Królikoszczur

Królikoszczur
Conilurus
Ogilby, 1838[1][2]
Ilustracja
Królikoszczur białonogi (C. albipes) na ilustracji z 1863 roku
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

Rząd

gryzonie

Podrząd

Supramyomorpha

Infrarząd

myszokształtne

Nadrodzina

myszowe

Rodzina

myszowate

Podrodzina

myszy

Plemię

Hydromyini

Rodzaj

królikoszczur

Typ nomenklatoryczny

Conylurus constructor Ogilby, 1837 (= Hapalotis albipes Lichtenstein, 1829)

Synonimy
Gatunki

3 gatunki (w tym 2 wymarłe) – zobacz opis w tekście

Królikoszczur[5] (Conilurus) – rodzaj ssaków z podrodziny myszy (Murinae) w obrębie rodziny myszowatych (Muridae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące endemicznie w Australii[6][7][8].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 152–195 mm, długość ogona 170–215 mm, długość ucha 25–30 mm, długość tylnej stopy 36–48 mm; masa ciała 110–170 g[7][9].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1838 roku irlandzki przyrodnik William Ogilby w artykule zatytułowanym Zawiadomienie o niektórych australijskich czworonogach należących do rzędu gryzoni (Rodentia), opublikowanym w czasopiśmie „The London and Edinburgh philosophical magazine and journal of science”[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) królikoszczur białonogi (C. albipes). Wcześniejsze nazwy: ta z 1829 roku, którą ukuł niemiecki lekarz, botanik i zoolog Martin Lichtenstein, okazała się młodszym homonimem rodzaju motyli, natomiast ta z 1837 roku autorstwa Williama Ogilby’ego nie była używana przez społeczność zoologów przez 50 lat, stając się nomen oblitum[8].

Etymologia

  • Hapalotis: gr. ἁπαλος hapalos ‘delikatny, miękki’; ους ous, ωτος ōtos ‘ucho’[10]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Hapalotis albipes H. Lichtenstein, 1829.
  • Conilurus (Conylurus): gr. κoνιλoς konilos ‘królik’; ουρα oura ‘ogon’[11].

Podział systematyczny

Rodzaj ten jest pokrewny Mesembriomys. Dawniej sądzono, że jest bliski także Leporillus, ale analizy genetyczne nie potwierdzają tej tezy[8]. Do tego rodzaju zaliczane są dwa wymarłe po 1500 roku[c] i jeden żyjący współcześnie gatunek[13][9][6][5]:

Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa[5] Podgatunki[7][6][9] Rozmieszczenie geograficzne[7][6][9] Podstawowe wymiary[7][9][14][15][d] Status
IUCN[16]
Conilurus capricornensis Cramb & Hocknull, 2010 gatunek monotypowy endemit Australii: północno-wschodni i wschodni Queensland w jaskiniach Capricorn i górze Etna (obie w pobliżu Rockhampton) oraz rzece Broken i Christmas Creek (obie w głębi lądu od Townsville) DC: brak danych
DO: brak danych
MC: brak danych		  EX 
 Conilurus albipes (H. Lichtenstein, 1829) królikoszczur białonogi gatunek monotypowy endemit Australii: pierwotnie znany z południowo-wschodniej Australii Południowej, Wiktorii, Nowej Południowej Walii i południowo-wschodniego Queenslandu DC: 23–26 cm
DO: 22–24 cm
MC: około 200 g		  EX 
 Conilurus penicillatus (Gould, 1842) królikoszczur krzaczastoogonowy 3 podgatunki Papua-Nowa Gwinea (Morehead, południowa Nowa Gwinea) i Australia (wybrzeża Australii Zachodniej, Terytorium Północnego i północno-zachodniego Queenslandu; kilka wysp); zakres wysokości: 0–60 m n.p.m. DC: 15,2–19,5 cm
DO: 17–21 cm
MC: 110–170 g		  VU 

Kategorie IUCN:  VU  – gatunek narażony,  EX  – gatunek wymarły.

Uwagi

  1. ↑ Młodszy homonim Hapalotis Hübner, 1821 (Lepidoptera).
  2. ↑ Nomen oblitum.
  3. ↑ W teriologii za taksony współczesne uważa się również gatunki wymarłe po 1500 roku[12].
  4. ↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

  1. 1 2 W. Ogilby. Notice of certain Australian Quadrupeds, belonging to the Order Rodentia. „The London and Edinburgh philosophical magazine and journal of science”. Third series. 12, s. 96, 1838. (ang.).
  2. ↑ W. Ogilby. Notice of certain Australian Quadrupeds, belonging to the Order Rodentia. „Transactions of the Linnean Society of London”. 18 (1), s. 124, 1841. (ang.).
  3. ↑ H. Lichtenstein: Darstellung neuer oder wenig bekannter Säugethiere in Abbildungen und Beschreibungen: von fünf und sechzig Arten auf funfzig colorirten Steindrucktafeln nach den Originalen des Zoologischen Museums der Universität zu Berlin. Berlin: C.G. Lüderitz, 1827–1834, s. ryc. xxix. (niem.).
  4. ↑ W. Ogilby. [Streszczenie bez tytułu]. „L’Écho du monde savant et l’Hermès: journal analytique des nouvelles et des cours scientifiques”. 294 (36), s. 208, 1837. (ang.).
  5. 1 2 3 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 266. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
  6. 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 504. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
  7. 1 2 3 4 5 Ch. Denys, P. Taylor & K. Aplin. Opisy gatunków Muridae: Ch. Denys, P. Taylor, C. Burgin, K. Aplin, P.-H. Fabre, R. Haslauer, J. Woinarski, B. Breed & J. Menzies: Family Muridae (True Mice and Rats, Gerbils and relatives). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 729. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).
  8. 1 2 3 D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Conilurus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-10].
  9. 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 324. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
  10. ↑ Palmer 1904 ↓, s. 309.
  11. ↑ Palmer 1904 ↓, s. 198.
  12. ↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, J. Zijlstra & D. Huckaby: Taxonomic overview. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.13) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-02-23]. (ang.).
  13. ↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, J. Zijlstra & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.13) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-02-23]. (ang.).
  14. ↑ Conilurus capricornensis. Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water. [dostęp 2025-02-23].
  15. ↑ Conilurus albipes. Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water. [dostęp 2025-02-23]. (ang.).
  16. ↑ Taxonomy: Conilurus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-02-23]. (ang.).

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.