Letnie igrzyska olimpijskie

Ceremonie otwarcia
Ceremonia otwarcia podczas pierwszych igrzysk w 1896 roku
Paavo Nurmi zapala znicz olimpijski w 1952 roku
Ceremonia otwarcia w 2004 roku
Ceremonia otwarcia w 2008 roku

Letnie igrzyska olimpijskie – międzynarodowe zawody sportowe organizowane przez Międzynarodowy Komitet Olimpijski. Odbywają się co 4 lata, tj. w pierwszym roku danej olimpiady (liczonych od 1896 roku). Należą do największych i najbardziej popularnych zawodów sportowych na świecie. Zwycięstwo na igrzyskach olimpijskich uznawane jest przez sportowców większości dyscyplin za najbardziej prestiżowe osiągnięcie.

Same igrzyska, choć kojarzą się z młodością, z racji wielu dyscyplin obejmują różne podejścia do sportu, a mimo nacisku na konkurencje fizyczne, szeroki jest również przekrój wieku uczestników. Najstarszym medalistą igrzysk olimpijskich jest jak dotychczas 72-letni Oscar Swahn ze Szwecji, który zdobył srebrny medal w strzelectwie w 1920 r. Wśród kobiet najstarszą uczestniczką igrzysk jest Lorna Johnstone z Wielkiej Brytanii, która mając 70 lat w 1972 roku, uzyskała 12. miejsce w ujeżdżeniu. Natomiast najmłodszym odnotowanym uczestnikiem igrzysk olimpijskich jest Dimitrios Loundras z Grecji, który współzawodniczył w gimnastyce na pierwszych igrzyskach w 1896 r. mając 10 lat. Najmłodszą zdobywczynią złotego medalu olimpijskiego (w konkurencjach indywidualnych) jest Marjorie Gestring, reprezentantka USA w skokach do wody, zdobyła złoty medal w skokach z trampoliny na igrzyskach w Berlinie w 1936 roku (mając 13 lat i 9 miesięcy)[1]. Szeroki jest również rozrzut masy i wzrostu zawodników (zawodniczek) – kulomioci i kulomiotki osiągają masę powyżej 140 kg i 200 cm wzrostu, z kolei inni lekkoatleci, startujący w tym samym czasie, na tym samym stadionie (zwykle olimpijskim) mają dużo mniejszą masę i wzrost – np. złota medalistka, biegaczka Florence Griffith-Joyner miała 169 cm wzrostu i ważyła 59 kg.

Legenda (stan z 2024 r.)
kolor zielony – państwa, w których letnie igrzyska olimpijskie odbyły się tylko raz,
kolor niebieski – państwa, w których letnie igrzyska olimpijskie odbyły się 2 lub więcej razy,
punkt czarny – miasta, w których letnie igrzyska olimpijskie odbyły się tylko raz,
punkt pomarańczowy – miasta, w których letnie igrzyska olimpijskie odbyły się dwa razy.
Przy miastach, w których igrzyska dopiero mają się odbyć (są już zaplanowane), daty zapisane są kursywą

Historia letnich igrzysk olimpijskich

Edycja Data Gospodarz Liczba ekip Liczba sportowców w tym Polaków Liczba konkurencji Najlepsze reprezentacje
Nr Rok Miasto Państwo I miejsce II miejsce III miejsce
I IO 1896 6 IV – 15 IV Ateny  Grecja 14 241 – 43  Stany Zjednoczone  Grecja  Niemcy
II IO 1900 14 V – 28 X Paryż  Francja 22 997 – 95  Francja  Stany Zjednoczone  Wielka Brytania
III IO 1904 1 VII – 23 XI Saint Louis  Stany Zjednoczone 12 651 – 91  Stany Zjednoczone  Cesarstwo Niemieckie  Kuba
IV IO 1908 27 IV – 31 X Londyn  Wielka Brytania 22 2 008 1 110  Wielka Brytania  Stany Zjednoczone  Szwecja
V IO 1912 5 V – 27 VII Sztokholm  Szwecja 28 2 407 3 102  Stany Zjednoczone  Szwecja  Wielka Brytania
VI IO 1916 nie odbyły się[2] Berlin  Niemcy odwołane z powodu I wojny światowej
VII IO 1920 14 VIII – 12 IX Antwerpia  Belgia 29 2 626 – 154  Stany Zjednoczone  Szwecja  Wielka Brytania
VIII IO 1924 4 V – 27 VII Paryż  Francja 44 3 089 75 126  Finlandia  Francja
IX IO 1928 17 V – 12 VIII Amsterdam  Holandia 46 2 883 79 109  Rzesza Niemiecka  Finlandia
X IO 1932 30 VII – 14 VIII Los Angeles  Stany Zjednoczone 37 1 332 20 117  Włochy  Francja
XI IO 1936 1 VIII – 16 VIII Berlin  Niemcy 49 3 963 111 129  Niemcy  Stany Zjednoczone  Węgry
XII IO 1940 nie odbyły się[3] Helsinki  Finlandia odwołane z powodu II wojny światowej
XIII IO 1944 nie odbyły się[3] Londyn  Wielka Brytania odwołane z powodu II wojny światowej
XIV IO 1948 29 VII – 14 VIII Londyn  Wielka Brytania 59 4 104 24 136  Stany Zjednoczone  Szwecja  Francja
XV IO 1952 19 VII – 3 VIII Helsinki  Finlandia 69 4 955 123 149  ZSRR  Węgry
XVI IO 1956 22 XI – 8 XII Melbourne  Australia 72 3 314 64 145  ZSRR  Stany Zjednoczone  Australia
XVII IO 1960 25 VIII – 11 IX Rzym  Włochy 83 5 338 185 150  Włochy
XVIII IO 1964 10 X – 24 X Tokio  Japonia 93 5 151 138 163  Stany Zjednoczone  ZSRR  Japonia
XIX IO 1968 12 X – 27 X Meksyk  Meksyk 112 5 516 176 172
XX IO 1972 26 VIII – 11 IX Monachium Niemcy Zachodnie 121 7 134 288 195  ZSRR  Stany Zjednoczone  NRD
XXI IO 1976 17 VII – 1 VIII Montreal  Kanada 92 6 084 207 198  NRD  Stany Zjednoczone
XXII IO 1980 19 VII – 3 VIII Moskwa  Związek Radziecki 80 5 179 306 203  Bułgaria
XXIII IO 1984 28 VII – 12 VIII Los Angeles  Stany Zjednoczone 140 6 829 – 221  Stany Zjednoczone  Rumunia  RFN
XXIV IO 1988 17 IX – 2 X Seul  Korea Południowa 159 8 391 153 237  ZSRR  NRD  Stany Zjednoczone
XXV IO 1992 25 VII – 9 VIII Barcelona  Hiszpania 169 9 356 205 257  WNP  Stany Zjednoczone  Niemcy
XXVI IO 1996 19 VII – 4 VIII Atlanta  Stany Zjednoczone 197 10 318 165 271  Stany Zjednoczone  Rosja
XXVII IO 2000 15 IX – 1 X Sydney  Australia 199 10 651 191 300  Chiny
XXVIII IO 2004 13 VIII – 29 VIII Ateny  Grecja 201 10 625 202 301  Chiny  Rosja
XXIX IO 2008 8 VIII – 24 VIII Pekin  Chiny 204 10 942 263 302  Chiny  Stany Zjednoczone
XXX IO 2012 27 VII – 12 VIII Londyn  Wielka Brytania 204 10 820 218 302  Stany Zjednoczone  Chiny  Wielka Brytania
XXXI IO 2016 5 VIII – 21 VIII Rio de Janeiro  Brazylia 207 11 366 238 306  Wielka Brytania  Chiny
XXXII IO 2020 23 VII – 8 VIII 2021[4][5] Tokio  Japonia 204 (+ EOR) 11 326 210 339  Chiny  Japonia
XXXIII IO 2024 26 VII – 11 VIII Paryż  Francja 204 (+ EOR + AIN) 10 714 210 329
XXXIV IO 2028 21 VII – 6 VIII Los Angeles  Stany Zjednoczone – – – – – – –
XXXV IO 2032 23 VII – 8 VIII[6] Brisbane  Australia – – – – – – –

Historia sloganów letnich igrzysk

  • Berlin 1936 – Wzywam młodzież świata (ang. I call the youth of the world, niem. Ich rufe die Jugend der Welt an)
  • Monachium 1972 – Szczęśliwe Igrzyska (ang. The Cheerful Games, niem. Heitere Spiele)
  • Montreal 1976 – Długie życie igrzysk w Montrealu (ang. Long Life to the Montréal Games, fr. Longue vie aux Jeux de Montréal)
  • Los Angeles 1984 – Odegraj rolę w historii (ang. Play a Part in History)
  • Seul 1988 – Harmonia i Postęp (ang. Harmony and Progress; koreań. 화합과 전진, hwahabgwa jeonjin)
  • Barcelona 1992 – Przyjaciele na całe życie (ang. Friends For Life, hiszp. Amigos Para Siempre)
  • Atlanta 1996 – Świętowanie Stulecia (ang. The Celebration of the Century)
  • Sydney 2000 – Dziel się duchem i miej odwagę marzyć (ang. Share The Spirit and Dare to Dream)
  • Ateny 2004 – Witamy w Domu (ang. Welcome Home; grec. Καλώς ήλθατε σπίτι, Kalós írthate spíti)
  • Pekin 2008 – Jeden Świat, Jedno Marzenie (ang. One World, One Dream; chiń. 同一个世界 同一个梦想, Tóng yīgè shìjiè tóng yīgè mèngxiǎng)
  • Londyn 2012 – Inspiracja dla pokoleń (ang. Inspire a Generation)
  • Rio de Janeiro 2016 – Nowy Świat (ang. A New World; port. Um Mundo Novo)
  • Tokio 2020 – Zjednoczeni przez emocje (ang. United by Emotion; jap. 感動で, 私たちはひとつになる, Kandō de, watashi tachi wa hitotsu ni naru)
  • Paryż 2024 – Igrzyska szeroko otwarte (ang. Games wide open; fr. Ouvrons grand les Jeux)
  • Los Angeles 2028 – Razem tworzymy przyszłość (ang. Together we create the future)

Klasyfikacja medalowa

Poz. Reprezentacja Liczba
igrzysk		 Medale
Złoto Srebro Brąz Razem
1  Stany Zjednoczone 28 1 061 835 737 2 633
2  ZSRR 9 395 319 296 1 010
3  Wielka Brytania 29 285 316 311 912
4  Chiny 11 265 196 170 631
5  Francja 29 222 253 271 746
6  Włochy 28 216 185 211 612
7  Niemcy 17 201 203 248 652
8  Węgry 27 181 154 176 511
9  Japonia 23 169 148 180 497
10  Australia 27 164 170 209 543
Pozostałe
19  Polska 22 76 94 142 312

Stan po IO 2020

Dyscypliny olimpijskie

Obecnie rozgrywane

Liczby w tabeli oznaczają liczbę konkurencji rozgrywanych w ramach danej dyscypliny. Kropka oznacza, że dyscyplina była rozgrywana jako pokazowa.

     Gimnastyka –      Kajakarstwo –      Kolarstwo –      Koszykówka –      Siatkówka –      Sporty wodne

Dyscypliny 96 00 04 08 12 20 24 28 32 36 48 52 56 60 64 68 72 76 80 84 88 92 96 00 04 08 12 16 20 24
Badminton ••45555555 5
Baseball ••••••111111
Breakdance 2
Boks 75888888101010101111111112121212121111131313 13
Gimnastyka artystyczna 1112222222 2
Gimnastyka sportowa 8111244981199151514141414141414141414141414141414 14
Skoki na trampolinie 222222 2
Golf 2222 2
Hokej na trawie 111111111111122222222222 2
Jeździectwo 35756566665666666666666666 6
Judo 4668871414141414141415 15
Kajakarstwo górskie 444444444 6
Kajakarstwo regatowe •99997777111112121212121212121212 10
Karate 8
BMX 2224 4
Kolarstwo górskie 2222222 2
Kolarstwo szosowe 12222222222222223334444444 4
Kolarstwo torowe 5276444444444555445678121210101012 12
Koszykówka •11111111222222222222 2
Koszykówka 3x3 2 2
Lekkoatletyka 1223252630292727292933333334363638373841424344464647474748 48
Łucznictwo 663102222444444445 5
Pięciobój nowoczesny 1111111222222222221222222 2
Piłka nożna 111111111111111111112222222 2
Piłka ręczna 11222222222222 2
Podnoszenie ciężarów 2255555677777991010101010151515151514 10
Rugby siedmioosobowe 22 2
Siatkówka halowa 222222222222222 2
Siatkówka plażowa 2222222 2
Skateboarding 4 4
Softball 11111
Piłka wodna 1111111111111111111111222222 2
Pływanie 47969101111111111111315182929262629313132323234343437 37
Pływanie synchroniczne 2221222222 2
Skoki do wody 224554444444444444444888888 8
Strzelectwo 59151821102347766787711131315171715151515 15
Surfing 2 2
Szermierka 375456777777788888888810101010101012 12
Taekwondo ••888888 8
Tenis stołowy 444444445 5
Tenis ziemny 2426855••444444555 5
Triathlon 222223 3
Wioślarstwo 5544577777777777141414141414141414141414 14
Wspinaczka sportowa 2 4
Zapasy 18105101313141416161616161620202020202020161818181818 18
Żeglarstwo 1044143344555555666781010111111101010 10
Łączna liczba konkurencji 43819396101149124109116128136149151150163172195198203221237256269298299300302306339 329

Dyscypliny debiutujące na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 2024

W 2017 Międzynarodowy Komitet Olimpijski ogłosił, że rugby 7 i golf, które pojawiły się w programie igrzysk 2016 i 2020, zostaną również uwzględnione w programie aktualnych igrzysk[7]. W 2014 MKOl przyznał gospodarzom większą swobodę wyboru dyscyplin, wobec czego organizatorzy mogli zrezygnować z rozgrywania wspinaczki, karate, skateboardingu, surfingu i baseballu, które zostały rozegrane w Rio de Janeiro w 2016 oraz w Tokio w 2021 roku[7][8]. Paryski komitet organizacyjny zdecydował o pozostawieniu wspinaczki, skateboardingu i surfingu, jednocześnie proponując dołączenie do programu breakdance'u[9], na co 8 grudnia 2020 MKOl wyraził zgodę[10].

Międzynarodowy Komitet Olimpijski wprowadził także modyfikacje, w porównaniu do poprzednich igrzysk, które obejmowały m.in. równouprawnienie płci, zmniejszenie liczby zawodników do 10500 (z 11092 na poprzednich igrzyskach) oraz liczby konkurencji z 339 do 329[11]. Zmieniono następujące konkurencje[11]:

  • w lekkoatletyce: chód sportowy na 50 km mężczyzn zastąpiono sztafetą mieszaną;
  • w boksie: zastąpienie jednej kategorii wagowej mężczyzn przez kategorię kobiecą;
  • w kajakarstwie: zastąpienie konkurencji K-1 200 m w kajakarstwie klasycznym przez Cross KX-1 w kajakarstwie górskim;
  • w żeglarstwie: usunięcie konkurencji 470 (kobiety i mężczyźni) i Finn (mężczyźni), dodanie konkurencji 470 mieszanej, IQFoil oraz Formula Kite;
  • w strzelectwie: usunięto konkurencję Trap mieszany, którą zastąpiono Skeet mieszanym.

Rozgrywane w przeszłości

W tabeli wymieniono dyscypliny będące w oficjalnym programie letnich igrzysk olimpijskich w przeszłości. Pominięto dyscypliny rozgrywane wyłącznie jako pokazowe.

Liczby w tabeli oznaczają liczbę konkurencji rozgrywanych w ramach danej dyscypliny. Kropka oznacza, że dyscyplina była rozgrywana jako pokazowa.

Dyscypliny 96 00 04 08 12 20 24 28 32 36 48 52 56 60 64 68 72 76 80 84 88 92 96 00 04 08
Hokej na lodzie 1włączone w program zimowych igrzysk olimpijskich
Jeu de paume •1
Krokiet 3
Krykiet 1
Lacrosse 11•••
Łyżwiarstwo figurowe 43włączone w program zimowych igrzysk olimpijskich
Pelota 1•••
Polo 11111
Przeciąganie liny 11111
Rackets 2
Roque 1
Rugby union 1111
Sporty motorowodne •3

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Olimpijskie ciekawostki. [dostęp 2016-09-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-06)].
  2. ↑ Z powodu I wojny światowej.
  3. 1 2 Z powodu II wojny światowej.
  4. ↑ IOC, IPC, Tokyo 2020 Organising Committee and Tokyo Metropolitan Govenment Announce New Dates for the Olympic and Paralympic Games Tokyo 2020. MKOl, 2020-03-30. [dostęp 2020-03-30]. (ang.).
  5. ↑ Z powodu pandemii COVID-19 igrzyska olimpijskie zostały przełożone na rok 2021.
  6. ↑ Brisbane będzie gospodarzem letnich igrzysk olimpijskich w 2032 roku.
  7. 1 2 JO 2024 : les nouveaux sports seront connus en 2019. lequipe.fr, 15 września 2017. [dostęp 2024-06-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2 marca 2024)]. (fr.).
  8. ↑ Les sports qui pourraient apparaître au programme des Jeux Olympiques 2024. lequipe.fr, 15 września 2017. [dostęp 2024-06-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (7 września 2023)]. (fr.).
  9. ↑ Paris 2024 veut connecter les Jeux avec la jeunesse. francsjeux.com, 21 lutego 2019. [dostęp 2024-06-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (9 czerwca 2023)]. (fr.).
  10. ↑ Breakdance zadebiutuje na igrzyskach olimpijskich w Paryżu 2024. radiozet.pl, 2020-12-08. [dostęp 2020-12-08]. (pol.).
  11. 1 2 Gender equality and youth at the heart of the Paris 2024 Olympic Sports Programme. olympics.com, 7 grudnia 2020. [dostęp 2024-06-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (6 października 2023)]. (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.