Osiedle Słoneczne (Kraków)

Osiedle Słoneczne
Zabytek: nr rej. A-1132 z 30 grudnia 2004[1]
Ilustracja
Widok z ul. Żeromskiego
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Miasto

Kraków

Dzielnica

XVIII Nowa Huta

Poprzednia nazwa

Osiedle B-33

Data budowy

1951–1954

Położenie na mapie Krakowa
Mapa konturowa Krakowa, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Osiedle Słoneczne”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Osiedle Słoneczne”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Osiedle Słoneczne”
Ziemia50°04′39″N 20°02′30″E/50,077500 20,041667

Osiedle Słoneczne (do roku 1958 Osiedle B-33) – zabytkowe osiedle w Krakowie wchodzące w skład dzielnicy XVIII Nowa Huta, w Nowej Hucie, niestanowiące jednostki pomocniczej niższego rzędu w ramach dzielnicy.

Historia i charakterystyka architektoniczna osiedla

Os. Słoneczne powstało w latach 1956–1958, zaprojektowane przez Stanisława Juchnowicza, który w zespole Tadeusza Ptaszyckiego pracował nad ostatecznym kształtem realizowanych zespołów mieszkaniowych. W stylistyce budynków widać wyraźnie odchodzenie od socrealizmu, brak ozdobnych detali, które widać na osiedlach powstałych w pierwszej połowie lat 50.[2] Architektura tej części Nowej Huty jest funkcjonalistyczna[3]. Bloki na zewnątrz osiedla, równolegle do ulic: Al. Róż, ul. Żeromskiego i Struga wybudowano z charakterystycznym, wyeksponowanym parterem, gdzie znajdują się lokale handlowo-usługowe. Te pomieszczenia użytkowe zostały zrealizowane w różny sposób. Do lokali w bloku nr 8 od strony ul. Struga i nr 14 od strony ul. Żeromskiego wchodzi się z poziomu chodnika, do lokali w dwóch blokach od Al. Róż wchodzi się po schodkach, z boku znajdują się kolumny wspierające ryzalitowo wysunięte części budynku z lokalami mieszkalnymi na wyższych kondygnacjach. Podobne rozwiązanie z wejściem po schodkach do lokali użytkowych znajduje się w bloku nr 9 u zbiegu ulic Struga, Żeromskiego i Wojciechowskiego.

Od strony południowej rozwiązanie jest nieco inne. Budynek nr 1 jest budynkiem siedmiokondygnacyjnym, idąc w kierunku wschodnim (do os. Szkolnego) znajdują się cztery budynki niższe, trzypiętrowe przylegające do ul. Rydza Śmigłego. Charakterystycznym elementem tych niższych bloków są umieszczone na bocznych ścianach budynków niewielkie lokale w poziomie piwnicy, skomunikowane z chodnikami pochylnią[3]. Znajdowały się tu np. garaże na motocykle, zakłady usługowe[3], do dziś w bloku nr 2 działa firma ubezpieczeniowa.

Projekt budynku nr 1 pochodzi z początku 1956 roku i jest dziełem zespołu w składzie: Tadeusz Janowski, Stefan Golonka, Anna Anlauf, Tadeusz Wnuk[3]. Elewacja tego bloku urozmaicona jest po bokach ryzalitami wspartymi w poziomie parteru na sześciu słupach[3]. W całej części parterowej znajdują się lokale handlowo-usługowe z wejściami bezpośrednio z chodnika lub poprzez podcienie pod wysuniętymi ku przodowi częściami budynku. Charakterystyczny neon na dachu budynku – „ZURT” (obecnie nieistniejący) informował o lokalizacji w środkowej części bloku sklepu z artykułami elektronicznymi domowego użytku jak radioodbiorniki, telewizory, magnetofony i gramofony.

Budynki na os. Słonecznym nie są połączone w ciągi jak w typowo socrealistycznych założeniach, lecz rozdzielone uliczkami, chodnikami i zielenią[3].

Na osiedlu jest 13 budynków mieszkalnych, z czego dwa wewnątrz osiedla – nr 13 ustawiony w kierunku południkowym i nr 17 (za blokiem nr 16), który wybudowano dużo później. Tu też usytuowany jest ogrodzony plac zabaw.

Wokół osiedla na wydzielonych trawnikach oddzielających budynki od ulic w większości znajdują się szpalery drzew[2].

Obiekty na terenie osiedla

  • Osiedle Słoneczne 1 – mieszkał tutaj Antoniego Kawałko, w lokalu na parterze znajdowała się galeria jego malarstwa;
  • Osiedle Słoneczne 2 – mieszkali tutaj Krystyna Pisarkowa i Walery Pisarek oraz Władysław Dobrucki. Fakt ten upamiętnia tablica pamiątkowa umieszczona na bloku;
  • Osiedle Słoneczne 3 – od 1994 roku ma tu swoją siedzibę Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe Adrem S.A., które zajmuje się zarządzaniem i administrowaniem budynkami, głównie na terenie Nowej Huty[4];
  • Osiedle Słoneczne 10 – przedszkole samorządowe nr 107;
  • Osiedle Słoneczne 12 – szkoła podstawowa nr 105;
  • Osiedle Słoneczne 14 – tu ma swoją siedzibę Fundacja Nowe Centrum, organizacja pozarządowa, której głównym celem jest wsparcie osób zagrożonych wykluczeniem społecznym[5];
  • Osiedle Słoneczne 16 – w lokalu, w którym znajdował się sklep dawnej Składnicy Harcerskiej, miał swoją siedzibę Oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa – Dzieje Nowej Huty. W ramach reorganizacji został przeniesiony do budynku dawnego kina Światowid. Działa jako Muzeum Nowej Huty. W lokalu po muzeum od 2020 roku działa Klub Zgody – placówka Ośrodka Kultury Kraków-Nowa Huta[6].

Galeria

Przypisy

  1. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 stycznia 2025 [dostęp 2024-09-02].
  2. 1 2 Jarosław Klaś: Nowa Huta jako przykład przestrzeni zaprojektowanej z myślą o mieszkańcach. [dostęp 2022-02-15].
  3. 1 2 3 4 5 6 Roman Marcinek, Zbigniew Myczkowski: Park Ratuszowy i Park Szwedzki. Kraków: Ośrodek Kultury im. Cypriana Kamila Norwida, 2016, seria: Parki Krakowa; 15. ISBN 978-83-934916-7-4.
  4. ↑ Adrem S.A.. [dostęp 2022-02-15].
  5. ↑ Fundacja Nowe Centrum strona główna. [dostęp 2022-02-15].
  6. ↑ Klub Zgody. [dostęp 2022-02-15].
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.