Tarczówka żółtawoszara
.jpg) | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
tarczówka żółtawoszara |
| Nazwa systematyczna | |
| Aleurodiscus cerussatus (Bres.) Höhn. & Litsch. Sber. Akad. Wiss. Wien, Math.-naturw. Kl., Abt. 1 116: 808 (1907) | |
Tarczówka żółtawoszara (Aleurodiscus cerussatus (Bres.) Höhn. & Litsch.) – gatunek grzybów należący do rodziny skórnikowatych (Stereaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Aleurodiscus, Stereaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy takson ten opisał w 1892 r. Giacomo Bresàdola, nadając mu nazwę Stereum cerussatus. Obecną nazwę nadali mu w 1907 r. Franz Xaver Rudolf von Höhnel i Viktor Litschauer przenosząc go do rodzaju Aleurodiscus[1]. Synonimy[2]:
- Acanthophysellum cerussatum (Bres.) Parmasto 1967
- Acanthophysium cerussatum (Bres.) Boidin 1986
- Corticium cerussatum Bres. 1892
- Kneiffia cerussata (Bres.) Bres. 1903
Polską nazwę zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r.[3]
Morfologia
Kortycjoidalny, tworzący na podłożu nieregularne, rozpostarte, przyrośnięte lub luźne plamy z grubymi, określonymi brzegami. Grubość 200–300 µm, konsystencja zwarta, skórzasta do skorupiastej. Powierzchnia hymenium w stanie suchym ochrowożółta, spękana do aerolkowatej[4].
- Hodowla
Na podłożu hodowlanym po dwóch tygodniach tworzy wokół inokulum białe, średnio grube lub grube, przylegające, filcowate kolonie, które z czasem stają się cieńsze, lekko podniesione. Po 6 tygodniach kolonie są podobne, twarde, przeważnie przylegające i grubsze, o brzegach równych lub nierównych, przylegające. Po 2 tygodniach mają stęchły zapach, po 6 tygodniach nadal mają taki zapach, lub są bezwonne. Po 2 i 6 tygodniach, brak przebarwienia agaru i brak zarodnikowania[5].
- Cechy mikroskopowe
Strzępki brzeżne o średnicy 3–5,5 µm, cienkościenne, guzkowato septowane, słabo rozgałęzione, gałęzie zwykle wyrastające poniżej sprzążek. Strzępki zanurzone podobne do strzępek brzeżnych, o średnicy 1–2 µm, cienkościenne, guzkowato septowane, często rozgałęzione, z gałęziami krótkimi i wyrastającymi pod kątem prostym. Strzępki grzybni powietrznej podobne do strzępek brzeżnych, z wyjątkiem tego, że niektóre stają się nieco grubsze, niektóre również mocno pokryte skupiskami kryształów szklistych do bladożółtych w 2 i 6 tygodniu[5].
System strzępkowy monomityczny[6]. Katahymenium złożone z masy nitkowatych do maczugowatych akantofiz, różnie ukształtowanych pseudocystyd, parafizoid i podstawek[4]. Akantofizy liczne, prawie maczugowate, 30–40 × (4)5–7 µm, z licznymi wypukłościami na wierzchołku. Gleocystydy liczne, mniej więcej tej samej wielkości co podstawki, o zmiennym kształcie, szkliste lub lekko żółtawe i drobnoziarniste. Dendrohyfidy nitkowate do rozgałęzionych i z przejściowymi stadiami do akantofiz, o średnicy 3–8 µm. Podstawki 40–50 × 7–8 µm, z 4 sterygmami. Bazydiospory 10–12 × 6–7 µm, elipsoidalne do subcylindrycznych, gładkie[6].
Występowanie i siedlisko
Podano stanowiska tarczówki żółtawoszarej na wszystkich kontynentach poza Antarktydą i Afryką[7]. W Polsce W. Wojewoda w 2003 r. przytoczył 2 stanowiska[3], w 2004 podano następne[8]. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – gatunek potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych[9].
Nadrzewny grzyb saprotroficzny. Występuje na martwym drewnie wielu gatunków drzew iglastych i liściastych. Powoduje białą zgniliznę drewna[5].
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2016-06-02] (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2024-10-15] (ang.).
- 1 2 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 44, ISBN 83-89648-09-1.
- 1 2 P.A. Lemke, The genus Aleurodiscus (sensu stricto) in North America, „Canadian Journal of Botany”, 42 (2), Mycobank, 1964, s. 213–282 [dostęp 2024-10-15] (ang.).
- 1 2 3 K.K. Nakasone, Cultural studies and identification of wood-inhabiting Corticiaceae and selected Hymenomycetes from North America, „Mycologia Memoirs”, 15, Mycobank, 1990, s. 1–412 [dostęp 2024-10-15] (ang.).
- 1 2 M. Núñez, L. Ryvarden, The genus Aleurodiscus (Basidiomycotina), „Synopsis Fungorum”, 12, Mycobank, 1997, s. 1–164 [dostęp 2024-10-15] (ang.).
- ↑ Występowanie Aleurodiscus cerussatus na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2024-10-15].
- ↑ Stanowiska Aleurodiscus cerussatus w Polsce [online], grzyby.pl [dostęp 2024-10-15].
- ↑ Zbigniew Mirek i inni, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 61, ISBN 83-89648-38-5.