Mrzygłód (gmina w województwie rzeszowskim)

Mrzygłód
gmina wiejska
1934–1939, 1941–1944, 1945–1954[1]
Ilustracja
Herb
Herb
Państwo

 Polska

Województwo

1934-39: lwowskie
1941–44: d. krakowski (GG)
1945–54: rzeszowskie

Powiat

1934-39: sanocki
1941–44: Landkreis Sanok
1945–54: sanocki

Siedziba

Mrzygłód

Szczegółowy podział administracyjny (1952)
Liczba gromad

13

brak współrzędnych

Mrzygłód – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1934–1939, 1941–1944 i 1945–1954 w woj. lwowskim, dystrykcie krakowskim, rzeszowskim (dzisiejsze woj. podkarpackie). Siedzibą władz gminy był Mrzygłód.

Historia

Gmina zbiorowa Mrzygłód została utworzona 1 sierpnia 1934 roku w powiecie sanockim w woj. lwowskim z dotychczasowych jednostkowych gmin wiejskich: Dębna, Dobra Szlachecka, Dobra Rustykalna, Hłomcza, Hołuczków, Liszna, Łodzina, Międzybrodzie, Mrzygłód, Rakowa, Siemuszowa, Tyrawa Solna, Tyrawa Wołoska i Wola Krecowska[2]. Gminy te przekształcono 17 września 1934 w gromady (sołectwa) gminy Mrzygłód[3].

Pod koniec lat 30. wójtem gminy był Michał Fedyczyński[4].

Po wybuchu II wojny światowej i agresji ZSRR na Polskę granica niemiecko-sowiecka przedzieliła powiat wzdłuż Sanu. Wschodnia część gminy została włączona do ZSRR, gdzie weszła w skład rejonu leskiego (w ZSRR gminy nie funkcjonowały, lecz sielsowiety)[5]. Mniejsza, lewobrzeżna część (z Mrzygłodem, Dębną, Hłomczą i Łodziną) została zajęta przez Niemców, wchodząc w skład Landkreis Sanok w dystrykcie krakowskim Generalnego Gubernatorstwa. Mimo że w granicach GG znalazł się sam Mrzygłód, gmina była zbyt mała (zostały przy niej tylko 4 z 14 gromad), przez co została zniesiona i włączona do gminy Sanok[6][7].

Rejon leski przestał istnieć wraz z wybuchem wojny niemiecko-radzieckiej 22 czerwca 1941. Jego tereny weszły w skład Landkreis Sanok dystryktu krakowskiego Generalnego Gubernatorstwa, w związku z czym reaktywowano gminę Mrzygłód w jej przedwojennych granicach[8].

Granicę na Sanie odtworzono 31 lipca 1944, po zajęciu tych terenów przez Armię Czerwoną, co spowodowało ponowne zniesienie gminy Mrzygłód[9]. W marcu 1945, w wyniku wytyczenia granicy między ZSRR a Polską, prawie cały rejon leski wszedł w skład Polski[9]. Gminę Mrzygłód odtworzono ponownie w jej przedwojennych granicach[10]. Weszła w skład reaktywowanego powiatu sanockiego w utworzonym 18 sierpnia 1945 województwie. rzeszowskim[11].

15 października 1948 gromady Dobra Szlachecka i Dobra Rustykalna połączono w jedną gromadę o nazwie Dobra[12], tym samym zmniejszając liczbę gromad do 13: Dębna, Dobra, Hłomcza, Hołuczków, Liszna, Łodzina, Międzybrodzie, Mrzygłód, Rakowa, Siemuszowa, Tyrawa Solna, Tyrawa Wołoska i Wola Krecowska[13].

Gmina została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin[14]. Jej obszar wszedł w skład nowych gromad: Mrzygłód, Olchowce, Trepcza i Tyrawa Wołoska[15].

Jednostki nie przywrócono 1 stycznia 1973 roku po reaktywowaniu gmin[16], a jej dawny obszar wszedł w skład gmin Sanok (Dębna, Dobra, Hłomcza, Liszna, Łodzina, Międzybrodzie, Mrzygłód i Tyrawa Solna) i Tyrawa Wołoska (Hołuczków, Rakowa, Siemuszowa, Tyrawa Wołoska i Wola Krecowska)[17].

Przypisy

  1. ↑ W czasie II wojny światowej przejściowo poza administracją polską.
  2. ↑ Dz.U. z 1934 r. nr 69, poz. 649
  3. ↑ Lwowski Dziennik Wojewódzki. 1934, nr 19, poz. 113
  4. ↑ Wójt działał na szkodę gminy. Mjr. Owoc przeprowadził dowód prawdy. „Warszawski Dziennik Narodowy”. Nr 82B, s. 4, 23 marca 1939.
  5. ↑ Хроніка за 17 січня 1940 року на сайті Інститут історії України НАН Україн
  6. ↑ Gemeindekarte des Generalgouvernements für die besten polnischen Gebiete (1940)
  7. ↑ Generalgouvernement für die besetzten polnischen Gebiete: Miasta - ludność - Polska - 1939-1945 r. ; Generalne Gubernatorstwo (1939-1945) - podział administracyjny ; Spisy
  8. ↑ Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG.
  9. 1 2 1944 рік в історії (history.org.ua)
  10. ↑ Informator adresowy miast i gmin wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej – 1948
  11. ↑ Dz.U. z 1945 r. nr 27, poz. 168
  12. ↑ Rzeszowski Dziennik Wojewódzki. R.5, nr 8 (15 października 1948) = 27, poz. 95
  13. ↑ Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  14. ↑ Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191
  15. ↑ Uchwała Nr 33/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu sanockiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 18 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 30 listopada 1954 r., Nr. 11, Poz. 41)
  16. ↑ Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312
  17. ↑ Uchwała Nr XVIII/56/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 4 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie rzeszowskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 grudnia 1972, Nr 16, Poz. 193).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.