Szlachtowa

Szlachtowa
wieś
Ilustracja
Widok z Małych Pienin
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Powiat

nowotarski

Gmina

Szczawnica

Liczba ludności (2021)

917[1]

Strefa numeracyjna

18

Kod pocztowy

34-460[2]

Tablice rejestracyjne

KNT

SIMC

0963715

Położenie na mapie gminy Szczawnica
Mapa konturowa gminy Szczawnica, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Szlachtowa”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Szlachtowa”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Szlachtowa”
Położenie na mapie powiatu nowotarskiego
Mapa konturowa powiatu nowotarskiego, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Szlachtowa”
Ziemia49°24′48″N 20°31′31″E/49,413333 20,525278[3]
Strona internetowa
Cerkiew z XVII w. Rozebrana w 1905 roku

Szlachtowa (j. łemkowski Шляхтова) – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie miejsko-wiejskiej Szczawnica, nad rzeką Grajcarek, dopływem Dunajca.

Integralne części wsi Szlachtowa[4][5]
SIMCNazwaRodzaj
0963572Na Brzeguczęść wsi

Położenie

Dawna wieś łemkowska położona na terytorium Beskidu Sądeckiego, w dolinach Sielskiego Potoku i Grajcarka. Jest najbardziej wysuniętą na zachód wsią w Polsce, zamieszkałą niegdyś przez autochtoniczną ludność rusińską. Dawniej tereny te określano jako Ruś Szlachtowska.
Do 31 grudnia 2007 roku była w granicach administracyjnych miasta Szczawnicy, kiedy to gmina miejska została przekształcona w gminę miejsko-wiejską.

Historia

Została założona na fali tzw. kolonizacji wołoskiej przed rokiem 1581. W tym czasie wraz z sąsiednimi Jaworkami liczyła jedynie 4 gospodarstwa "wołoskie". Była własnością Piotra Nawojowskiego i posiadała parafię. Jak podawał Słownik geograficzny Królestwa Polskiego z 1890 r. wieś liczyła wówczas 176 domów i 725 mieszkańców, z czego 693 grekokatolików, 18 katolików i 14 żydów. 693 podawało się za Rusinów, 30 za Polaków, a 2 za Niemców. Wieś posiadała wówczas cerkiew parafialną grekokatolicką należącą do dekanatu muszyńskiego diecezji przemyskiej oraz szkołę ludową. Działał tartak, będący własnością hrabiów Stadnickich z Nawojowej. Ze względu na nieurodzajne gleby część mieszkańców zajmowała się w tym czasie druciarstwem: tutejsi druciarze wędrowali za zarobkiem po całej Galicji, Węgrzech i Królestwie Polskim[6].

7 lipca 1893 roku po godzinie 14:00 we wsi wybuchł pożar, który pochłonął 33 domy mieszkalne oraz 70 zabudowań gospodarskich.[7]

6 grudnia 1926 roku z powodu wadliwej budowy komina zapalił się dach na szkole ludowej, ogień został ugaszony przez miejscową straż pożarną pod kierunkiem W. Zięby.[8]

Zabytki

Obiekt wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[9].

Kultura

W miejscowości funkcjonuje Muzeum Pienińskie im. Józefa Szalaya.

Osoby związane z miejscowością

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Polska w liczbach, 12 sierpnia 2023 [dostęp 2023-08-12].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1257 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 14 stycznia 2024, identyfikator PRNG: 135694
  4. ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  5. ↑ GUS. Rejestr TERYT.
  6. ↑ Bronisław Chlebowski (red.), Władysław Walewski (red.): Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. XI. Warszawa: Nakładem Władysława Walewskiego, 1890, s. 927. [dostęp 2025-05-17].
  7. ↑ Franciszek (1859-1918) Red Olszewski, Kurjer Warszawski. R.73, nr 191 (13 lipca 1893), „Biblioteka Jagiellońska, 508 III czasop., 508 IV czasop.”, 13 lipca 1893 [dostęp 2024-03-19].
  8. ↑ Jan Red Kuc, Wiadomości Pożarnicze : organ Związku Straży Pożarnych Województwa Krakowskiego. R.2, 1927, nr 1, „Biblioteka Jagiellońska, 1112 II czasop.”, 1927 [dostęp 2024-03-19].
  9. ↑ Wykaz obiektów wpisanych do Rejestru Zabytków Nieruchomych Województwa Małopolskiego z uwzględnieniem podziału na powiaty i gminy [online], wuoz.malopolska.pl [dostęp 2023-12-15].

Bibliografia

  • Esej o Rusi Szlachtowskiej. jaworki.skpb.lodz.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-07)].
  • Polska na weekend: przewodnik turystyczny: 52 trasy po najpiękniejszych miastach i regionach. Bielsko Biała: Pascal, 2001, s. 583. ISBN 83-7304-008-0.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.