Związki Kombatanckie

Związki Kombatanckie (wł. Fasci Italiani di Combattimento) – włoska faszystowska organizacja polityczna^[1] założona 23 marca 1919 roku w Mediolanie przez Benito Mussoliniego^[2], grupująca weteranów wojennych. Była kontynuacją Fasci d’Azione Rivoluzionaria, a jej działalność przypadła na jeszcze wyraźniejszy zwrot ruchu kombatanckiego w stronę prawicy^[3][4]. Należała do prawicowej koalicji sformowanej przez Giovanniego Giolittiego i dzięki członkostwu w niej weszła do parlamentu^[5][6]. W listopadzie 1921 roku Mussolini przekształcił swoją organizację kombatancką w Narodową Partię Faszystowską (wł. Partito Nazionale Fascista, PNF)^[7]. Związki Kombatanckie były popierane głównie przez niższą klasę średnią i konserwatywne kręgi klasy wyższej^[8].

Faszyści prowadzili działalność bojówkarską. Atakowano m.in. działaczy Włoskiej Partii Socjalistycznej (PSI), związkowców, dziennikarzy lewicowych pism i spółdzielnie chłopskie. Nierzadko ofiarom siłą wlewano do gardeł olej rycynowy, by dodatkowo ich upokorzyć^[9][10]. Przed wyborami w 1921 r. zabito sto osób i raniono dalszych kilkaset^[11]. Policja przymykała oko na działalność bojówkarską^[12].

Ugrupowanie powstało w celu przeciwdziałaniu wpływom socjalistów i komunistów (także w sposób fizyczny^[13][10])^{[14][15][8][16]}. Miało charakter skrajnie prawicowy^[8][16], o czym otwarcie mówił sam Mussolini^[17], a także skrajnie nacjonalistyczny^[18][19]. Początkowo poglądy Związków Kombatanckich były radykalne i republikańskie^[20], a także narodowo-socjalistyczne^[21] (pewne znaczenie w ich początkach miał narodowy syndykalizm^[22]). Ugrupowanie dążyło do likwidacji Senatu, zniesienia tytułów szlacheckich, parcelacji ziemi wielkich posiadaczy, większego opodatkowania własności prywatnej, dopuszczenia robotników do udziału w dochodach przedsiębiorstw, wprowadzenie ośmiogodzinnego dnia pracy, płacy minimalnej, zakazu pracy dla dzieci, obniżenia wieku emerytalnego z 65 do 55 lat, a także konfiskaty majątków kościelnych^{[7][23][24][25]}. Z czasem porzucono postulaty republikańskie, antykościelne^[26] i wszystkie mające zabarwienie socjalistyczne^[19], i obrano kurs prawicowo-nacjonalistyczny^[20][19]. Wzrost ruchu zbiegł się w czasie z okazaniem wsparcia obszarnikom i właścicielom gospodarstw rolnych podczas niepokojów społecznych^[20]. Dzięki zmianie programu faszystom udało się też pozyskać przychylność sklepikarzy i przemysłowców. Koła przemysłowe zapewniły znaczne wsparcie finansowe Związkom Kombatanckim^[19]. W 1921 r. ruch wyraził sprzeciw wobec upaństwowienia ziemi oraz zastosowań rozwiązań kwestii agrarnej w duchu socjalistycznym lub komunistycznym, w tym wobec kolektywizacji wsi^[27]. W pierwszym przemówieniu w parlamencie Mussolini tak nakreślił swoją wizję państwa: „Państwo musi mieć policję, sądownictwo, armię i politykę zagraniczną. Cała reszta, nie wyłączając szkolnictwa średniego, powinna znowu być przedmiotem prywatnej działalności jednostek. Aby ratować państwo, należy znieść państwo kolektywistyczne”^[28].

Jacek Bartyzel uważa Związki Kombatanckie za skrajnie lewicowe^[7].