Most kolejowy im. Ernesta Malinowskiego w Toruniu

Most kolejowy im. Ernesta Malinowskiego w Toruniu
{{{alt zdjęcia}}}
Most kolejowy w Toruniu
Państwo

 Polska

Województwo

 kujawsko-pomorskie

Miejscowość

Toruń

Podstawowe dane
Przeszkoda

rzeka Wisła

Długość

996,8 m

Rozpiętość przęseł

5 × 94,16 m
36 m

Data budowy

1870–1873

Data zburzenia

1939
1945

Data odbudowy

1947 lub 1948

Położenie na mapie Torunia
Mapa konturowa Torunia, w centrum znajduje się punkt z opisem „Most kolejowy im. Ernesta Malinowskiego w Toruniu”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Most kolejowy im. Ernesta Malinowskiego w Toruniu”
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Most kolejowy im. Ernesta Malinowskiego w Toruniu”
Ziemia53°00′32,3280″N 18°37′18,4080″E/53,008980 18,621780

Most kolejowy im. Ernesta Malinowskiego w Toruniu – most kolejowy na Wiśle w Toruniu, położony między stacjami Toruń Główny i Toruń Miasto. Jego całkowita długość wynosi 996,8 m[1]. Został oficjalnie otwarty 14 sierpnia 1873 roku[2].

Historia

Decyzja o budowie mostu, która zapadła wiosną[3] lub pod koniec 1868 roku[4]. Prace budowlane rozpoczęto w 1870 roku[5], pod koniec 1871 roku ukończono podpory, a w połowie 1873 roku zakończono montaż żelaznej konstrukcji[3]. 14 sierpnia tego roku nastąpiło oficjalne otwarcie przeprawy[2]. W latach 1876–1877 zostały ukończone wieże ustawione na filarach brzegowych[3].

Pierwotnie był to most kolejowo-drogowy[2]. Miał po jednym pasie drogowym i kolejowym[6]. Na skrajnych filarach mostu, zarówno od strony miasta, jak i po przeciwnej stronie Wisły wznoszą się po dwie czworoboczne wieże. Pierwotnie składały się z trzech wysokich kondygnacji[6]. W niszach wież stały posągi – od strony Kępy Bazarowej króla pruskiego Fryderyka II i cesarza Wilhelma I, od strony miasta posągi mistrzów krzyżackich Hermana Balka i Hermanna von Salzy; poniżej posągów znajdowały się płaskorzeźby ze scenami nawiązującymi do posągów powyżej nich. Odpowiednio były to: wkroczenie wojsk pruskich do Torunia w 1793 roku pod posągiem Fryderyka Wielkiego, postępy niemieckiej kultury i cywilizacji – pod postacią Wilhelma I, założenie miasta Torunia przez Krzyżaków – pod figurą Hermanna Balka, natomiast pod rzeźbą Hermanna von Salzy – scena nawracania pogan[7].

W latach 20. XX wieku dekoracje rzeźbiarskie zostały zniszczone[8]. Posągi Fryderyka Wielkiego i Wilhelma zostały uszkodzone w styczniu lub lutym 1920 roku przez nieznane osoby[9]. Całkowite uszkodzenie pomników nastąpiło w tym samym roku[10]. Płaskorzeźby natomiast skuto w 1925 roku po wydaniu nakazu przez konserwatora zabytków[11].

Przez długi czas był to jedyny most w Toruniu, obsługiwał więc jednocześnie ruch kolejowy, pieszy i kołowy. 11 listopada 1934 roku otwarto most drogowy im. Józefa Piłsudskiego. Po tym czasie most kolejowy zamknięto dla ruchu kołowego i położono na nim drugi tor[12].

W czasie wojny był dwukrotnie wysadzany – po raz pierwszy przez Polaków 7 września 1939 roku[12]. Akcja wysadzania mostów toruńskich zaczęła się około godz. 2 w nocy. Most obciążono, wtaczając tam 2 lokomotywy wraz z wagonami. Miało to zwiększyć siłę wybuchu. Po eksplozji zawaliły się 3 przęsła[13]. Po raz kolejny został wysadzony przez Niemców dnia 30 stycznia 1945 roku[14]. 15 kwietnia 1947 roku na odbudowanym moście otwarto ruch[14] (według innego źródła most odbudowano w 1948 roku)[1].

27 maja 1999 roku Rada Miejska Torunia, na wniosek Zarządu Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji RP w Toruniu, podjęła uchwałę o nadaniu mostowi imienia Ernesta Malinowskiego. 9 lipca tego samego roku odsłonięta została tablica pamiątkowa z imieniem patrona[15].

Most wpisany jest do gminnej ewidencji zabytków (nr 2154)[16].

Odniesienia w kulturze

Most kolejowy znalazł się na jednym z czterech znaczków pocztowych wydanych w 2008 roku przez Pocztę Polską w emisji „Mosty w Polsce” (obok mostu Poniatowskiego w Warszawie, mostu spawanego w Maurzycach i mostu Siekierkowskiego w Warszawie)[17].

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 Most im. inż. Ernesta Malinowskiego [online], toruntour.pl [dostęp 2025-02-13].
  2. 1 2 3 Kucharzewska 2004 ↓, s. 58.
  3. 1 2 3 Kola 2002 ↓, s. 16.
  4. ↑ Kucharzewska 2004 ↓, s. 44.
  5. ↑ Kucharzewska 2004 ↓, s. 56.
  6. 1 2 Kola 2002 ↓, s. 17.
  7. ↑ Kucharzewska 2004 ↓, s. 59.
  8. ↑ Kola 2002 ↓, s. 18.
  9. ↑ Bandarowicz i Przegiętka 2010 ↓, s. 173–174.
  10. ↑ Bandarowicz i Przegiętka 2010 ↓, s. 174.
  11. ↑ Bandarowicz i Przegiętka 2010 ↓, s. 175.
  12. 1 2 Kola 2002 ↓, s. 19.
  13. ↑ Nastrożny 2022 ↓, s. 56.
  14. 1 2 Kola 2002 ↓, s. 20.
  15. ↑ sk, Most kolejowy im. E. Malinowskiego w Toruniu, „Przegląd Kolejowy”, 10, Kolejowa Oficyna Wydawnicza, 1999, s. 30, ISSN 1230-1337.
  16. ↑ Gmina Miasta Toruń, Gminny Program Opieki nad Zabytkami Miasta Torunia na lata 2022–2025 [online], 2021, s. 123.
  17. ↑ Jerzy Granowski, KOLEJ NA ZNACZKACH POCZTOWYCH. Kolej na ziemiach polskich [online], torowisko.cba.pl [dostęp 2025-02-13] [zarchiwizowane z adresu 2008-12-11].

Bibliografia

  • Małgorzata Bandarowicz, Marcin Przegiętka, Niechciane dziedzictwo? Usunięcie niemieckich posągów i płaskorzeźb z mostu na Wiśle w Toruniu w latach dwudziestych XX wieku, „Rocznik Toruński”, 37, Towarzystwo Miłośników Torunia, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, 2010, ISSN 0557-2177.
  • Robert Kola, Most kolejowy w Toruniu, „Świat Kolei”, 4, 2002.
  • Joanna Kucharzewska, Architektura i urbanistyka Torunia w latach 1871-1920, Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2004 [dostęp 2025-02-13].
  • Paweł Nastrożny, Fortyfikacje Torunia, Warszawa 2022.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.