, 1809) | |||
 | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
strzępopiór | ||
| Synonimy | |||
|
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
 | |||
Strzępopiór[4] (Ptilinopus holosericeus) – gatunek średniej wielkości ptaka z podrodziny treronów (Raphinae) w obrębie rodziny gołębiowatych (Columbidae). Zamieszkuje lasy tropikalne Nowej Kaledonii. Żywi się małymi owocami. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Systematyka
Gołąb ten został po raz pierwszy naukowo opisany przez Temmincka w 1809 pod nazwą Columba Holosericea[5][6]. Do opisu dołączona była tablica barwna[6]. Jako miejsce typowe autor błędnie wskazał wyspę Sandwich[5][6], w rzeczywistości była to Nowa Kaledonia[5]. Obecnie gatunek zwykle umieszczany jest w monotypowym rodzaju Drepanoptila wprowadzonym przez Bonapartego w 1855 roku[7][8][9], ale autorzy Kompletnej listy ptaków świata zaliczają go do rodzaju Ptilinopus[4]. Nie wyróżnia się podgatunków[1][7][8].
Występowanie i biotop
Jest gatunkiem endemicznym występującym w Nowej Kaledonii na wyspach Grande Terre i Île des Pins. Zajmuje szeroką gamę siedlisk: wilgotne lasy tropikalne od poziomu morza do wysokości 1000 m, oraz wilgotne sawanny porośnięte roślinami z rodzaju Melaleuca. Do ulubionych miejsc należą położone na wysokości 400–600 m gęste lasy, ale gniazduje przeważnie na skrajach lasów lub otwartych przestrzeniach[3][10].
Morfologia
W upierzeniu dominuje kolor jasnozielony, tylko brzuch i spód ogona pozostaje żółty. Oba kolory oddziela biało-czarna obróżka na piersi. Na skrzydłach i ogonie widnieje pasiasty biały rysunek, który u samic jest wyraźniejszy. Samice są również ciemniejsze. Samce mają dużą powierzchnię skrzydeł, które podczas lotu wytwarzają wysoki gwizd. Gołębia trudno jest dostrzec w gęstym lesie, można go jednak łatwo znaleźć po jego charakterystycznym głosie.
- Średnie wymiary
Pożywienie
Strzępopiór żywi się małymi owocami, zwłaszcza gatunków roślin takich jak Ficus i Elaeocarpus angustifolius.
Rozród
Okres lęgowy trwa od września do stycznia. Samica składa 1–2 jaja. Gniazdo znajduje się zwykle na wysokości od 2 do 3,5 m, na skrajach lasów i polanach.
Zagrożenia i ochrona
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) gatunek ten początkowo klasyfikowano jako narażony na wyginięcie (VU), jednak okazało się, że jest znacznie pospolitszy niż sądzono, dlatego w 2000 roku został zaliczany do kategorii NT (bliski zagrożenia), a od 2024 roku uznaje się go za gatunek najmniejszej troski (LC). Badania w 1998 roku wykazały ich liczebność na poziomie około 140 tys. osobników (zagęszczenie 0,354 os./ha). W oparciu o te dane szacuje się obecną (2024) liczebność na 100–140 tysięcy dorosłych osobników, co czyni go ptakiem pospolitym. Przypuszcza się, że liczebność gatunku powoli spada[3][10].
Główne zagrożenie gatunku stanowi utrata i degradacja siedlisk, ponieważ niektóre części lasu są niszczone przez pożary, wylesiania i górnictwo. Poziom polowań na strzępopióry jest obecnie bardzo niski, choć nie z powodu ochrony prawnej gołębia i zakazu polowań, a z uwagi na istnienie kontyngentów na import amunicji. Gatunek toleruje środowiska zaburzone przez człowieka[3][10][11].
Do proponowanych środków ochrony należy skuteczna ochrona lasów nizinnych, monitoring populacji w kluczowych miejscach, zintensyfikowane kampanie wśród lokalnych społeczności dotyczące ochrony gatunku oraz utrzymanie kontyngentu na naboje[3][10][11].
Przypisy
- 1 2 Cloven-feathered Dove (Drepanoptila holosericea). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-25)]. (ang.).
- ↑ 177355, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2020-08-10] (ang.).
- 1 2 3 4 5 BirdLife International, Drepanoptila holosericea, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2024-2 [dostęp 2025-02-05] (ang.).
- 1 2 Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Raphinae Wetmore, 1930 – trerony (wersja: 2024-09-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-02-05].
- 1 2 3 D. Lepage, Cloven-feathered Dove Drepanoptila holosericea, [w:] Avibase [online] [dostęp 2025-02-05] (ang.).
- 1 2 3 C.J. Temminck, Les pigeons, Paryż 1811, s. 73 + pl. XXXII (fr.).
- 1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Pigeons. IOC World Bird List (v14.2). [dostęp 2025-02-05]. (ang.).
- 1 2 3 4 Baptista, L.F., P.W. Trail, H.M. Horblit, P.F.D. Boesman & E. Garcia: Cloven-feathered Dove (Drepanoptila holosericea), version 1.0. [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2025-02-05]. (ang.).
- ↑ HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 9 [online], październik 2024 [dostęp 2025-02-05].
- 1 2 3 4 Species factsheet: Cloven-feathered Dove Drepanoptila holosericea [online], BirdLife International, 2024 [dostęp 2025-02-05] (ang.).
- 1 2 Cloven-feathered Dove Drepanoptila holosericea. BirdLife International. [dostęp 2014-05-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-07)].
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).