Szczeciorożkowate

Szczeciorożkowate
Loricerinae
Bonelli, 1810
Okres istnienia: kreda–dziś
143.1/0
143.1/0
Ilustracja
Szczeciorożek ostrewnik, imago
Ilustracja
Szczeciorożek ostrewnik, larwa, rycina
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

stawonogi

Gromada

owady

Rząd

chrząszcze

Podrząd

chrząszcze drapieżne

Nadrodzina

Caraboidea

Rodzina

biegaczowate

Podrodzina

szczeciorożkowate

Synonimy
  • Loricerini Bonelli, 1810
  • Loricerides Bonelli, 1810

Szczeciorożkowate[1], szczeciorożki[2] (Loricerinae) – podrodzina chrząszczy z podrzędu drapieżnych i rodziny biegaczowatych. Zamieszkują półkulę północną, głównie Holarktykę.

Morfologia i ekologia

Czułek osobnika dorosłego z widocznymi długimi szczecinkami

Owady wykazujące silną specjalizację ekologiczną i morfologiczną w polowaniu na skoczogonki, zarówno w z stadium larwalnym, jak i dorosłym[3][4].

Chrząszcze o wydłużonym ciele[5]. Głowa jest zaopatrzona w dobrze wykształcone oczy[4]. Czułki są silnie zmodyfikowane. Na członach od drugiego do szóstego występują długie, dłuższe od samych członów szczecinki[4][5]. Podczas ataku czułki łączą się, zamykając ofiarę w klatce z tychże szczecinek[4][3]. Pokrywy mają po 12 rzędów. Na zapiersiu obecny jest szew za tylną parą bioder[5]. Odnóża przedniej pary mają golenie z głębokim wycięciem na przedzie wewnętrznej strony[4][5] oraz z dwoma ostrogami, z których jedna leży na wierzchołku wewnętrznej strony przedniej krawędzi, a druga u góry wycięcia. Odwłok ma sześć widocznych sternitów[5].

Larwy odznaczają się przysadzistymi i wydłużonymi szczękami o podstawowym członie ponad dwukrotnie szerszym niż wierzchołkowy, a wierzchołkowym członie żuwki zewnętrznej pokrytym u szczytu lepką, szklistą wydzieliną, ułatwiającą chwytanie skoczogonków. Poza tym ich aparat gębowy charakteryzują żuwaczki o silnie piłkowanym retynakulum oraz języczek porośnięty licznymi szczecinkami. Głowa larw ma także parę silnych kolców i kilka małych, spiczastych ząbków na nasale. Odwłok ma na dziewiątym tergicie długie, ruchliwe urogomfy[3].

Rozprzestrzenienie

Loricera foveata

Chrząszcze te zasiedlają Eurazję i Amerykę Północną. Większość gatunków występuje w państwie holarktycznym, ale nieliczne docierają do północnych części krainy neotropikalnej i orientalnej, gdzie jednak ograniczone są do stanowisk położonych w górach[6]. W krainie palearktycznej stwierdzono 9 gatunków[7]. W Europie Środkowej, w tym w Polsce żyje tylko szczeciorożek ostrewnik[4][5][8].

Taksonomia i ewolucja

Takson ten wprowadzony został w 1810 roku przez Franca Andreę Bonelliego na łamach „Mémoires de l’Academie des Sciences de Turin” pod nazwą Loricerides[9][10]. Obejmuje trzy rodzaje[11]:

  • †Cretoloricera Liu et al., 2023
  • Elliptosoma Wollaston, 1854
  • Loricera Latreille, 1802 – szczeciorożek

Elliptosoma bywa traktowana także jako synonim lub podrodzaj rodzaju Loricera[6][3]. W zapisie kopalnym podrodzina znana jest od przełomu albu i cenomanu w kredzie. Z okresu tego pochodzi inkluzja larwy Cretoloricera w bursztynie birmańskim. Od eocenu natomiast znane są inkluzje w bursztynie bałtyckim należące już do współczesnego rodzaju Loricera[3].

Przypisy

  1. ↑ Włodzimierz Dzieduszycki, Maryan Łomnicki: Muzeum imienia Dzieduszyckich we Lwowie. Lwów: Pierwsza Związkowa Drukarnia we Lwowie, 1886, s. 14.
  2. ↑ A.M. Łomnicki: Sprawozdanie Komisyi Fizyjograficznej obejmujące pogląd na czynności dokonane w ciągu roku 1889 oraz Materyjały do fizyjografii krajowej. Tom dwudziesty piąty. Fauna Lwowa i okolicy. Akademia Umiejętności w Krakowie; Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego, 1890, s. 162.
  3. 1 2 3 4 5 Hua Liu, Kirill V. Makarov, Edmund A. Jarzembowski, Chuantao Xiao, Cihang Luo. Cretoloricera electra gen. et sp. nov., the oldest record of Loricerini (Coleoptera: Adephaga: Carabidae: Loricerinae) from mid-Cretaceous Kachin amber. „Cretaceous Research”. 148, s. 105540, 2023. Elsevier B.V.. DOI: 10.1016/j.cretres.2023.105540.
  4. 1 2 3 4 5 6 Jürgen Trautner, Kartin Geigenmüller: Tiger Beetles, Ground Beetles. Ilustrated Key to the Cicindellidae and Carabidae of Europe. Josef Margraf, 1987, s. 37-43, 157.
  5. 1 2 3 4 5 6 Karel Hůrka: Carabidae of the Czech and Slovak Republics. Zlin: Kabourek, 1996, s. 36-37, 66.
  6. 1 2 Y. Bousquet. Catalogue of Geadephaga (Coleoptera: Adephaga) of America, north of Mexico. „ZooKeys”. 245, s. 1-1722, 2012. DOI: 10.3897/zookeys.245.3416.
  7. ↑ Y. Bousquet, Loricerinae, [w:] Ivan Löbl, Aleš Smetana (red.), Catalogue of Palaearctic Coleoptera. Volume I. Archostemata - Myxophaga - Adephaga, Stenstrup, Denmark: Apollo Books, 2003, s. 98, ISBN 87-88757-73-0.
  8. ↑ Bolesław Burakowski, Maciej Mroczkowski, Janina Stefańska, Chrząszcze – Coleoptera. Biegaczowate – Carabidae, część 2, „Katalog Fauny Polski”, 3, 13, Warszawa: Instytut Zoologiczny Polskiej Akademii Nauk, 1974.
  9. ↑ Franco Andrea Bonelli. Observations Entomologiques, Première partie (Cicindélètes et portion des carabiques). „Mémoires de l’Academie des Sciences de Turin”. 18, s. 21–78, 1810.
  10. ↑ Patrice Bouchard i inni, Family-group names in Coleoptera (Insecta), „ZooKeys”, 88, 2011, s. 1–972, DOI: 10.3897/zookeys.88.807.
  11. ↑ subfamily Loricerinae Bonelli, 1810. [w:] BioLib.cz [on-line]. [dostęp 2024-02-10].
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.