Jeżoskórka ciernista

Jeżoskórka ciernista
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

pieczarkowce

Rodzina

pieczarkowate

Rodzaj

jeżoskórka

Gatunek

jeżoskórka ciernista

Nazwa systematyczna
Echinoderma echinaceum (J.E. Lange) Bon
Docums Mycol. 21(no. 82): 63 (1991)

Jeżoskórka ciernista, czubajeczka jeżowata (Echinoderma echinaceum (J.E. Lange) Bon) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Echinoderma, Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy opisał go w 1940 r. Jakob Emanuel Lange, nadając mu nazwę Lepiota echinacea. W 1991 r. Marcel Bon przeniósł go do rodzaju Echinoderma[1]. Synonimy[2]:

  • Cystolepiota echinacea (J.E. Lange) Knudsen 1978
  • Echinoderma echinaceum var. cedriolens Bon 1993
  • Lepiota echinacea J.E. Lange 1940
  • Lepiota echinacea var. cedriolens (Bon) E. Ludw. 2012

W 2003 r. Władysław Wojewoda zarekomendował polską nazwę czubajeczka jeżowata dla synonimu Lepiota echinacea[3]. Jest niespójna z aktualną nazwą naukową. W 2021 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego zarekomendowała nazwę jeżoskórka krótkotrzonowa[4].

Morfologia

Kapelusz

O średnicy 2,5–6 cm, młode okazy kuliste, potem kolejno półkuliste i wypukłe, na koniec rozpostarte. Powierzchnia cielistobrązowa, pokryta nieco ciemniejszymi, ostrymi, kolczastymi wzniesieniami i łuseczkami[5].

Blaszki

Dość gęste, o barwie od białej do kremowej, nierozwidlone[5].

Trzon

Walcowaty z korzeniastą podstawą. Powierzchnia o podobnej barwie jak kapelusz, poniżej pierścienia pokryta łuseczkami, powyżej bardziej gładka. Pierścień niepozorny, pajęczynkowato-włókienkowaty. Szybko zanika, pozostaje po nim tylko strefa pierścieniowa[5].

Miąższ

Biały z kremowym odcieniem, nie zmieniający barwy po uszkodzeniu, bez wyraźnego zapachu i smaku, w trzonie włókienkowaty[5].

Wysyp zarodników

Biały[5].

Cechy mikroskopowe

Zarodniki elipsoidalne, gładkie, szkliste, 4–5,5 × 2,5–3 µm[5].

Gatunki podobne

W podobnym środowisku występuje i makroskopowo jest podobna jeżoskórka ostrołuskowa (Echinoderma asperum). Podobna są także jeżoskórka pomarańczowobrzega (Echinoderma calcicola) i jeżoskórka czarnoostrzowa (Echinoderma hystrix)[5].

Występowanie i siedlisko

Występuje na wszystkich kontynentach poza Antarktydą[6], także w Polsce[3][7]. Na Czerwonej liście roślin i grzybów Polskima status V – gatunek zagrożony wymarciem, który w najbliższej przyszłości prawdopodobnie przesunie się do ktaegorii wymierających, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia[8].

Naziemny saprotrof. Występuje w lasach[3].

Przypisy

  1. 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2025-05-12] (ang.).
  2. ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2025-05-12] (ang.).
  3. 1 2 3 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 399, ISBN 83-89648-09-1.
  4. ↑ Rekomendacja nr 2/2021 Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online] [dostęp 2021-07-16].
  5. 1 2 3 4 5 6 7 Czubajeczka jeżowata [online] [dostęp 2025-05-12].
  6. ↑ Występowanie Echinoderma echinaceum na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2025-05-12].
  7. ↑ Echinoderma echinaceum (jeżoskórka krótkotrzonkowa) [online], grzyby.pl [dostęp 2025-05-12].
  8. ↑ Zbigniew Mirek i inni, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 66, ISBN 83-89648-38-5.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.