Janina Szymańska

Janina Szymańska

Janina Szymańska przed 1939 rokiem
Pełne imię i nazwisko	Janina Zofia Szymańska
Imię i nazwisko urodzenia	Janina Zofia Jacuńska
Data i miejsce urodzenia	12 maja 1881 Mierzyce
Data śmierci	4 grudnia 1971
Zawód, zajęcie	krawcowa
Narodowość	polska
Rodzice	Antoni Jacuński, Bronisława Władysława z d. Wierzycka
Małżeństwo	Franciszek Szymański
Dzieci	Barbara Szymańska-Makuch, Halina Ogrodzińska, Hanna Szymańska
Krewni i powinowaci	Walenty Wierzycki (dziadek), Józef Jacuński (stryj), Antoni Jacuński (brat), Władysław Maciejewski (szwagier), Barbara Szymańska-Makuch (córka), Anna Podgórska (siostra cioteczna)
Odznaczenia

Janina Zofia Szymańska z domu Jacuńska (ur. 12 maja 1881 w Mierzycach, zm. 4 grudnia 1971) – polska krawcowa uhonorowana tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata.

Janina Jacuńska w wieku 17 lat zdobyła zawód krawcowej i uzyskała posadę głównego krojczego w pracowni prowadzonej przez swoją ciotkę^[1]. Jej córka tak wspominała swą matkę:

Janina spędziła okres I wojny światowej w Rosji. Po 1918 roku wróciła wraz z mężem i córką Barbarą do Polski^[1]. W 1939 roku mieszkała w Sandomierzu, jej córka Barbara pracowała jako nauczycielka w szkole rolniczej w pobliskim Mokoszynie.

W czasie okupacji Janina Szymańska opiekowała się i chroniła przed śmiercią kilkoro Żydów, w tym dr Olgę Lilien, Małkę Glass, Wolfa Jakubczyka^[3], czy Zofię Preiss^[1][4].

Wiosną 1943 roku do domu Janiny Szymańskiej wpadło gestapo, które w czasie rewizji znalazło fałszywe dokumenty. Janina Szymańska została aresztowana, i po brutalnym śledztwie została wywieziona do obozu koncentracyjnego w Ravensbrück^[1][4].

Po wojnie Janina Szymańska, wraz z córką Barbarą, wyemigrowała do Kanady^[3].

Poza córką Barbarą, która również otrzymała tytuł Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, Żydami opiekowała się również jej córka Halina^[1][4].

Na jesieni 1939 roku Halina Jacuńska zaczęła naukę w klasie maturalnej w Krzemieńcu. Wiosną 1940 roku, zamieszana w konspirację przeciw bolszewikom, musiała zniknąć z liceum i udała się do Lwowa. W 1940 roku zdała maturę i zdawała na medycynę we Lwowie, ale słaba znajomość ukraińskiego, który był językiem wykładowym, uniemożliwiła jej studia. Cały ten okres przyjaźniła się z Żydówką Olgą Stande. W 1941 roku Halina była zatrudniona jako karmicielka wszy w Instytucie Badań nad Tyfusem Plamistym i Wirusami prof. Rudolfa Weigla. Wraz z mężem Przemysławem Ogrodzińskim byli działaczami lwowskiego PPS oraz w Żegocie. Przekazała ciotkę Olgi, Olgę Lilien do rodziny w Sandomierzu^[1].

Wczesną wiosną 1943 roku Halina Ogrodzińska z koleżanką Maryną Fiderer udzieliły schronienia rodzinie Leiba Landaua^[1].

Janina była córką Antoniego (1845–1922), ziemianina, weterana powstania styczniowego^[5], zmuszonego w ramach represji popowstaniowych do opuszczenia ziemi kowieńskiej, i Bronisławy Stanisławy Lucyny z domu Wierzyckiej (córki Walentego Wierzyckiego; Bronisława była siostrą Walentyny (1848–1910), matki m.in. Anny Podgórskiej). Zamieszkali w jednym z majątków rodzinnych ojca Bronisławy, w Mierzycach. Małżeństwo miało co najmniej ośmioro dzieci:

• nieżywe dziecko (1874)
• Anna Bogumiła Paulina (1875–?), późniejsza Mikoszewska
• Maria Kazimiera Józefa (1877–1967), późniejsza żona Władysława Maciejewskiego
• Tadeusz (1879–~1932), ożeniony później z Haliną Kwiatkowską, nauczyciel, dyrektor gimnazjum w Mołodecznie
• Janina Zofia (1881–1971)
• Irena (1882–?)
• Antoni (1890–1955), agronom, żołnierz AK^[6] (74 Pułk Piechoty AK), jego wnuczką jest prof. Elżbieta Putkiewicz
• Jerzy (1894–?).

Janina wyszła za Franciszka Szymańskiego, z którym miała troje dzieci:

• Barbarę (1917–2003), również Sprawiedliwą wśród Narodów Świata, która wyszła za Stanisława Makucha
• Halinę Janinę (1922–2013), która wyszła za Przemysława Ogrodzińskiego, z którym mieli syna Piotra Ogrodzińskiego
• Hannę (1924–?)^[1][4].

• Tytuł Sprawiedliwy wśród Narodów Świata (28 czerwca 1979)^[1][3]