Zbiornik Stronie Śląskie

Zbiornik kilka razy dawał ochronę mieszkańcom Stronia Śląskiego oraz okolicy, w tym podczas wielkich powodzi w 1938 r. oraz w 1997 r. tzw. powodzi tysiąclecia, która dokonała ogromnych spustoszeń na terenie Ziemi Kłodzkiej – zbiornik spełnił swoją rolę. Woda wówczas mieściła się w korycie, choć pewne problemy powodziowe nastąpiły w miejscowościach m.in.: Stronie-Śląskie, Lądek-Zdrój, Radochów, Ołdrzychowice Kłodzkie i w kilku wioskach^[7][8].

Zbiornik w Stroniu Ślaskim

W ciągu 3 dni przed katastrofą w zlewni zapory wystąpiły intensywne opady deszczu. Opady były szczególnie intensywne 14 oraz 15 września przed południem. Suma opadów w tym czasie wskazana przez deszczomierz na zaporze zbiornika przekroczyła 350 mm^[9].

Zbiornik rozpoczął piętrzenie 13 września o godzinie 23^[3]. W sobotę wieczorem 14 września 2024 r., z pomocą żołnierzy WOT, ułożono worki z piaskiem. O godzinie 20:58 burmistrz Stronia Śląskiego przekazał, że tylko 1 metr pozostał do przelania się zapory^[10], woda zaczęła przelewać się przez przelew powierzchniowy o godzinie 21:13^[3]. O godzinie 23 odnotowano, że woda przelewa się przez koronę zbiornika. Na zaporze ułożono dodatkowe worki z piaskiem, ilość przelewającej się wody przez przelew górny była już znaczna^[8]. W niedzielę 15 września woda zaczęła przelewać się przez zaporę boczną następnie przez zaporę z ułożonymi workami [zdjęcia]. Około godziny 10:35, spływająca zboczem zapory ziemnej woda zaczęła wypłukiwać ziemię, w pobliżu zapory murowanej. Około godziny około godziny 11:45 nastąpiło przebicie zapory po lewej stronie od zapory murowanej doszło do rozmycia zapory ziemnej, co skutkowało wypłynięciem niemal całości zgromadzonej wody w zbiorniku^[3][11]. Szacuje się, że do już wypełnionego wcześniej zbiornika, dopływ wody przed awarią wynosił około 320 m³/s^[12].

Woda zburzyła kilkadziesiąt budynków oraz poczyniła znaczne straty w infrastrukturze^[13][14]. Do ewakuacji mieszkańców przystąpiły wojskowe śmigłowce^[15][16]. Pierwsze doniesienia o pęknięciu tamy pojawiły się w niedzielę po godzinie 12^[17]. Oficjalnie Wody Polskie po godzinie 13:00 potwierdziły informację o zniszczeniu zapory zbiornika^[18]. Woda ze zbiornika po zalaniu prawie całego Stronia Śląskiego, spowodowała powódź w tej miejscowości oraz w kolejnych miastach ze zniszczeniami w Lądku-Zdroju, Kłodzku zmierzając dalej rzeką Białą Lądecką w dół zlewni Nysy Kłodzkiej^{[19][20][21][22]}.

Fala powodziowa dotarła do Żelazna (29 km) około godziny 14, wywołała wzrost przepływu z 697 m3/s do 846 m3/s, podnosząc falę o 30 cm^[12].

Skutki przerwania zapory były tragiczne, woda z uszkodzonego zbiornika znacznie zwiększyła wysokość fali powodziowej, szczególnie w położonym tuż poniżej zapory Stroniu Śląskim, woda płynąc rwącym nurtem burzyła budynki, szczególnie przy ulicy Nadbrzeżnej. W Stroniu Śląskim wszystkie mosty, oprócz dwóch, zostały uszkodzone. Początkowa inwentaryzacja państwowej straży pożarnej wskazywała, że wiele budynków w Stroniu Śląskim, które położone są przy rzece, nie nadawały się do zamieszkania i z dużym prawdopodobieństwem zostaną rozebrane^[23]. Do miasta prowadzi droga biegnąca wzdłuż Białej Lądeckiej, a płynąca nią fala powodziowa uszkodziła drogę, miasto było całkowicie odcięte od świata, mieszkańcom zrzucano paczki z pomocą humanitarną ze śmigłowca. Zastępca burmistrza, wskazał, że straty mogą wynieść ponad miliard zł^[24][8][17]. Na skutek powodzi w Stroniu Śląskim zginęło kilka osób^[25][13].

Ponad 17 tys. osób w powiecie kłodzkim zostało pozbawionych dostaw energii elektrycznej^[13].

15 września 2024 r. zbiornik Stronie Śląskie nie wytrzymał naporu wody i część wału ziemnego zbiornika została rozmyta przez przelewającą się wodę. 24 września 2024 r. Wody Polskie wydały oświadczenie w sprawie awarii zbiornika w Stroniu Śląskim^[3][2][26]:

26 września 2024 r. burmistrz Kłodzka Michał Piszko przekazał mediom informacje, sugerując, że tama nie została niedopilnowana, a jej przerwanie znacznie przesądziło o ogromnej skali powodzi. Oskarżał też Wody Polskie o opóźnienie w informowaniu o zdarzeniu^[27].

W mediach pojawiły się informacje sugerujące, że przyczyną przerwania wału były prace ziemne wykonane rok wcześniej mające na celu podłączenie okablowania do czujników w piezometrach wykrywających przesiąkanie wody przez zaporę. Jednak bezpośrednią przyczyną rozmycia zapory było punktowe przelanie się wody przez worki z piaskiem na zaporze w dwóch miejscach po lewej stronie od części kamiennej w miejscu gdzie skarpa zapory ma duże nachylenie. Przelanie nastąpiło także z drugiej strony zapory murowanej, ale tu uszkodzenie doprowadziło tylko do częściowego zmycia zapory. Wpływ słabszego zadarnienia na wypłukanie ziemi w miejscu prowadzenia prac jest ''czystą spekulacją''^[12].