Mamucia skocznia narciarska

Mamucia skocznia narciarska (pot. mamut) – skocznia narciarska, której rozmiar (HS) wynosi co najmniej 200 m[1]. Od 2015 roku w regularnym użytku są 4 mamucie skocznie narciarskie, na których co 2 lata (w „latach parzystych”) organizowane są mistrzostwa świata w lotach narciarskich.

W latach 30. XX wieku Międzynarodowa Federacja Narciarska (FIS) ograniczała maksymalną dozwoloną odległość punktu krytycznego „P” skoczni narciarskiej do 70 metrów[2]. Wybudowana w 1933 r., a otwarta 4 lutego 1934, Bloudkova velikanka w Planicy była pierwszą w historii skocznią, która złamała to ograniczenie – jej punkt krytyczny wynosił 90 metrów. Z uwagi na duże rozmiary, skocznię nazwano „mamutem”[3]. Wkrótce mianem mamuta zaczęto określać także inne, nowo-powstające ponadnormatywne obiekty[4][5]. Ograniczenie maksymalnej dozwolonej odległości punktu krytycznego „P” dla skoczni nie-mamutów zostało w 1936 roku podniesione do 80 m[6][7], a w 1957 roku do 90 m[8].

Na XV Międzynarodowym kongresie narciarskim w Helsinkach (1938) uznano po raz pierwszy skocznie mamucie, lecz jedynie na zasadzie projektu eksperymentalnego, nie precyzując zasad rozgrywania zawodów[9][10], w kolejnych dwóch dekadach ograniczając się wyłącznie do biernego monitorowania rozwoju konkurencji lotów narciarskich[11]. W latach 60. XX wieku FIS ostatecznie usankcjonowała skocznie mamucie, ograniczając jednak możliwości przeprowadzania zawodów w lotach narciarskich oraz powstawania nowych „mamutów”. Konkursy w lotach narciarskich mogły odbywać się jedynie raz do roku, na tylko jednej z trzech licencjonowanych skoczni mamucich (Planica, Oberstdorf, Kulm)[12].

W 2009 r. FIS zmieniła przepisy, zwiększając maksymalną różnicę wysokości pomiędzy progiem, a wybiegiem na 135 metrów (poprzednio było to 130 metrów)[13]. Żadna skocznia mamucia nie posiada zeskoku pokrytego igelitem. Vikersundbakken, Heini-Klopfer-Skiflugschanze w Oberstdorfie i Čerťák w Harrachovie mają sztuczne oświetlenie, natomiast na Letalnicy w Planicy sztuczne oświetlenie zainstalowano wyłącznie na czas trwania Mistrzostw Świata w Lotach Narciarskich 2020[14][15]. Najwyższą wieżę najazdową ze wszystkich skoczni narciarskich - wysokości 73 metrów - posiada nieczynna Copper Peak w amerykańskim Ironwood[16].

Od 1985 r. FIS nie uznaje rekordów w długości skoku lub lotu za oficjalne[17]. Nieoficjalny rekord świata ustanowiony został 30 marca 2025 roku na Letalnicy w Planicy przez Domena Prevca i wynosi 254,5 m.

Najdłuższy skok/lot narciarski w historii wynoszący 291 m oddał Ryōyū Kobayashi 24 kwietnia 2024 w Akureyri w ramach przedsięwzięcia zorganizowanego przez firmę Red Bull. Od razu po zakończeniu całego przedsięwzięcia skocznia została rozebrana[18].

Lista mamucich skoczni narciarskich

Czynne homologowane skocznie mamucie
Miejscowość Nazwa skoczni Rok budowy Punkt P Punkt K HS Rekord Data Rekordzista
Słowenia Rateče (Planica) Letalnica 1969 P183 K200 HS240 254,5 m 30 marca 2025 Słowenia Domen Prevc
Norwegia Vikersund Vikersundbakken 1965 P165 K200 HS240 253,5 m[a] 18 marca 2017 Austria Stefan Kraft
Austria Bad Mitterndorf (Tauplitz) Kulm 1950 P166,2 K200 HS235 244,0 m 16 stycznia 2016 Słowenia Peter Prevc
Niemcy Oberstdorf Heini-Klopfer-Skiflugschanze 1950 P171 K200 HS235 242,5 m 20 marca 2022 Słowenia Domen Prevc
Skocznie mamucie nieczynne, homologowane w przeszłości
Czechy Harrachov Čerťák[b] 1979 P148 K185 HS210[c][19] 214,5 m 19 stycznia 2008
9 marca 2002		 Austria Thomas Morgenstern
Finlandia Matti Hautamäki
Stany Zjednoczone Ironwood Copper Peak[d][20] 1969 P120 K145[e] — 158,0 m 22 stycznia 1994 Austria Matthias Wallner
Austria Werner Schuster

Pozostałe skocznie, które mimo braku homologacji były określane mianem mamuciej, ze względu na ponadnormatywny rozmiar:

  • skocznia hotelu Maloja Palace w Maloi (Szwajcaria)[4][wymaga weryfikacji?] – wybudowana w 1920 z punktem krytycznym 70 m[21];
  • Trampolino Gigante del Corno d'Aola w Ponte di Legno (Włochy)[5][22] – wybudowana w 1928 z punktem krytycznym 90 m. W dniu 17 marca 1935 Fritz Kainesdörfer (Szwajcaria) ustanowił na niej rekord świata skacząc 99,5 m, zaś Olav Ulland (Norwegia) jako pierwszy w historii przekroczył barierę stu metrów, oddając nieustany skok na 103,5 m[22][23][24];
  • skocznia Becker Hill w Ogden (Utah) (Stany Zjednoczone)[25] – wybudowana w 1930 z punktem krytycznym ok. 65 m. Podczas treningu 1 stycznia 1931 Alf Engen (Norwegia) skokiem na 247 stóp (75,3 m) ustanowił nieoficjalny rekord świata[26];
  • Tremplin de Bretaye w Villars-sur-Ollon (Szwajcaria)[4] – wybudowana w 1932 z punktem krytycznym 85 m. W 1933 na skoczni bito trzy razy rekord świata – Sigmund Ruud (Norwegia) skokami na 84 i 86 metrów, zaś miejscowy Henri Ruchet (Szwajcaria) skokiem na 87 metrów[27];
  • Bloudkova velikanka w Planicy, Rateče (Słowenia)[22] – skocznia, która jako pierwsza uzyskała potem status oficjalnie licencjonowanej skoczni mamuciej. Wybudowana w 1933 z punktem krytycznym 90 m, w 1935 powiększonym do 106 m, a w 1941 do 120 m[3];
  • Narekollen w Nordagutu (Norwegia)[28] – wybudowana w 1934 z punktem krytycznym 90 m[29];
  • Vikersundbakken w Vikersundzie (Norwegia)[22] – wybudowana w 1936 z punktem krytycznym 90 m. Po przebudowie w 1965 punkt krytyczny powiększono do 144 m, dzięki czemu skocznia mogła ponownie zostać zaliczona do grona „mamutów”, a później otrzymać homologację[30];
  • Hochkönigschanze w Bischofshofen (Austria)[5] – wybudowana w 1947 z punktem krytycznym 90 m[31];
  • skocznia Kasztak w Krasnojarsku (Rosja)[32] – wybudowana w 1974 roku z punktem krytycznym 132 m. W latach 1977–1985 rozgrywano na niej mistrzostwa ZSRR w lotach narciarskich[33];
  • skocznia K300 / HS400 w Heiligenblut am Großglockner (Austria) – wybudowana i rozebrana w 2011, na skoczni nie został oddany żaden skok[34];
  • skocznia K253,5 / HS300 w Akureyri (Islandia) – ubita z naturalnego śniegu, po jego stopnieniu przestała istnieć. Budowa trwała w okresie od lutego do marca 2024. Skoki oddawał wyłącznie Ryōyū Kobayashi, w dniach 23–24 kwietnia 2024, w ostatnim skoku ustanawiając rekord obiektu wynoszący 291,0 m[32][35].

Uwagi

  1. ↑ Po przebudowie w 2018 r. oddawanie tak długich skoków obecnie już nie jest możliwe. W najdłuższym ustanym skoku oddanym po przebudowie uzyskano odległość 247,5 m (Daniel Huber, 2024 r.).
  2. ↑ Ostatnie międzynarodowe zawody rozegrano w 2014 roku. Homologacja wygasła z końcem 2018 roku.
  3. ↑ Na mamucim Čerťáku w Harrachovie ostatnie zawody przeprowadzono w 2014 r., natomiast zmiana rozmiaru skoczni miała miejsce w 2017 r.
  4. ↑ Ostatnie międzynarodowe zawody rozegrano w 1994 roku. Od 1994 r. obiekt jest nieczynny i nie posiada homologacji FIS. Od 1996 r. nie spełnia kryteriów skoczni mamuciej.
  5. ↑ Punkt konstrukcyjny umieszczono na 170. metrze. Rekord skoczni wynosi 158 m, więc zmieniono oficjalną wartość punktu K na 145 m.

Przypisy

  1. ↑ THE INTERNATIONAL SKI COMPETITION RULES (ICR) - BOOK III - SKI JUMPING. fis-ski.com, 2024-06. s. 48. [dostęp 2024-10-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-10-05)]. (ang.).
  2. ↑ E. John B. Allen. A Short History of U.S. Ski Jumping. „Skiing Heritage Journal”. 18, s. 38, 2006-03. International Skiing History Association. ISSN 1082-2895. Cytat: In the 1930s, the FIS stipulated that 70-meter hills were the largest permitted for ski jumping (…). (ang.).
  3. 1 2 Nordic Center, Planica  »  Skocznie Narciarskie Archiwum  »  skisprungschanzen.com. skisprungschanzen.com. [dostęp 2024-10-05].
  4. 1 2 3 Szereg skoczni mamutów. „Przegląd Sportowy”. 3, s. 1, 1935-01-09. Nowoczesna Spółka Wydawnicza. ISSN 0137-9267. Cytat: Szereg skoczni mamutów zostało zamkniętych przez FIS, skocznia Maloja, Bretaye i Villars są uznane za nieodpowiadające przepisom Związku. (pol.).
  5. 1 2 3 Z narciarstwa międzynarodowego. „Sport i Wczasy”. 10, s. 2, 1950-02-02. Cytat: Dyrekcja FIS zabroniła startów na skoczniach mamutach w Ponte di Legno (Włochy) i w Bischofshoff (Austria). (pol.).
  6. ↑ Jednogłośnie przyznano Polsce organizację mistrzostw narciarskich świata. „Przegląd Sportowy”. 16, s. 2, 1938-02-24. „Dom Prasy” S.A.. Cytat: Federacja wypowiedziała się w swoim czasie przeciwko skoczniom „mamutom” i ustaliła, że zawody międzynarodowe nie mogą odbywać się na skoczniach, których punkt krytyczny znajduje się powyżej 80 m. Tak uchwalił Kongres w Garmisch-Partenkirchen (1936) i tak owiązuje. (pol.).
  7. ↑ Wczoraj…. „Sport”. 7, s. 2, 1951. RSW „Prasa”. Cytat: Sprawa t. zw. maksymalnego punktu krytycznego skoczni nar­ciarskich zaprząta teraz mózgi władców FIS. Jak wiadomo, wy­nosi on obecnie 80 m. Ponieważ je­dnak w wielu krajach, a zwłaszcza w alpejskich powalają wszędzie, skocznie „mamutowe", pozwalając na skoki powyżej 90-ciu metrów, więc w FIS-sie zastanawiają, jak z tej sytuacji wybrnąć. Przesunąć punkt krytyczny, czy nie przesu­nąć…?. (pol.).
  8. ↑ Ludzie-ptaki i skocznie mamuty. „Trybuna Robotnicza”. 32, s. 4, 1958. Śląskie Wydawnictwo Prasowe RSW "Prasa". Cytat: W 1957 r. na kongresie w Dubrowniku z wnioskiem o przyznanie skoczni mamu­ciej wystąpiła Norwegia. Tym razem ostrożna komisja sko­ków FIS doszła do wniosku, że poziom skoków poprawił się o tyle, że można wydać ze­zwolenie na budowę dwóch dalszych mamutów, a także nieograniczonej ilości skoczni o punkcie krytycznym 90 m. (pol.).
  9. ↑ E. John B. Allen. A Short History of U.S. Ski Jumping. „Skiing Heritage Journal”. 18, s. 38, 2006-03. International Skiing History Association. ISSN 1082-2895. Cytat: In 1938 the FIS finally approved experimental jumps on what it called "mammoth hills.". (ang.).
  10. ↑ 15th International Ski Congress: 21st to 23rd February 1938 – Helsinki (FIN). Międzynarodowa Federacja Narciarska i Snowboardowa (FIS). [dostęp 2025-05-24]. Cytat: Recognition of Ski Flying – for which competition rules were not to be adopted until after the War (ang.).
  11. ↑ 18th International Ski Congress: 24th to 27th April 1951 – Venice (ITA). Międzynarodowa Federacja Narciarska i Snowboardowa (FIS). [dostęp 2025-05-24]. Cytat: Monitoring of the development of Ski Flying (ang.).
  12. ↑ Jerzy Wykrota. Na mamucich skoczniach w pogoni za 150 m. „Trybuna Robotnicza”. 45, s. 7, 1964-02-22. Śląskie Wydawnictwo Prasowe RSW "Prasa". (pol.).
  13. ↑ Skiflygingsbakke, Vikersund  »  Skocznie Narciarskie Archiwum  »  skisprungschanzen.com. skisprungschanzen.com. [dostęp 2024-10-05].
  14. ↑ Adam Bucholz: MŚ w lotach w Planicy wieczorową porą? Oficjalny program zawodów. skijumping.pl, 2020-09-08. [dostęp 2021-04-27]. (pol.).
  15. ↑ Adam Bucholz: MŚ w lotach przyniosą straty? "Bez kibiców tracimy 1/3 dochodów". skijumping.pl, 2020-11-04. [dostęp 2021-04-27]. (pol.).
  16. ↑ Michał Chmielewski: Skoki narciarskie, Copper Peak i Harrachov chcą mieć nowy typ skoczni - międzymamuta. TVP Sport, 2023-05-01. [dostęp 2024-10-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-10-05)]. (pol.).
  17. ↑ Adrian Dworakowski: Marusarz, Fijas, Małysz - polscy rekordziści świata w długości skoku. skijumping.pl, 2020-12-09. [dostęp 2024-10-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-12-09)].
  18. ↑ Skoki narciarskie. Akureyri (Islandia). skijumping.pl, 2024-04-25. [dostęp 2024-10-05]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (pol.).
  19. ↑ Adam Bucholz: Planica i Vikersund z HS240. FIS ujednolica przepisy o rozmiarach obiektów. skijumping.pl, 2017-11-16. [dostęp 2020-12-26]. (pol.).
  20. ↑ Adrian Dworakowski: Copper Peak – amerykański "mamut". skijumping.pl, 16 kwietnia 2007. [dostęp 2018-06-24]. (pol.).
  21. ↑ Maloja  »  Skocznie Narciarskie Archiwum  »  skisprungschanzen.com. skisprungschanzen.com. [dostęp 2025-05-26]. (pol.).
  22. 1 2 3 4 Zygmunt Ruud. Planica: ”nieludzka skocznia”. Ponad 100 mtr. w skoku na nartach. Czy można skoczyć więcej?. „Sport”. 5, s. 4, 1947-01-16. Cytat: TRZY SKOCZNIE MAMUCIE: Skocznia w Wikesundzie, na której można osiągnąć skoki ponad 90 metrów, 2) w środku skocznia Pon-te de Legno, na której Olaf Ulland uzyskał skok 98 m. bez podpórki zaś 103,5 m. z podpórką i 3) skocznia w Planicy, na której Austriak Brald uzyskał odległość 107 metrów. (…) Ulland był pierwszym narciarzem, który przeproczył granicę 100 mtr. (pol.).
  23. ↑ Corno d’Aola, Ponte di Legno  »  Skocznie Narciarskie Archiwum  »  skisprungschanzen.com. skisprungschanzen.com. [dostęp 2025-05-26]. (pol.).
  24. ↑ Mira Oberman: Hall of Famer Olav Ulland dead at 92. skiinghistory.org, 2003-06-16. [dostęp 2025-05-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-04-23)]. Cytat: Mr. Ulland won a number of championships in the early 1930s and earned a spot in ski-jumping history as the first to break the 100-meter barrier, soaring 103-½ meters — 339 feet — at Ponte di Legno, Italy, in 1935 (ang.).
  25. ↑ Pierwsi zawodowi skoczkowie narciarscy w Ameryce. „Sport”. 4, s. 6, 1930-02-24. Cytat: Obecnie Odgen-Club Utah buduje według planów Lars Haugena mamucią skocznię, na której ma być usta­nowiony rekord świata. (pol.).
  26. ↑ Ogden  »  Skocznie Narciarskie Archiwum  »  skisprungschanzen.com. skisprungschanzen.com. [dostęp 2025-05-27]. (pol.).
  27. ↑ Villars  »  Skocznie Narciarskie Archiwum  »  skisprungschanzen.com. skisprungschanzen.com. [dostęp 2025-05-26]. (pol.).
  28. ↑ Skocznie-mamuty w Norwegji. „Nowy Dziennik”. 6, s. 10, 1936-01-06. Zygmunt Hochwald. Cytat: Państwa skandynawskie przeciwne były doniedawna narciarskim skoczniom - obrzymom. tem niemniej obecnie powstała w Norwegji w pobliżu Hamar wielka skocznia, pozwalająca na dokonywanie skoków 100-metrowej długości. Na nowej wielkiej skoczni w Norwegji w Narkollen odbył się w tych dniach konkurs skokwów, na którym zawodnik Kleppen uzyskał skok 74,5 m. (pol.).
  29. ↑ Narekollen, Nordagutu  »  Skocznie Narciarskie Archiwum  »  skisprungschanzen.com. skisprungschanzen.com. [dostęp 2025-05-26]. (pol.).
  30. ↑ Skiflygingsbakke, Vikersund  »  Skocznie Narciarskie Archiwum  »  skisprungschanzen.com. skisprungschanzen.com. [dostęp 2025-05-26]. (pol.).
  31. ↑ Sepp Bradl-Skistadion, Bischofshofen  »  Skocznie Narciarskie Archiwum  »  skisprungschanzen.com. skisprungschanzen.com. [dostęp 2025-05-26]. (pol.).
  32. 1 2 Adrian Dworakowski: Tak rodził się mamut w Akureyri, czyli o kulisach powstania największej skoczni w dziejach. skijumping.pl, 2024-05-30. [dostęp 2024-10-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-10-05)]. (pol.).
  33. ↑ Kashtak, Krasnoyarsk  »  Skocznie Narciarskie Archiwum  »  skisprungschanzen.com. skisprungschanzen.com. [dostęp 2025-05-27]. (pol.).
  34. ↑ Heiligenblut am Großglockner  »  Skocznie Narciarskie Archiwum  »  skisprungschanzen.com. skisprungschanzen.com. [dostęp 2025-05-26]. (pol.).
  35. ↑ Hlíðarfjall, Akureyri  »  Skocznie Narciarskie Archiwum  »  skisprungschanzen.com. skisprungschanzen.com. [dostęp 2024-10-05].

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.