Zbąszyńskie
| Położenie | |
| Państwo | |
|---|---|
| Miejscowości nadbrzeżne | |
| Region | |
| Wysokość lustra |
52,8[1] m n.p.m. |
| Morfometria | |
| Powierzchnia | |
| Wymiary • max długość • max szerokość |
|
| Głębokość • średnia • maksymalna |
|
| Długość linii brzegowej |
18 540 m[1] |
| Objętość |
26 178,7 tys. m³[5] |
| Hydrologia | |
| Rzeki zasilające | |
| Rzeki wypływające |
Obra |
Położenie na mapie Zbąszynia  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego  | |
Położenie na mapie powiatu nowotomyskiego  | |
Położenie na mapie gminy Zbąszyń _location_map.png) | |
 52°14′33,4″N 15°53′56,3″E/52,242611 15,898972 | |
Zbąszyńskie, nazwy oboczne: Błędno[6] i Jezioro Zbąszyńskie[4] – jezioro w zachodniej Polsce w województwie wielkopolskim, gmina Zbąszyń[6].
Położenie
Jezioro leży w regionie nazywanym Bruzdą Zbąszyńską (315.44)[3]. Jezioro Zbąszyńskie jest jeziorem przepływowym, największym w ciągu Jezior Zbąszyńskich[3][4]. Rzeka Obra dopływa do jeziora z południa poprzez przesmyk od strony Jeziora Nowowiejskiego i odpływa z części środkowej, kierując się najpierw na wschód (około 500 m), a następnie skręcając na północ.
Zbiornik położony jest na południowo-zachodnim krańcu miasta Zbąszyń. W jego bezpośrednim sąsiedztwie położone są wsie: Perzyny i Przyprostynia po stronie wschodniej, Nądnia i Nowa Wieś po stronie północno-zachodniej; a nieco dalej na południe, przy przesmyku łączącym z Jeziorem Nowowiejskim – miejscowość Nowa Wieś Zbąska.
Od północnej strony akwenu przebiega linia kolejowa Berlin-Warszawa ze stacją kolejową Zbąszyń.
Hydronimia
Jezioro pojawia się w źródłach – w 1408 roku jako Blandno, a następnie lacus Blandno (1424), Blandno (1455, 1531), Bentschner See (1845), Bentschener See (1919), Jez. Zbąszyńskie (1935), Bentschener See (1944). Po 1945 roku nazwa jeziora podawana była zamiennie jako Zbąszyńskie lub Błędno[7]. Państwowy rejestr nazw geograficznych jako nazwę urzędową akwenu podaje Zbąszyńskie, wymieniając nazwy oboczne Błędno oraz Jezioro Zbąszyńskie[8].
Charakterystyka
Jest to jezioro rynnowe[3]. Jezioro ma kształt wydłużony, z rynną ukierunkowaną południkowo; jego południową część stanowi poszerzone koryto dopływającej od południa Obry. Linia brzegowa jeziora jest słabo rozwinięta[4]; zdecydowanie największą część stanowi brzeg płaski, bagnisty, znajdujący się przy wschodniej i północnej stronie[4].
W zlewni całkowitej (z jeziorem: 1290,7 km²[5]) przeważają użytki rolne. Zlewnię bezpośrednią stanowią w większości lasy i tereny zakrzewione (około 60 proc.), pozostałą część zajmują zabudowania i grunty orne oddzielone od jeziora szerokim pasem trzcin[3].
Drugim, większym dopływem zbiornika jest rów bez nazwy, dopływający ze wschodu od strony miejscowości Perzyny. W północnej części jeziora znajduje się także kilka rowów, zaliczanych do odpływów z jeziora: rowy miejskie I i II płynące na północny wschód oraz rów bez nazwy z okolic tzw. Dąbek (okolice zajazdu „Pod Dębami”), odpływający na północ. W pobliżu rowów prowadziła prace Kopalnia Kredy Jeziornej i Torfu w Zbąszyniu[3].
Jezioro Zbąszyńskie należy do typu jezior sandaczowych, czyli płytkich, z brzegami gęsto porośniętymi trzciną i nieco słabiej rozwiniętymi łąkami podwodnymi[5]. Na jeziorze prowadzona jest gospodarka rybacka[5].
Jezioro wykorzystywane jest zarówno do rekreacji pobytowej, jak i do uprawiania sportów wodnych[3][4]. W sezonie przewija się tu około 25 tysięcy osób. Indywidualna zabudowa letniskowa jest nieliczna, rozproszona. Przez jezioro przebiega szlak kajakowy, są tu doskonałe warunki do żeglowania. W Zbąszyniu funkcjonuje plaża miejska z kąpieliskiem, wypożyczalnią sprzętu pływającego i campingiem.
Przypisy
- 1 2 Jerzy Jańczak (red.), Atlas jezior Polski, t. I, Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 1996, s. 42–43, ISBN 83-86001-29-1.
- ↑ Choiński ↓.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Pełechaty i Kałuska 2003 ↓, s. 148.
- 1 2 3 4 5 6 7 Anders 1989 ↓, s. 116.
- 1 2 3 4 5 6 Raport o stanie środowiska w Wielkopolsce w roku 2002, s. 13,18 [zarchiwizowane 2007-02-17].
- 1 2 Nazewnictwo geograficzne Polski. Tom 1. Hydronimy. Część 2. Wody stojące, Ewa Wolnicz-Pawłowska, Jerzy Duma, Janusz Rieger, Halina Czarnecka (oprac.), Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006 (seria Nazewnictwo Geograficzne Polski), s. 17, ISBN 83-239-9607-5.
- ↑ Instytut Języka Polskiego PAN, Elektroniczny słownik hydronimów Polski – Błędno [online], eshp.ijp.pan.pl [dostęp 2025-05-19].
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – nazwy obiektów fizjograficznych – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 1 stycznia 2025, identyfikator PRNG: 6535
Bibliografia
- Paweł Anders: Jeziora Wolsztyńsko-Zbąszyńskie. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1989.
- Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Wydawnictwo Naukowe UAM. ISBN 83-232-1732-7.
- J. Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: PWN, 2002. ISBN 83-01-13897-1.
- Marek Lityński: Obra – przewodnik dla kajakarzy. Bielsko-Biała: Pascal, 2005. ISBN 83-7304-444-2, ISBN 978-83-7304-444-9.
- Piotr Maluśkiewicz: Słownik Krajoznawczy Wielkopolski. Warszawa-Poznań: PWN, 1992.
- Mariusz Pełechaty, Izabela Kałuska. Roślinność Jeziora Zbąszyńskiego (Pojezierze Lubuskie) na tle stanu jego trofii. „Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu”. 6 (CCCLIV), s. 147–155, 2003. Poznań: Wydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu. ISSN 1508-9193.
- Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski. Warszawa: PWN, 1998. ISBN 83-01-12677-9.