Festiwal Piosenki Włoskiej w San Remo 2025

Festiwal Piosenki Włoskiej w San Remo 2025
Informacje ogólne
Data

11–15 lutego 2025

Miejsce

Teatr Ariston, San Remo (Włochy)

Prowadzący

Carlo Conti
współprowadzący: patrz sekcja Dyrektor artystyczny i prowadzący

Uczestnicy

33[a] kandydatów

Informacje dodatkowe
Nadawca

Rai – Radiotelevisione italiana

Reżyser

Maurizio Pagnussat[1]

Producent

Carlo Conti (dyrektor artystyczny)

Scenograf

Riccardo Bocchini[1]

Główny dyrygent

Pinuccio Pirazzoli[2]

Głosowanie
patrz sekcja Format i mechanika festiwalu
Zwycięzca

Olly

Piosenka

„Balorda nostalgia”

Tekst i muzyka

Federico „Olly” Oliveri, Julien „Jvli” Boverod, Pierfrancesco Pasini

Festiwal Piosenki Włoskiej w San Remo
◄ 2024 2026 ►

Festiwal Piosenki Włoskiej w San Remo 2025 – 75. edycja Festiwalu Piosenki Włoskiej, organizowana przez włoskiego nadawcę Rai – Radiotelevisione italiana w dniach 11–15 lutego 2025 roku w Teatrze Ariston w San Remo pod przewodnictwem artystycznym Carlo Contiego.

Sekcję „nuove proposte” festiwalu zwyciężył Settembre z utworem „Vertebre”, natomiast sekcję „campioni” – a zarazem cały festiwal – zwyciężył Olly z utworem „Balorda nostalgia”. Reprezentantem Włoch w 69. Konkursie Piosenki Eurowizji został laureat drugiego miejsca, Lucio Corsi z utworem „Volevo essere un duro”.

Organizacja

Teatr Ariston, miejsce organizacji festiwalu (2024)

Początkowo lokalne media donosiły, że festiwal odbędzie się od 4 do 8 lutego 2025[3], lecz ostatecznie został on przesunięty o tydzień (tj. od 11 do 15 lutego) ze względu na kolidujące z pierwotnie zapowiedzianymi datami mecze ćwierćfinałowe Pucharu Włoch w piłce nożnej[4][5].

Sloganem tej edycji festiwalu zostało hasło Tutti cantano Sanremo (tłum. Wszyscy śpiewają San Remo), które obowiązywało już wcześniej w latach 2015–2017[6], a utworem przewodnim (i zarazem dżinglem) – „Tutta l’ItaliaGabry’ego Ponte[7], który później w tym samym roku został wyłoniony na reprezentanta San Marino w 69. Konkursie Piosenki Eurowizji[8].

Dyrektor artystyczny i prowadzący

W czerwcu 2023 Amadeus, dyrektor artystyczny FPW od 2020, poinformował, że edycja w 2024 będzie jego ostatnią na tym stanowisku[9]. Wśród osobistości, które wyraziły chęć kandydowania o przejęcie posady, była m.in. Elettra Lamborghini[10]. Według lokalnych mediów, Rai rozpoczęło w marcu 2024 negocjacje z Amadeusem, prosząc go o przedłużenie kontraktu na kolejne dwa lata, do 2026[11], jednak w maju 2024 stacja ogłosiła, że mianowała na stanowisko dyrektora artystycznego Carlo Contiego, który już wcześniej piastował tę rolę w latach 2015–2017[12].

W październiku 2024 ogłoszono, że współprowadzącym (wraz z Contim) piąty wieczór festiwalu, jak i zarazem prowadzącym DopoFestival, zostanie Alessandro Cattelan[13], a w styczniu 2025 roku ujawniono komplet współprowadzących: Antonella Clerici i Gerry Scotti podczas pierwszego wieczoru; Bianca Balti, Cristiano Malgioglio i Nino Frassica podczas drugiego wieczoru; Miriam Leone, Elettra Lamborghini i Katia Follesa podczas trzeciego wieczoru; Mahmood i Geppi Cucciari podczas czwartego wieczoru oraz Alessia Marcuzzi i Cattelan podczas piątego wieczoru[14]. W grudniu 2024 poinformowano, że prowadzącymi PrimaFestival zostaną Bianca Guaccero, Gabriele Corsi i Mariasole Pollio[15], a na początku lutego 2025 do tego grona dołączył duet I Sansoni[16].

Format i mechanika festiwalu

W czerwcu 2024 Conti ogłosił, że po raz pierwszy od 2021 festiwal zostanie podzielony na dwie sekcje – tj. na główną sekcję „campioni” (tłum. mistrzowie) dla popularniejszych artystów włoskiej sceny muzycznej i poboczną sekcję „nuove proposte” (tłum. nowe propozycje) dla wschodzących artystów. Wyjawił również chęć skrócenia czasu trwania każdego wieczoru, w związku z czym udział brać miała mniejsza ilość utworów[17].

Pod koniec sierpnia 2024 opublikowany został regulamin festiwalu, w którym przedstawiona została jego mechanika:

  • głosowanie ponownie odbyło się poprzez kombinację trzech członów: jury radia, jury prasy, telewizji i internetu (zwyczajowo, skrótowo: jury prasy) oraz telewidzowie za pomocą SMS i audiotele;
  • dla sekcji „campioni”: podczas pierwszego wieczoru wystąpili wszyscy uczestnicy, a pod koniec wieczoru jury prasy sporządziło pierwszy ranking; podczas drugiego i trzeciego wieczoru wystąpiło po połowie wszystkich artystów i w drodze łącznego głosowania jury radia i telewidzów ułożone zostały osobne klasyfikacje tych wieczorów oraz jedna, pełna klasyfikacja generalna; podczas czwartego wieczoru (tzw. wieczoru coverów) wystąpili wszyscy uczestnicy, jednak w przeciwieństwie do ubiegłych edycji jej wyniki nie były brane pod uwagę w klasyfikacji końcowej oraz artyści mogli występować w duetach ze sobą; natomiast podczas piątego wieczoru (tzw. finału) ponownie wystąpili wszyscy uczestnicy i w drodze łącznego głosowania wszystkich członów (z następującym rozłożeniem głosów: telewidzowie – 34%, jury radia i prasy – po 33%) ułożona została klasyfikacja tego wieczoru, którą połączono z wynikami z pierwszych trzech wieczorów w celu utworzenia klasyfikacji końcowej, po czym pięciu najlepszych artystów zakwalifikowanych zostało do kolejnej rundy głosowania (tzw. superfinału), gdzie w analogiczny sposób został wybrany zwycięzca festiwalu;
  • dla sekcji „nuove proposte”: na początku drugiego wieczoru odbyły się dwa półfinały, a pod koniec trzeciego wieczoru – finał; w obydwu półfinałach wzięło udział dwóch artystów, a jeden z nich został zakwalifikowany do finału; w każdej z rozgrywek tej sekcji o wyniku zadecydowała kombinacja głosów wszystkich członów głosowania z rozłożeniem identycznym do tego obowiązującego podczas finału sekcji „campioni”[6][18].

Podczas pierwszych trzech wieczorów ujawnionych zostało wyłącznie pięciu czołowych uczestników sekcji „campioni” w klasyfikacji każdego z nich w wylosowanej kolejności, podczas czwartego – najlepiej oceniona dziesiątka w odwrotnej kolejności uzyskanych miejsc, natomiast podczas piątego – pełna klasyfikacja końcowa[19]. Detalowane rankingi koncertów, w tym procentowe wyniki głosowania telewidzów w każdym z nich, zostały opublikowane dzień po finałach obydwu sekcji: 14 (sekcja „nuove proposte”) i 16 lutego (sekcja „campioni”)[20][21].

Kontrowersje

Dyskusja wokół równości i reprezentacji na festiwalu

Giorgia, najwyżej uplasowana kobieta w klasyfikacji końcowej 75. Festiwalu Piosenki Włoskiej w San Remo

Festiwal wzbudził kontrowersje z powodu braku kobiet w pierwszej piątce klasyfikacji końcowej, co miało miejsce po raz drugi w ciągu trzech lat (wcześniej w 2023), oraz obecności tylko jednej solistki w jej pierwszej dziesiątce. Wpisało się to w szerszy problem systemowej dyskryminacji artystek we włoskiej branży muzycznej, albowiem badania i analizy lokalnego rynku wskazują na wyraźną w nim dysproporcję płciową[22][23]. Piosenkarka Giorgia, która – będąc główną faworytką do zwycięstwa[24] – zajęła szóste miejsce, podkreśliła konieczność zmiany w społecznej mentalności w celu eliminacji uprzedzeń związanych z płcią[23]. Na ten temat wypowiedziały się również inne uczestniczki festiwalu: Elodie skrytykowała ten trend, mówiąc, że „kobiety w tym konkursie muszą udowadniać swoje umiejętności na każdym kroku, a i tak są ignorowane”, natomiast Gaia wyraziła rozczarowanie „nienależytym docenieniem talentu i historii artystki takiej jak Giorgia”[25].

Dyskusję wywołał również sposób prezentowania osób z niepełnosprawnościami podczas festiwalu – choć organizatorzy deklarowali chęć zwiększenia świadomości społecznej na temat ich miejsca w społeczeństwie oraz codziennych zmagań, niektóre segmenty zostały skrytykowane jako nacechowane litością i nieskuteczne w tworzeniu wartościowej reprezentacji[26].

Uczestnicy

Festiwal był podzielony na dwie sekcje, „campioni” i „nuove proposte”: uczestnicy tej pierwszej zostali wyłonieni przez dyrektora artystycznego FPW zarówno na podstawie otrzymanych zgłoszeń, jak i na bezpośrednie zaproszenie artystów, natomiast uczestnicy tej drugiej – poprzez eliminacje Sanremo Giovani 2024[27][28]. Początkowo planowano, aby w sekcji „campioni” udział wzięło 24 artystów[29], lecz ostatecznie zadecydowano, że będzie ich więcej[30]. Lista (ostatecznie trzydziestu) uczestników tej sekcji została opublikowana 1 grudnia 2024[31], natomiast tytuły ich piosenek zostały zaprezentowane 18 grudnia podczas Sarà Sanremo – specjalnego programu dedykowanego festiwalowi, w którego skład jako segment wszedł również finał Sanremo Giovani 2024[32][33]. Pod koniec stycznia 2025 ze względu na konflikt z prawem i objęcie go śledztwem ze stawki festiwalu wycofał się Emis Killa[34].

Uczestnicy sekcji „campioni” oraz zajęte przez nich miejsca
Miej. Wykonawca Utwór Autor(zy) Dyrygent orkiestry
1 Olly „Balorda nostalgia” Federico „Olly” Oliveri, Julien „Jvli” Boverod, Pierfrancesco Pasini Giovanni Pallotti
2 Lucio Corsi Volevo essere un duro Lucio Corsi, Tommaso Ottomano Davide Rossi
3 Brunori Sas „L’albero delle noci” Dario „Brunori Sas” Brunori Stefano Amato[b]
4 Fedez „Battito” Alessandro La Cava, Federica Abbate, Federico „Fedez” Leonardo Lucia, Nicola Lazzarin Valeriano Chiaravalle
5 Simone Cristicchi Quando sarai piccola Erika „Amara” Mineo, Nicola Brunialti, Simone Cristicchi Valter Sivilotti
6 Giorgia La cura per me Giorgia Todrani, Michele „Michelangelo” Zocca, Riccardo „Blanco” Fabbriconi Enzo Campagnoli
7 Achille Lauro „Incoscienti giovani” Daniele Nelli, Davide Simonetta, Gregorio Calculli, Lauro „Achille Lauro” De Marinis, Paolo Antonacci Davide Rossi
8 Francesco Gabbani „Viva la vita” Andrea Vittori, Carlo Gabelloni, Davide Simonetta, Francesco Gabbani, Giuseppe Zito, Luigi „Pacifico” De Crescenzo Fabio Gurian
9 Irama „Lentamente” Filippo „Irama” Maria Fanti, Giuseppe Colonnelli, Michele Zocca, Riccardo „Blanco” Fabbriconi Giulio Nenna
10 Coma_Cose „Cuoricini” Antonio Filippelli, Fausto Zanardelli, Francesca Mesiano, Gianmarco Manilardi Enrico Melozzi
11 Bresh „La tana del granchio” Andrea „Bresh” Brasi, Giorgio De Lauri, Luca Di Blasi, Luca Ghiazzi Diego Calvetti
12 Elodie Dimenticarsi alle 7 Davide „Tropico” Petrella, Davide Simonetta, Elodie Di Patrizi Davide Rossi
13 Noemi „Se t’innamori muori” Alessandro „Mahmood” Mahmoud, Michele Zocca, Riccardo „Blanco” Fabbriconi Michele „Michelangelo” Zocca[c]
14 The Kolors Tu con chi fai l’amore Antonio „Stash” Fiordispino, Davide „Tropico” Petrella, Edoardo „Calcutta” D'Erme, Stefano „Zef” Tognini Valeriano Chiaravalle
15 Rocco Hunt „Mille vote ancora” Davide Simonetta, Gabriel Rossi, Lorenzo Santarelli, Marco Salvaderi, Paolo Antonacci, Rocco „Rocco Hunt” Pagliarulo, Simone Tognini Enzo Campagnoli
16 Willie Peyote „Grazie ma no grazie” Alex Andrea „Raige” Vella, Daniel Bestonzo, Guglielmo „Willie Peyote” Bruno, Luca Romeo Daniel Bestonzo
17 Sarah Toscano „Amarcord” Eugenio Maimone, Federica Abbate, Federico „Merk” Mercuri, Giordano „Kremont” Cremona, Jacopo „Jacopo Èt” Ettorre, Leonardo Grillotti, Sarah Toscano Valeriano Chiaravalle
18 Shablo feat. Guè, Joshua i Tormento „La mia parola” Cosimo „Guè” Fini, Edoardo Medici, Ernesto Conocchia, Joshua Bale, Luca Faraone, Massimiliano „Tormento” Cellamaro, Pablo Miguel „Shablo” Lombroni, Roberto Lamanna Luca Faraone
19 Rose Villain „Fuorilegge” Andrea „Sixpm” Ferrara, Federica Abbate, Nicola Lazzarin, Rosa „Rose Villain” Luini Davide Rossi
20 Joan Thiele „Eco” Alessandra Joan Thiele, Emanuele Triglia, Federica Abbate, Simone „Mace” Benussi Carmelo Patti
21 Francesca Michielin „Fango in paradiso” Alessandro Raina, Davide Simonetta, Francesca Michielin Carmelo Patti[d]
22 Modà „Non ti dimentico” Francesco „Kekko” Silvestre Andrea Benassai
23 Massimo Ranieri „Tra le mani un cuore” Filippo „Nek” Neviani, Giulia Anania, Marta Venturini, Tiziano Ferro Lucio Fabbri[e]
24 Serena Brancale „Anema e core” Federica Abbate, Jacopo „Jacopo Èt” Ettorre, Mattia Finotti, Nicola Lazzarin, Serena Brancale Nicole Brancale[f]
25 Tony Effe „Damme ’na mano” Diego Vincenzo „Drillionaire” Vettraino, Luca Faraone, Nicolò „Tony Effe” Rapisarda Enzo Campagnoli
26 Gaia „Chiamo io chiami tu” Davide „Tropico” Petrella, Gaia Gozzi, Simone Tognini Riccardo Zangirolami
27 Clara „Febbre” Clara Soccini, Dario „Dardust” Faini, Federica Abbate, Francesca „Madame” Calearo, Jacopo „Jacopo Èt” Ettorre Valeriano Chiaravalle
28 Rkomi „Il ritmo delle cose” Francesco Catitti, Jacopo Ettorre, Luca Faraone, Matteo Pierotti, Mirko „Rkomi” Martorana, Pablo Miguel „Shablo” Lombroni Riccardo Zangirolami
29 Marcella Bella „Pelle diamante” Alessandro Simoncini, Marcella Bella, Marco Rettani, Pasquale Mammaro, Senatore Cirenga Fabio Gurian
Emis Killa „Demoni” Emiliano Rudolf „Emis Killa” Giambelli, Federica Abbate, Mattia Cerri, Nicola Lazzarin

Legenda:

     Uczestnicy, którzy wycofali się ze stawki festiwalu

Uczestnicy sekcji „nuove proposte” oraz zajęte przez nich miejsca
Miej. Wykonawca Utwór Autor(zy) Dyrygent orkiestry
1 Settembre „Vertebre” Andrea Settembre, Laura Di Lenola, Manuel Finotti Fabio Barnaba
2 Alex Wyse „Rockstar” Alessandro „Alex Wyse” Rina, Francesco Facchinetti, Matteo Ieva Valeriano Chiaravalle
Odp. Maria Tomba „Goodbye (Voglio good vibes)” Alfredo Bruno, Giulia Guerra, Maria Tomba, Mirko Guerra, Salvatore Mineo Fabio Barnaba
Vale LP i Lil Jolie „Dimmi tu quando sei pronto per fare l’amore” Alessandro De Crescenzo, Enrico Dadone, Francesca „Madame” Calearo, Mario Cianchi, Stefano „Zef” Tognini, Valentina „Vale LP” Sanseverino Carmelo Patti

Koncerty

Pierwszy wieczór

Pierwszy wieczór odbył się 11 lutego 2025.

Lp.[35] Wykonawca Utwór Miejsce
1 Gaia „Chiamo io chiami tu” 23
2 Francesco Gabbani „Viva la vita” 10
3 Rkomi „Il ritmo delle cose” 28
4 Noemi „Se t’innamori muori” 7
5 Irama „Lentamente” 26
6 Coma_Cose „Cuoricini” 8
7 Simone Cristicchi Quando sarai piccola 2
8 Marcella Bella „Pelle diamante” 27
9 Achille Lauro „Incoscienti giovani” 5
10 Giorgia La cura per me 1
11 Willie Peyote „Grazie ma no grazie” 14
12 Rose Villain „Fuorilegge” 17
13 Olly „Balorda nostalgia” 6
14 Elodie Dimenticarsi alle 7 12
15 Shablo feat. Guè, Joshua i Tormento „La mia parola” 18
16 Massimo Ranieri „Tra le mani un cuore” 16
17 Tony Effe „Damme ’na mano” 29
18 Serena Brancale „Anema e core” 21
19 Brunori Sas „L’albero delle noci” 3
20 Modà „Non ti dimentico” 25
21 Clara „Febbre” 24
22 Fedez „Battito” 4
23 Lucio Corsi Volevo essere un duro 11
24 Bresh „La tana del granchio” 19
25 Sarah Toscano „Amarcord” 22
26 Joan Thiele „Eco” 15
27 Rocco Hunt „Mille vote ancora” 20
28 Francesca Michielin „Fango in paradiso” 13
29 The Kolors Tu con chi fai l’amore 9

Drugi wieczór

Drugi wieczór odbył się 12 lutego 2025.

Sekcja „nuove proposte”
Półfinał[36] Lp. Wykonawca Utwór Jury
radia
Jury
prasy
Telewidzowie
I 1 Alex Wyse „Rockstar” 1 1 86,96%
2 Vale LP i Lil Jolie „Dimmi tu quando sei pronto per fare l’amore” 2 2 13,04%
II 1 Maria Tomba „Goodbye (Voglio good vibes)” 2 2 14,14%
2 Settembre „Vertebre” 1 1 85,86%

Legenda:

     Uczestnicy, którzy awansowali do finału sekcji „nuove proposte”

Sekcja „campioni”
Lp.[36] Wykonawca Utwór Jury
radia
Telewidzowie Miejsce Klasyfikacja
generalna
Procent głosów Miejsce
1 Rocco Hunt „Mille vote ancora” 15 5,93% 7 8 12
2 Elodie Dimenticarsi alle 7 9 5,2% 8 7 11
3 Lucio Corsi Volevo essere un duro 4 10,65% 3 5 7
4 The Kolors Tu con chi fai l’amore 5 2,42% 9 9 18
5 Serena Brancale „Anema e core” 13 1,61% 12 13 26
6 Fedez „Battito” 11 19,39% 2 2 4
7 Francesca Michielin „Fango in paradiso” 10 1,6% 13 12 25
8 Simone Cristicchi Quando sarai piccola 2 20,49% 1 1 3
9 Marcella Bella „Pelle diamante” 14 0,71% 15 15 29
10 Bresh „La tana del granchio” 8 6,02% 6 6 9
11 Achille Lauro „Incoscienti giovani” 3 10,55% 4 4 6
12 Giorgia La cura per me 1 9,79% 5 3 5
13 Rkomi „Il ritmo delle cose” 12 1,54% 14 14 27
14 Rose Villain „Fuorilegge” 7 2,03% 11 11 22
15 Willie Peyote „Grazie ma no grazie” 6 2,05% 10 10 20

Trzeci wieczór

Trzeci wieczór odbył się 13 lutego 2025. Sekcję „nuove proposte” festiwalu zwyciężył Settembre z utworem „Vertebre”[37].

Sekcja „campioni”
Lp.[38] Wykonawca Utwór Jury
radia
Telewidzowie Miejsce Klasyfikacja
generalna
Procent głosów Miejsce
1 Clara „Febbre” 12 1,24% 14 14 28
2 Brunori Sas „L’albero delle noci” 2 35,09% 1 1 1
3 Sarah Toscano „Amarcord” 10 3,72% 7 8 16
4 Massimo Ranieri „Tra le mani un cuore” 11 2,58% 10 11 21
5 Joan Thiele „Eco” 7 1,56% 12 12 23
6 Shablo feat. Guè, Joshua i Tormento „La mia parola” 9 2,85% 8 10 19
7 Noemi „Se t’innamori muori” 4 2,72% 9 6 14
8 Olly „Balorda nostalgia” 3 26,22% 2 2 2
9 Coma_Cose „Cuoricini” 1 2,07% 11 5 15
10 Modà „Non ti dimentico” 13 4,24% 5 9 17
11 Tony Effe „Damme ’na mano” 14 4,96% 4 7 13
12 Irama „Lentamente” 8 7,2% 3 3 8
13 Francesco Gabbani „Viva la vita” 5 5,24% 6 4 10
14 Gaia „Chiamo io chiami tu” 6 1,32% 13 13 24
Sekcja „nuove proposte”
Lp. Wykonawca Utwór Jury
radia
Jury
prasy
Telewidzowie
1 Settembre „Vertebre” 1 1 49,03%
2 Alex Wyse „Rockstar” 2 2 50,97%

Legenda:

     Zdobywca pierwszego miejsca

     Zdobywca drugiego miejsca

Czwarty wieczór

Czwarty wieczór (tzw. wieczór coverów) odbył się 14 lutego 2025. Wystąpili wszyscy uczestnicy festiwalu, wykonując covery włoskich i zagranicznych hitów w parach bądź z gośćmi[18]. Wieczór zwyciężyły Giorgia i Annalisa za swój wykon utworu „SkyfallAdele[39].

Wykonawcy, którzy nie biorą udziału w festiwalu, są wymienieni po uczestnikach oraz podkreśleni.
Lp.[40] Wykonawca[41] Utwór[41] Jury
radia
Jury
prasy
Telewidzowie Miejsce
Procent głosów Miejsce
1 Rose Villain i Chiello „Fiori rosa, fiori di pesco” 25 25 1,07% 19 26
2 Modà i Francesco Renga „Angelo” 24 24 2,33% 14 18
3 Clara i Il Volo The Sound of Silence 13 18 5,11% 8 9
4 Noemi i Tony Effe „Tutto il resto è noia” 26 26 2,16% 15 21
5 Francesca Michielin i Rkomi „La nuova stella di Broadway” 21 23 1,5% 18 19
6 Lucio Corsi i Topo Gigio Nel blu dipinto di blu 2 2 11,66% 2 2
7 Serena Brancale i Alessandra Amoroso „If I Ain’t Got You” 3 4 2,69% 13 13
8 Irama i Arisa Say Something 8 10 6,44% 6 6
9 Gaia i Toquinho „La voglia la pazzia (Se ela quisesse)” 11 20 0,61% 24 22
10 The Kolors i Sal Da Vinci „Rossetto e caffè” 7 13 4,42% 10 10
11 Marcella Bella i Twin Violins „L’emozione non ha voce” 22 22 0,76% 23 24
12 Rocco Hunt i Clementino „Yes I Know My Way” 10 7 5,73% 7 7
13 Francesco Gabbani i Tricarico „Io sono Francesco” 23 17 1,69% 16 15
14 Giorgia i Annalisa Skyfall 1 1 14,27% 1 1
15 Simone Cristicchi i Amara „La cura” 4 8 3,49% 12 11
16 Sarah Toscano i Ofenbach „Overdrive” 20 16 1,59% 17 14
17 Coma_Cose i Johnson Righeira „L’estate sta finendo” 5 9 0,54% 25 16
18 Joan Thiele i Frah Quintale „Che cosa c’è” 19 21 0,81% 21 23
19 Olly i Goran Bregović and The Wedding & Funeral Band „Il pescatore” 16 15 7,34% 4 4
20 Achille Lauro i Elodie „A mano a mano”/„Folle città” 6 3 4,98% 9 8
21 Massimo Ranieri i Neri per Caso „Quando” 14 14 0,78% 22 20
22 Willie Peyote, Ditonellapiaga i Tiromancino „Un tempo piccolo” 18 19 0,29% 26 25
23 Brunori Sas, Dimartino i Riccardo Sinigallia „L’anno che verrà” 15 11 6,7% 5 5
24 Fedez i Marco Masini „Bella stronza” 12 5 8,53% 3 3
25[g] Bresh i Cristiano De André „Crêuza de mä” 9 6 3,61% 11 12
26 Shablo feat. Guè, Joshua i Tormento oraz Neffa „Amor de mi vida”/„Aspettando il sole” 17 12 0,93% 20 17
Emis Killa, Lazza i Laura Marzadori „100 messaggi”

Legenda:

     Zdobywca pierwszego miejsca

     Zdobywca drugiego miejsca

     Zdobywca trzeciego miejsca

     Uczestnicy, którzy wycofali się ze stawki festiwalu

Piąty wieczór

Piąty wieczór (tzw. finał) odbył się 15 lutego 2025.

Lp.[42] Wykonawca Utwór Jury
radia
Jury
prasy
Telewidzowie Miejsce Klasyfikacja
końcowa[h]
Procent głosów Miejsce
1 Francesca Michielin „Fango in paradiso” 19 21 0,58% 23 22 21
2 Willie Peyote „Grazie ma no grazie” 8 12 1,09% 16 12 16
3 Marcella Bella „Pelle diamante” 27 27 0,37% 28 29 29
4 Bresh „La tana del granchio” 14 17 2,15% 10 11 11
5 Modà „Non ti dimentico” 28 28 1,29% 13 26 22
6 Rose Villain „Fuorilegge” 16 15 1,06% 17 15 19
7 Tony Effe „Damme ’na mano” 29 29 1,86% 11 24 25
8 Clara „Febbre” 24 26 0,49% 25 28 27
9 Serena Brancale „Anema e core” 20 16 0,87% 20 19 24
10 Brunori Sas „L’albero delle noci” 5 4 17,44% 1 1 1
11 Francesco Gabbani „Viva la vita” 13 10 2,38% 9 8 8
12 Noemi „Se t’innamori muori” 9 9 0,79% 21 13 13
13 Rocco Hunt „Mille vote ancora” 26 23 1,55% 12 18 15
14 The Kolors Tu con chi fai l’amore 10 18 0,71% 22 17 14
15 Olly „Balorda nostalgia” 7 5 16,26% 2 2 2
16 Achille Lauro „Incoscienti giovani” 3 3 8,59% 5 5 7
17 Coma_Cose „Cuoricini” 4 8 1,24% 14 9 10
18 Giorgia La cura per me 1 1 8,03% 6 4 6
19 Simone Cristicchi Quando sarai piccola 6 6 3,75% 7 7 4
20 Elodie Dimenticarsi alle 7 18 11 1,14% 15 14 12
21 Lucio Corsi Volevo essere un duro 2 2 12,31% 3 3 3
22 Irama „Lentamente” 22 25 2,89% 8 10 9
23 Fedez „Battito” 12 7 9,65% 4 6 5
24 Shablo feat. Guè, Joshua i Tormento „La mia parola” 17 13 0,9% 19 16 18
25 Joan Thiele „Eco” 25 20 0,4% 26 27 23
26 Massimo Ranieri „Tra le mani un cuore” 11 14 0,38% 27 21 20
27 Gaia „Chiamo io chiami tu” 15 22 0,33% 29 23 26
28 Rkomi „Il ritmo delle cose” 23 24 0,54% 24 25 28
29 Sarah Toscano „Amarcord” 21 19 0,99% 18 20 17

Legenda:

     Uczestnicy, którzy awansowali do superfinału

Superfinał

Olly, zwycięzca 75. Festiwalu PIosenki Włoskiej w San Remo

Sekcję „campioni”, a zarazem cały festiwal, zwyciężył Olly z utworem „Balorda nostalgia”[43].

Podobnie jak we wielu poprzednich edycjach festiwalu (oraz corocznie od 2015), jego zwycięzca otrzymał prawo do reprezentowania Włoch w 69. Konkursie Piosenki Eurowizji w Bazylei, lecz mógł odmówić – w takim przypadku Rai miało zapraszać artystów zgodnie z kolejnością wyników, aż trafi na chętnego[44]. 22 lutego 2025 Olly poinformował za pomocą Instagrama, że odmówił przyjęcia zaproszenia, gdyż „nie czuje się gotów na udział w takim konkursie na obecnym etapie swojej kariery”[45], niedługo po czym Rai poinformował, że reprezentantem kraju na Eurowizji zostanie laureat drugiego miejsca, Lucio Corsi[46].

Kod Wykonawca Utwór Jury
radia
Jury
prasy
Telewidzowie Miejsce Klasyfikacja
końcowa
Procent głosów Miejsce Wynik Miejsce
31 Fedez „Battito” 5 4 20,51% 3 4 17,67% 4
32 Simone Cristicchi Quando sarai piccola 4 5 6,13% 5 5 14,78% 5
33 Brunori Sas „L’albero delle noci” 3 3 16,61% 4 3 20,32% 3
34 Lucio Corsi Volevo essere un duro 1 1 25,7% 2 1 23,39% 2
35 Olly „Balorda nostalgia” 2 2 31,05% 1 2 23,84% 1

Legenda:

     Zdobywca pierwszego miejsca

     Zdobywca drugiego miejsca

     Zdobywca trzeciego miejsca

Goście specjalni i nagrody

Wśród gości specjalnych 75. FPW znaleźli się:[47][48][49][50][51][52][53]

Tradycyjnie przed ogłoszeniem wyników superfinału przyznane zostały nagrody. Nagroda Złotego Lwa przyznawana jest zwycięzcy festiwalu, natomiast resztę nagród (z wyjątkiem nagrody TIM, przyznanej zwycięzcy głosowania na platformach medialnych przedsiębiorstwa) wyłania komisja specjalnie powołana przez Rai[54]. Iva Zanicchi (wielokrotna uczestniczka i trzykrotna zwyciężczyni festiwalu) i Antonello Venditti otrzymali również nagrody za całokształt twórczości[55], a podczas pierwszego wieczoru został oddany hołd zmarłemu pianiście, dyrygencie i kompozytorze Ezio Bosso[56].

Nagrody i uczestnicy nagrodzeni w sekcji „campioni”[57][58]
Nagroda Wykonawca Utwór
Zwycięzca festiwalu – nagroda Złotego Lwa Olly „Balorda nostalgia”
Nagroda krytyków Festiwalu Piosenki Włoskiej im. Mii Martini Lucio Corsi Volevo essere un duro
Nagroda im. Giancarlo Bigazziego za najlepszą kompozycję Simone Cristicchi Quando sarai piccola
Nagroda im. Sergio Bardottiego za najlepszy tekst Brunori Sas „L’albero delle noci”
Nagroda „Lunezia” za emocjonalną wartość utworu Simone Cristicchi „Quando sarai piccola”
Nagroda prasy, radia, telewizji i internetu im. Lucio Dalli
Nagroda TIM dla zwycięzcy głosowania na platformach medialnych TIM Giorgia La cura per me
Nagrody i uczestnicy nagrodzeni w sekcji „nuove proposte”[59][60]
Nagroda Wykonawca Utwór
Zwycięzca sekcji „nuove proposte” – nagroda Srebrnego Lwa Settembre „Vertebre”
Nagroda krytyków Festiwalu Piosenki Włoskiej im. Mii Martini
Nagroda im. Enzo Jannacciego za najlepszą interpretację
Nagroda prasy, radia, telewizji i sieci im. Lucio Dalli

Oglądalność

Koncerty były transmitowane na kanałach Rai 1 i Rai 4K oraz stacji Rai Radio 2 na terenie Włoch[19], jak i również na kanale Rai Italia oraz poprzez serwis internetowy RaiPlay na całym świecie, na kanale RTSH 2 (pierwszy, drugi i trzeci wieczór) i RTSH 1 (czwarty i piąty wieczór) z komentarzem Andriego Xhahu w Albanii, TVCG 2 w Czarnogórze, ICI Télévision (z opóźnieniem) i Rogers Cable w Kanadzie, Moldova 1 w Mołdawii oraz TVR 1 z komentarzem Bogdana Stănescu and Kyriego Mendéla w Rumunii; piąty wieczór śledzić można było również na RTVE Play z komentarzem Giuseppego di Belli, Irene Mahíi i Mawota w Hiszpanii oraz GlitterBeam Radio z komentarzem Eugenio Ceriello i Michaela Waltona-Dalzella w Wielkiej Brytanii[61][62][63][61][64][65][66][67].

Oprócz głównych koncertów festiwalu, w tygodniu wydarzenia emitowane były również towarzyszące programy PrimaFestival (tłum. przed festiwalem; poprzedzający transmisję każdego z wieczorów oraz obejmujący ceremonię „zielonego dywanu”) oraz DopoFestival (tłum. po festiwalu; stanowiący podsumowanie po transmisji każdego z wieczorów)[68][69].

Wydarzenie Data Część pierwsza Część druga Ogólna ilość widzów Źr.
Widzowie Udział (%) Widzowie Udział (%) Widzowie Udział (%)
Pierwszy wieczór 11 lutego 15 713 000 63,61% 7 992 000 68,71% 12 218 000 65% [70]
Drugi wieczór 12 lutego 14 437 000 63,22% 7 287 000 66,72% 11 410 000 64,1% [71]
Trzeci wieczór 13 lutego 13 360 000 59,82% 6 484 000 59,21% 10 404 000 59,7% [72]
Czwarty wieczór 14 lutego 16 224 000 68,85% 9 560 000 73,65% 13 187 000 70,4% [73]
Piąty wieczór 15 lutego 15 590 000 68,8% 10 695 000 78,7% 13 016 000 72,7% [74]
Średnia wszystkich wieczorów 15 065 000 64,86% 8 404 000 69,4% 12 047 000 66,38%

Zobacz też

Uwagi

  1. W tym 29 uczestników głównej sekcji „campioni” oraz czterech uczestników pobocznej sekcji „nuove proposte”, jednak zwycięzcą festiwalu zwyczajowo został ogłoszony laureat tej pierwszej.
  2. Podczas czwartego wieczoru zastąpił go Mirko Onofrio.
  3. Podczas czwartego wieczoru zastąpił go Enzo Campagnoli.
  4. Podczas czwartego wieczoru zastąpił go Riccardo Zangirolami.
  5. Podczas czwartego wieczoru Ranieri wystąpił a cappella, bez użycia orkiestry.
  6. Podczas czwartego wieczoru zastąpił go Fabio Barnaba.
  7. Ze względu na problemy techniczne w trakcie swojego pierwszego występu, duet wystąpił ponownie po wszystkich pozostałych występach.
  8. Uwzględniając wyłącznie wyniki pierwszych trzech nocy i pierwszej rundy finału, bez wliczenia do równania wyników superfinału.

Przypisy

  1. 1 2 Beppe Dammacco, Scenografia Sanremo 2025: ecco la "Techno Hall" di Riccardo Bocchini [online], 29 stycznia 2025 [dostęp 2025-02-10] (wł.).
  2. Sanremo 2025, la vita del direttore d'orchestra durante il festival? Non è quel che sembra. Marina Tosto 2025-01-11. [dostęp 2025-02-10].
  3. Festival di Sanremo 2025: si svolgerà da 4 all'8 febbraio la prima edizione del 'Conti Bis' [online], Sanremonews.it, 22 czerwca 2024 [dostęp 2025-02-09] (wł.).
  4. Sanremo 2025, "cambiano le date". Quando si terrà e perché [online], Today [dostęp 2025-02-09] (wł.).
  5. Il Festival di Sanremo 2025 slitta per il calendario di Coppa Italia: al via l'11 febbraio [online], Il Fatto Quotidiano, 19 lipca 2024 [dostęp 2025-02-09] (wł.).
  6. 1 2 Oscar Puntel, Sanremo 2025: è uscito il nuovo regolamento [online], RaiNews, 20 sierpnia 2024 [dostęp 2025-02-10] (wł.).
  7. Sky TG24, Sanremo 2025, Tutta l'Italia di Gabry Ponte è il jingle ufficiale [online], tg24.sky.it, 30 stycznia 2025 [dostęp 2025-02-12] (wł.).
  8. 'San Marino Song Contest' winner Gabry Ponte gets the ticket to Basel [online], Europejska Unia Nadawców, 8 marca 2025 [dostęp 2025-03-08] (ang.).
  9. Amadeus a FQMagazine, 'Sanremo 2024 sarà il mio ultimo festival' - Tv - Ansa.it [online], Agenzia ANSA, 7 czerwca 2023 [dostęp 2025-02-09] (wł.).
  10. Elettra Lamborghini si candida per condurre Sanremo 2025: “Politica sul palco? Spazio alla musica” [online], Spettacolo Fanpage, 15 lutego 2024 [dostęp 2025-02-09] (wł.).
  11. Hit, Amadeus incontra la Rai per il rinnovo del contratto e gli chiedono di rifare il Festival di Sanremo [online], TvBlog, 7 marca 2024 [dostęp 2025-02-09] (wł.).
  12. Carlo Conti Direttore artistico e conduttore di Sanremo [online], Rai – Radiotelevisione italiana, 22 maja 2024 [dostęp 2025-02-09] (wł.).
  13. Carlo Conti, Sanremo 2025: «Alessandro Cattelan condurrà il Dopofestival e Sanremo Giovani (su Rai2)» [online], www.leggo.it, 8 października 2024 [dostęp 2025-02-10] (wł.).
  14. Sanremo 75, Antonella Clerici e Gerry Scotti nella prima serata del Festival [online], Rai – Radiotelevisione italiana, 22 stycznia 2025 [dostęp 2025-02-10] (wł.).
  15. Sanremo 2025, Carlo Conti: "Conduttori del PrimaFestival saranno Guaccero, Corsi e Pollio" [online], Rai News, 27 grudnia 2024 [dostęp 2025-02-10] (wł.).
  16. Sanremo, al PrimaFestival arrivano I Sansoni | ANSA.it [online], www.ansa.it [dostęp 2025-02-10].
  17. Sanremo 2025, Carlo Conti: “Si finirà prima, Big e Nuove Proposte in gara separati” [online], Quotidiano Nazionale, 13 czerwca 2024 [dostęp 2025-02-09] (wł.).
  18. 1 2 Regolamento Sanremo 2025 (con modifica del 29 gennaio 2025) [online], Rai – Radiotelevisione italiana, 29 stycznia 2025 [dostęp 2025-02-10] (wł.).
  19. 1 2 Jose Gracia, Sanremo 2025: Mecánica, participantes, canciones, invitados y todo lo que debes saber sobre el festival más importante de música italiana [online], ESCplus España, 10 lutego 2025 [dostęp 2025-02-12] (hiszp.).
  20. Sanremo 2025 – risultati televoto nuove proposte [online], Rai – Radiotelevisione italiana, 14 lutego 2025 [dostęp 2025-02-14] (wł.).
  21. Sanremo 2025 – risultati televoto campioni [online], Rai – Radiotelevisione italiana, 16 lutego 2025 [dostęp 2025-02-16] (wł.).
  22. Sanremo 2025, la discriminazione di genere in un podio tutto maschile [online], ELLE, 17 lutego 2025 [dostęp 2025-02-21] (wł.).
  23. 1 2 Redazione, Sanremo 2025, top 5 senza donne. Giorgia: "Il problema c'è, bisogna lavorare sulla mentalità dei piccoli". Anche a scuola? [online], Tecnica della Scuola, 19 lutego 2025 [dostęp 2025-02-21] (wł.).
  24. Giorgia fuori dalla cinquina, l’Ariston protesta. E nessuna donna è nella top 5 di Sanremo 2025 [online], la Repubblica, 16 lutego 2025 [dostęp 2025-02-21] (wł.).
  25. Sanremo 2025: Zamieszanie we Włoszech – Olly wygrywa, ale czy pojedzie na Eurowizję? [online], Eurowizja.org - najwięcej o Eurowizji, 17 lutego 2025 [dostęp 2025-02-21].
  26. Nicholas David Altea, Al Festival di Sanremo tra abilismo e rappresentazione della donna c’è ancora tanta strada da fare [online], Wired Italia, 17 lutego 2025 [dostęp 2025-02-21] (wł.).
  27. Sanremo 2025, Carlo Conti: «Torna la distinzione tra nuove proposte e big». Poi l'appello a Vasco Rossi: «Pensaci» [online], Il Messaggero, 13 czerwca 2024 [dostęp 2025-02-09] (wł.).
  28. Sky TG24, Sanremo 2025, Carlo Conti parla della scelta delle canzoni [online], tg24.sky.it, 5 lutego 2025 [dostęp 2025-02-09] (wł.).
  29. Sanremo, il Regolamento del 75° Festival della Canzone Italiana [online], Rai – Radiotelevisione italiana, 20 sierpnia 2024 [dostęp 2025-02-09] (wł.).
  30. Festival di Sanremo 2025, Carlo Conti: "La selezione dei Big non mi fa dormire la notte, saranno più di 24. Li svelerò l'1 dicembre al Tg1 delle 13:30" [online], Il Fatto Quotidiano, 21 listopada 2024 [dostęp 2025-02-09] (wł.).
  31. Sanremo 2025, i cantanti in gara: la lista dei big del Festival, da Giorgia ed Elodie a Fedez e Achille Lauro [online], Corriere della Sera, 1 grudnia 2024 [dostęp 2025-02-09] (wł.).
  32. Elsa Ungari, I titoli delle canzoni dei 30 Big in gara a Sanremo 2025 [online], iO Donna, 18 grudnia 2024 [dostęp 2025-02-09] (wł.).
  33. Vincitori Sanremo Giovani 2024: chi salirà sul palco dell’Ariston per il Festival a febbraio [online], Quotidiano Nazionale, 18 grudnia 2024 [dostęp 2025-02-09] (wł.).
  34. Emis Killa indagato rinuncia a Sanremo: 'Preferisco fare un passo indietro' - Notizie - Ansa.it [online], Agenzia ANSA, 29 stycznia 2025 [dostęp 2025-02-09] (wł.).
  35. Prima serata Sanremo: la scaletta completa con l'ordine dei cantanti, a che ora inizia, ospiti e conduttori [online], www.ilmattino.it, 10 lutego 2025 [dostęp 2025-02-10] (wł.).
  36. 1 2 Sanremo 2025, la scaletta della seconda serata: l'ordine di uscita dei 15 big, la sfida delle Nuove Proposte [online], Movieplayer.it [dostęp 2025-02-12] (wł.).
  37. Donato Cafarelli, Sanremo 2025: la top 5 della terza serata. Settembre vince tra le Nuove Proposte [online], 14 lutego 2025 [dostęp 2025-02-14] (wł.).
  38. Sanremo 2025, l’ordine di uscita dei cantanti nella terza serata | Rolling Stone Italia [online], 13 lutego 2025 [dostęp 2025-02-13] (wł.).
  39. Sanremo 2025, la serata delle cover e dei duetti. Giorgia vince con Annalisa. Bresh e De Andrè due volte sul palco per problemi tecnici [online], la Repubblica, 15 lutego 2025 [dostęp 2025-02-15] (wł.).
  40. Rosita Cipolla, Chi si esibisce stasera a Sanremo 2025? Ecco l’ordine di uscita dei cantanti e tutti gli ospiti della quarta serata [online], greenMe, 14 lutego 2025 [dostęp 2025-02-14] (wł.).
  41. 1 2 Sanremo 2025: ecco i duetti della serata cover tra alleanze, vecchie amicizie e ospiti inaspettati [online], Rai – Radiotelevisione italiana, 26 stycznia 2025 [dostęp 2025-02-11] (wł.).
  42. Sanremo 2025, ecco il pdf della scaletta della finale del Festival: tutti gli orari dettagliati [online], Rai – Radiotelevisione italiana, 15 lutego 2025 [dostęp 2025-02-15] (wł.).
  43. Olly vince Sanremo 2025. Secondo Lucio Corsi, terzo Brunori Sas. Fedez quarto. Fischi per le esclusioni di Giorgia e Achille Lauro dai finalisti [online], Il Messaggero, 15 lutego 2025 [dostęp 2025-02-16] (wł.).
  44. Beppe Dammacco, Sanremo 2025: fuori il regolamento. Il vincitore va all'Eurovision [online], Eurofestival News, 20 sierpnia 2024 [dostęp 2025-02-09] (wł.).
  45. Olly, Olly na Instagramie: „[] Ho deciso dunque di rinunciare all’opportunità di partecipare all’Eurovision Song Contest, con la consapevolezza che sia una di quelle cose che ti capitano forse una sola volta nella vita. Ringrazio chi mi ha votato e mi ha dato la possibilità di avere questo privilegio: spero di vedervi presto a un mio concerto per ricambiare tutto l’amore che sto ricevendo in questi giorni. [] [online], Instagram, 22 lutego 2025 [dostęp 2025-02-22] (wł.).
  46. Eurovision Song Contest, Lucio Corsi per l'Italia [online], Rai – Radiotelevisione italiana, 22 lutego 2025 [dostęp 2025-02-22] (wł.).
  47. La conferenza stampa di apertura [online], Rai – Radiotelevisione italiana, 10 lutego 2025 [dostęp 2025-02-10] (wł.).
  48. Donato Cafarelli, Sanremo 2025: la top 5 della terza serata. Settembre vince tra le Nuove Proposte [online], 14 lutego 2025 [dostęp 2025-02-15] (wł.).
  49. Federico Vacalebre, Sanremo 2025, Edoardo Bennato ospite giovedì sera: canterà “Sono solo canzonette” [online], www.ilmattino.it, 11 lutego 2025 [dostęp 2025-02-12].
  50. I tamburi del Rockin' 1000 accompagnano Jovanotti a Sanremo. TGR Emilia Romagna 2025-02-11. [dostęp 2025-02-15].
  51. Il programma della seconda serata [online], Rai [dostęp 2025-02-15].
  52. Carlo Conti, Roberto Benigni stasera al festival - Tv - Ansa.it [online], Agenzia ANSA, 14 lutego 2025 [dostęp 2025-02-15] (wł.).
  53. Scaletta della finale di Sanremo 2025: cantanti e ospiti in ordine di uscita e orari [online], la Repubblica, 15 lutego 2025 [dostęp 2025-02-15] (wł.).
  54. Çfarë merr fituesi i vendit të parë dhe cilat janë çmimet që do të jepen në Sanremo 2021 [online], www.classlifestyle.com [dostęp 2025-02-10] (alb.).
  55. Rockol, √ Sanremo 2025: premi alla carriera a Iva Zanicchi e Venditti [online], Rockol [dostęp 2025-02-10] (wł.).
  56. Adnkronos, Sanremo 2025, prima serata: scaletta, cantanti, ospiti [online], Adnkronos, 10 lutego 2025 [dostęp 2025-02-10].
  57. Redazione 105, Olly vince il Festival di Sanremo 2025! [online], www.105.net, 16 lutego 2025 [dostęp 2025-02-16] (wł.).
  58. Simone Cristicchi premiato al Festival di Sanremo 2025 con il Premio Lunezia – Sanremo Live & Love [online], Sanremo Live&Love, 12 lutego 2025 [dostęp 2025-02-13] (wł.).
  59. Redazione di Rainews, Sanremo, Settembre vince la finale e i premi della stampa e della critica nella categoria giovani [online], RaiNews, 13 lutego 2025 [dostęp 2025-02-13] (wł.).
  60. Alessia Parravicini, Sanremo 2025: Settembre vince il Premio Jannacci. La consegna dalle mani di Clara, vincitrice 2024, alla presenza di Dodi Battaglia [online], Riviera Time, 13 lutego 2025 [dostęp 2025-02-13] (wł.).
  61. 1 2 Sanremo 2025. il Festival in Europa, e non solo [online], Rai – Radiotelevisione italiana, 15 lutego 2025 [dostęp 2025-02-15] (wł.).
  62. Anthony Granger, 🇦🇱 Albania: RTSH Airing the Festival di Sanremo 2025 [online], Eurovoix, 12 lutego 2025 [dostęp 2025-02-12] (ang.).
  63. Julien De-re, 🇲🇪 Montenegro: RTCG 2 To Broadcast Festival di Sanremo 2025 [online], Eurovoix, 9 lutego 2025 [dostęp 2025-02-11] (ang.).
  64. Julien De-re, 🇲🇩 Moldova: Moldova 1 to Air Festival di Sanremo 2025 [online], Eurovoix, 10 lutego 2025 [dostęp 2025-02-11] (ang.).
  65. Ciprian Simion, 🇷🇴 Romania: TVR will broadcast Festival di Sanremo 2025 [online], Eurovoix, 7 lutego 2025 [dostęp 2025-02-11] (ang.).
  66. Jaime Verdejo, ¡RTVE emitirá la gran final del Festival de Sanremo 2025! [online], ESCplus España, 13 lutego 2025 [dostęp 2025-02-14] (hiszp.).
  67. Sanremo Party [online] [dostęp 2025-02-14] (ang.).
  68. Redazione, Sanremo 2025: PrimaFestival e DopoFestival, tutte le novità e gli ospiti speciali - S&H Magazine [online], 3 lutego 2025 [dostęp 2025-02-10] (wł.).
  69. Paolo Armelli, Sanremo 2025 parte col Green Carpet: ecco i primi look dei cantanti in gara [online], Vogue Italia, 10 lutego 2025 [dostęp 2025-02-10] (wł.).
  70. Mattia Buonocore, Ascolti TV | Martedì 11 Febbraio 2025. Boom Sanremo: 12,2 mln (65%). Start 51.7% (13 mln) [online], Davide Maggio, 12 lutego 2025 [dostęp 2025-02-12] (wł.).
  71. Mattia Buonocore, Ascolti TV | Mercoledì 12 Febbraio 2025. Vola anche la seconda di Sanremo: 64.1% - 11,41 mln (Start: 50% - 12 mln) [online], Davide Maggio, 13 lutego 2025 [dostęp 2025-02-13] (wł.).
  72. Fabio Fabbretti, Ascolti Sanremo 2025, terza serata in linea con i dati dello scorso anno [online], Davide Maggio, 14 lutego 2025 [dostęp 2025-02-14] (wł.).
  73. Mattia Buonocore, Ascolti Sanremo 2025, quarta serata. E' record per Conti [online], Davide Maggio, 15 lutego 2025 [dostęp 2025-02-15] (wł.).
  74. Mattia Buonocore, Ascolti Sanremo 2025, finale. Conti (72.7%) non supera Amadeus (74.1% e 89.6% dopo le 2) [online], Davide Maggio, 16 lutego 2025 [dostęp 2025-02-16] (wł.).