Zygmunt Cwenarski

Zygmunt Jan Cwenarski
Ilustracja
major piechoty major piechoty
Data i miejsce urodzenia

9 lipca 1896
Janów

Data i miejsce śmierci

wiosna 1940
Charków

Przebieg służby
Siły zbrojne

Wojsko Polskie

Jednostki

Ośrodek Zapasowy Wojsk Kolejowych nr 1

Stanowiska

kwatermistrz

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920–1941, trzykrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi (II RP) Medal Pamiątkowy Jubileuszowy 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej

Zygmunt Jan Cwenarski (ur. 9 lipca 1896[a] w Janowie, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – polski nauczyciel[2], major piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys

Urodził się w Janowie, w ówczesnym powiecie gródeckim Królestwa Galicji i Lodomerii, w rodzinie Kazimierza i Zofii ze Strzelbickich[2]. Służył w Legionach Polskich.

9 września 1914 roku wstąpił do Legionów Polskich i służył w 4 pułku piechoty oraz w 2 pułku piechoty. 16 listopada 1918 roku dostaje się do niewoli pod Rarańczą. Był internowany na Węgrzech, skąd zbiegł. W listopadzie 1918 roku wstąpił do Wojska Polskiego i jako dowódca kompanii karabinów maszynowych służył w 7 pułku piechoty Legionów. W szeregach pułku brał udział w wojnie z bolszewikami. W dniu 18 sierpnia 1920 roku w walkach pod Werbkowicami Zygmunt Cwenarski otrzymał rozkaz objęcia dowództwa odcinka i przeprowadzenia kontrataku. Cwenarski na czele swojej kompanii przeprowadził kontruderzenie, podrywając za sobą innych i zdobywając Werbkowice, kilkudziesięciu jeńców oraz kilkanaście karabinów maszynowych. Za ten czyn został odznaczony Orderem Virtuti Militari.

W 1921 roku został zweryfikowany do stopnia porucznika piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku. 15 sierpnia 1924 roku został awansowany do stopnia kapitana. Od 1927 służył w jednostkach Korpusu Ochrony Pogranicza, w 9 i 8 batalionie KOP, a następnie był instruktorem wyszkolenia strzeleckiego w Centralnej Szkoły Podoficerów Korpusu Ochrony Pogranicza. W 1935 roku przeszedł do rezerwy z przydziałem do 36 pułku piechoty Legii Akademickiej. Następnie do Okręg Korpusu Nr VIII. Na stopień majora został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 71. lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty[3].

W czasie kampanii wrześniowej 1939 roku – po agresji ZSRR na Polskę – w nieznanych okolicznościach dostał się do niewoli sowieckiej. Przebywał w obozie w Starobielsku[2]. Wiosną 1940 roku został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie i pogrzebany potajemnie w bezimiennej mogile zbiorowej w Piatichatkach[2], gdzie od 17 czerwca 2000 roku mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie[4]. Figuruje na Liście Starobielskiej NKWD, pod poz. 3628[2].

Upamiętnienie

  • 5 października 2007 roku minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownika[5][6][7]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 roku w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”[8][9][10].

Ordery i odznaczenia

Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ 1 czerwca 1935 ogłoszono sprostowanie daty urodzenia kpt. Zygmunta Jana Cwenarskiego z „7 sierpnia 1894” na „9 lipca 1896”[1].

Przypisy

  1. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 1 czerwca 1935 roku, s. 62.
  2. 1 2 3 4 5 Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 72.
  3. ↑ Rybka i Stepan 2003 ↓, s. 602.
  4. ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. LXXIV.
  5. ↑ Lista osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje mianowanych pośmiertnie na kolejne stopnie. [online], web.archive.org, s. 11 [dostęp 2024-10-20] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-27] (pol.).
  6. ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
  7. ↑ Zbrodnia katyńska, miedzy prawdą i kłamstwem [online], edukacja.ipn.gov.pl, 2008, s. 215 [dostęp 2024-09-17] (pol.).
  8. ↑ Prezydent RP wziął udział w uroczystościach „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów” [online], prezydent.pl [dostęp 2024-08-26] (pol.).
  9. ↑ Harmonogram odczytywania nazwisk osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje mianowanych pośmiertnie na kolejne stopnie [online], policja.pl, s. 1-4 [dostęp 2024-08-28] (pol.).
  10. ↑ „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”. Portal polskiej Policji. [dostęp 2023-09-15].
  11. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 41 z 6 grudnia 1921, s. 1609.
  12. ↑ M.P. z 1931 r. nr 251, poz. 335.
  13. ↑ M.P. z 1934 r. nr 238, poz. 297.
  14. ↑ Na podstawie fotografii.
  15. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. Nr 19 z 12 grudnia 1929 r., s. 365.

Bibliografia

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2023-10-30].
  • Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003. ISBN 83-916663-5-2.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2003. ISBN 83-7188-691-8.
  • Rocznik Oficerski 1923 - Ministerstwo Spraw Wojskowych, Biuro Personalne, Warszawa 1923, s. 224, 431.
  • Rocznik Oficerski 1924 - Ministerstwo Spraw Wojskowych, Biuro Personalne, Warszawa 1924, s. 208, 372.
  • Rocznik Oficerski 1928 - Ministerstwo Spraw Wojskowych, Biuro Personalne, Warszawa 1928, s. 51, 213.
  • Rocznik Oficerski 1932 - Ministerstwo Spraw Wojskowych, Biuro Personalne, Warszawa 1932, s. 56, 453.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.