Bataliony czołgów

Batalion czołgów (bcz) – pododdział wojsk lądowych; jest podstawowym modułem taktycznym, na bazie którego tworzone są ogólnowojskowe elementy ugrupowania bojowego.
Batalion czołgów SZ RP
Batalion czołgów jest podstawowym modułem na bazie którego tworzone są ogólnowojskowe elementy ugrupowania bojowego brygady. Może prowadzić podstawowe rodzaje działań taktycznych, a w szczególności obronę, natarcie i działania opóźniające. Na pomocniczym kierunku może działać samodzielnie jako Taktyczna Grupa Bojowa[1].
Struktura i wyposażenie w 2017

- dowództwo batalionu[2][a]
- grupa dowódcy batalionu
- pion ochrony informacji niejawnych
- pomocnik ds. podoficerów
- sekcja wychowawcza
- referent ds. finansowych
- inspektor BHP
- sztab batalionu
- sekcja S–1
- sekcja S–2
- sekcja S–3
- sekcja S–4
- sekcja wsparcia bojowego
- kompania dowodzenia[3]
- drużyna zabezpieczenia
- pluton dowodzenia
- pluton ochrony i regulacji ruchu
- pluton rozpoznawczy
- cztery kompanie czołgów[4]
- czołg dowódcy kompanii
- czołg zastępcy dowódcy kompanii
- trzy plutony czołgów
- drużyna zabezpieczenia
- grupa ewakuacyjna
- grupa ewakuacji medycznej
- kompania logistyczna[5]
- załoga wozu dowodzenia,
- drużyna zabezpieczenia
- pluton zaopatrzenia
- pluton remontowy
- zespół zabezpieczenia medycznego[6]
- cztery grupy ewakuacji medycznej
| Wyszczególnienie | kcz | kdow | klog | batalion |
|---|---|---|---|---|
| żołnierze | 51/68 | 70 | 58 | |
| wóz dowodzenia | 1 | 1 | ||
| czołgi (PT-91 lub Leopard -2) | 14 | 2 | 58 | |
| samochody c-t | 2 | 8 | 19 | |
| samochody o-t | 2 | 4 | 1 | |
| autobus sztabowy | 1 | |||
| motocykl | 1 | |||
| quad | 2 | |||
| bojowy wóz rozpoznawczy BWR-1 | 3 | |||
| trał elektromagnetyczny (na PT-91) | 3 | |||
| pojazd sanitarny | 1 (na PT-91) | |||
| cysterna na wodę | 1 | |||
| cysterna paliwowa | 5 | |||
| kuchnia polowa | 3 | |||
| warsztat obsługi pojazdów WOP | 2 | |||
| warsztat elektromechaniczny | 1 | |||
| WZT-3 / Bergepanzer-2 | 1 | 1 |
Struktura i wyposażenie w 1999
.jpg)
- dowództwo batalionu[8][a]
- dowódca batalionu
- zastępca dowódcy batalionu
- szef sztabu batalionu
- sztab batalionu
- sekcja personalno-wychowawcza S–1
- sekcja rozpoznawcza S–2
- sekcja operacyjna S–3
- sekcja logistyczna S–4
- sekcja wsparcia dowodzenia i łączności S–6
- taktyczny zespół kontroli obszaru powietrznego
- pluton łączności
- drużyna radiotelefoniczna
- drużyna kablowa
- drużyna wozu dowodzenia
- trzy kompanie czołgów
- trzy plutony czołgów
- kompania logistyczna
- sekcja dowodzenia
- pluton zaopatrzenia
- pluton remontowy
- pluton medyczny
Bataliony czołgów od 1945 do 1968

W okresie powojennym Wojsko Polskie przechodziło szereg zmian organizacyjnych ukierunkowanych na dostosowanie struktur do okresu pokoju. W 1945 w składzie polskich wojsk pancernych istniał: korpus pancerny, dwie samodzielne brygady oraz kilka pułków czołgów ciężkich. Jednostki te w połowie września przeformowano na etaty pokojowe. Brygada pancerna posiadała w swojej strukturze dwa dwukompanijne bataliony czołgów po 21 czołgów T-34/85[9]. W lutym 1946 wszystkie brygady pancerne zreorganizowano na pułki czołgów średnich, a struktura batalionowa zastąpiona została kompanijną[10].
W marcu 1949 utworzono dwie dywizje pancerne po dwa pułki czołgów średnich. W pułku czołgów średnich powrócono do struktury batalionowej. Batalion czołgów posiadał trzy kompanie czołgów, a na jego uzbrojeniu były 33 czołgi. W batalionach czołgów ciężkich, w kompaniach czołgów, były tylko dwa plutony czołgów, a jego podstawowym uzbrojeniem było 17 czołgów IS-2[11].
Wiosną 1951 dywizje zmechanizowane otrzymały nowe etaty. Zarówno w pułku zmechanizowanym, jak i w pułku czołgów w batalionie czołgów średnich zmniejszono liczbę kompanii czołgów z trzech do dwóch[12].
We wrześniu 1955 dokonano reorganizacji wszystkich dywizji zmechanizowanych, a cztery z nich przekształcono w dywizje pancerne. Na szczeblu dywizji zmechanizowanej wprowadzono batalion czołgów i artylerii pancernej posiadający dwie kompanie czołgów średnich i kompanię dział pancernych[13]. W pułkach czołgów średnich powrócono do struktury kompanijnej – 5 kompanii[14]. Etat dywizji pancernej przewidywał batalion czołgów ciężkich i artylerii pancernej w składzie: dwie kompanie czołgów ciężkich i dwie kompanie ciężkich dział pancernych. Stan osobowy batalionu wynosił 485 żołnierzy. Jego sprzęt bojowy stanowiły: 22 czołgi ciężkie IS-2, 20 ciężkich dział pancernych ISU-122 i 1 transporter opancerzony BTR-152[15].
Pułki czołgów ciężkich KPanc przekształcono w bataliony czołgów ciężkich i artylerii pancernej. Struktura batalionu obejmowała: kompanię czołgów ciężkich, skadrowaną kompanię czołgów, kompanię dział pancernych, skadrowaną kompanię dział pancernych, plutony: piechoty zmotoryzowanej, przeciwlotniczy, łączności i transportowo-gospodarczy. Stan osobowy liczył 288 żołnierzy. Sprzęt bojowy stanowiło: 22 czołgi ciężkie IS-2 i 20 ciężkich dział pancernych ISU-152[15] .
W ramach redukcji SZ, w 1957 dywizje zmechanizowane przeszły na nowe etaty. Zlikwidowano bataliony czołgów i artylerii pancernej, a w DZ typu B również szkolny batalion czołgów. Na szczeblu pułku zmechanizowanego funkcjonował trzykompanijny batalion czołgów posiadający 31 czołgów T-54A. Pułk czołgów nadal miał strukturę kompanijną[16].
Na początku lat 60. XX w. wprowadzano w Wojsku Polskim tzw. „etaty pokojowo-wojenne”. Batalion czołgów pułku zmechanizowanego składał się z trzech kompanii czołgów, plutonu łączności, plutonu medycznego i drużyny gospodarczej i posiadał 31 czołgów[17]. Batalion czołgów „szkolnego” pułku zmechanizowanego posiadał 20 lub 25 czołgów[18]. Stan taki utrzymał się do 1968.
Zobacz też
Uwagi
Przypisy
- ↑ Grobelny i Tomasik 2017 ↓, s. 41.
- ↑ Grobelny i Tomasik 2017 ↓, s. 41–48.
- ↑ Grobelny i Tomasik 2017 ↓, s. 42.
- ↑ Grobelny i Tomasik 2017 ↓, s. 45.
- ↑ Grobelny i Tomasik 2017 ↓, s. 47.
- ↑ Grobelny i Tomasik 2017 ↓, s. 32.
- ↑ Grobelny i Tomasik 2017 ↓, s. 44, 45 i 47.
- ↑ Korzeniowski, Smykla i Szalc 1999 ↓, s. 8.
- ↑ Kajetanowicz 2007 ↓, s. 66.
- ↑ Kajetanowicz 2007 ↓, s. 66–67.
- ↑ Kajetanowicz 2007 ↓, s. 67–68.
- ↑ Kajetanowicz 2007 ↓, s. 68.
- ↑ Kajetanowicz 2007 ↓, s. 71.
- ↑ Kajetanowicz 2007 ↓, s. 72.
- 1 2 Kajetanowicz 2007 ↓, s. 73.
- ↑ Kajetanowicz 2007 ↓, s. 74.
- ↑ Kajetanowicz 2007 ↓, s. 78.
- ↑ Kajetanowicz 2007 ↓, s. 81–82.
Bibliografia
- Zbigniew Grobelny, Robert Tomasik: Ćwiczebne struktury organizacyjne Wojsk Lądowych. Wrocław: Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Lądowych. Instytut Dowodzenia, 2017.
- Jerzy Kajetanowicz. Związki taktyczne i oddziały polskich wojsk pancernych i zmechanizowanych w latach 1945–1970. Zmiany organizacyjne. „Zeszyty Naukowe WSOWL”. 2 (144), 2007. Wrocław: Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Lądowych. ISSN 1731-8157.
- Waldemar Korzeniowski, Janusz Smykla, Jerzy Szalc: Struktury organizacyjne (ćwiczebne) oddziałów i pododdziałów oraz dane taktyczno-techniczne sprzętu. Wrocław: Wyższa Szkoła Oficerska im. Tadeusza Kościuszki. Wydział Wojsk Zmechanizowanych. Katedra Taktyki Ogólnej, 1999.