Pałac Wagnerów w Solecznikach

Pałac Wagnerów w Solecznikach

Šalčininkų dvaras

nr rej. 599 z 23 kwietnia 1992[1].
Państwo	Litwa
Okręg	wileński
Miejscowość	Soleczniki
Adres	Plento g. 3, Šalčininkai, 17117 Šalčininkų r. sav., Litwa
Typ budynku	dwór
Styl architektoniczny	klasycyzm
Architekt	Hetzschold
Inwestor	Olgierd Wagner
Kondygnacje	2
Rozpoczęcie budowy	1876
Ukończenie budowy	1880
Pierwszy właściciel	Olgierd Wagner
Obecny właściciel	Szkoła Sztuk Pięknych im. Stanisława Moniuszki
Położenie na mapie rejonu solecznickiego Pałac Wagnerów w Solecznikach
Położenie na mapie Litwy Pałac Wagnerów w Solecznikach
54°18′43″N 25°23′36″E/54,311944 25,393333

Pałac Wagnerów w Solecznikach (lit. Šalčininkų dvaras, Vagnerio rūmai) – zabytkowy dwór w Solecznikach na Litwie.

W 1823 roku Soleczniki Wielkie (dawna nazwa Solecznik) zostały zakupione przez hrabiego Karola Ferdynanda Wagnera za 35 tysięcy rubli. Po nabyciu majątku przeniósł się doń z Sokoleńszczyzny i zamieszkał w istniejącym tam już drewnianym, parterowym dworze^[2].

Jego syn hrabia Olgierd Wagner rozpoczął budowę istniejącego do dzisiaj klasycystycznego pałacu w 1876 roku. Budowa dworu według projektu niemieckiego architekta Hetzscholda zakończyła się w 1880 roku^[2][3]. Dwukondygnacyjny budynek pałacowy pokryty został czterospadowym, blaszanym dachem. Główną elewację ozdobiono ryzalitem, zwieńczonym trójkątnym frontonem, wznoszącym się ponad dolną krawędź dachu. Ryzalit poprzedzał portyk z czterema masywnymi kolumnami toskańskimi, dźwigającymi balkon z tralkową balustradą^[2].

W okresie międzywojennym należał do najlepiej utrzymanych siedzib ziemiańskich Wileńszczyzny. Wyposażony był w wiele stylowych mebli, żyrandole z brązu i kryształu, posadzki ułożone z kilku gatunków drewna, stiukowe zdobienia, oryginalne kominki. Księgozbiór liczył kilkanaście tysięcy skatalogowanych tomów, wydawnictwa głównie w języku polskim, częściowo w językach francuskim i niemieckim. W zbiorach znajdowały się najrozmaitsze encyklopedie, publikacje historyczne, heraldyczne, przyrodnicze i inne. Bibliotekę zdobiły liczne obrazy: kopia Rembrandta „Portret szlachcica polskiego”, której oryginał znajduje się w Ermitażu, kopie portretów Józefa Poniatowskiego i Tadeusza Kościuszki oraz kompozycja alegoryczna pędzla Smuglewicza, przedstawiająca generała Jakuba Jasińskiego^[3].

Podczas I wojny światowej dwór praktycznie nie ucierpiał^[3]. Po wybuchu II wojny światowej Wagnerowie opuścili Soleczniki, zabierając ze sobą jedynie najcenniejsze przedmioty, w tym kolekcję znaków masońskich, znajdującą się obecnie w muzeum masońskim, mieszczącym się w gmachu Freemasons' Hall w Londynie. Sowieci rozgrabili i zniszczyli wyposażenie pałacu, cenne zbiory sztuki i bibliotekę zrabowano^[2]. Po wojnie w pałacu najpierw mieścił się szpital, następnie od 1974 roku szkoła muzyczna, obecnie zwana Szkołą Sztuk Pięknych im. Stanisława Moniuszki^[4][2].

Pierwotnie pałac otoczony był parkiem, któremu charakter ogrodu angielskiego nadała Henrietta Wagnerowa. Był on przecięty przez trzy szerokie aleje. Najszersza z nich, obsadzona klonami, stanowiła drogę wjazdową prowadzącą na dziedziniec. Aleja brzozowa wiodła spod portyku do kaplicy grobowej, za którą stał pomnik wykuty z głazu narzutowego upamiętniający podporucznika Michała Wagnera, brata Karola, który poległ w bitwie pod Widzami w trakcie kampanii napoleońskiej. Ostatnia aleja, także klonowa, oddzielała park od sadu owocowego. Wśród licznych parkowych drzew wyróżniały się stare lipy, cztery wielkie kasztanowce rosnące w pobliżu pałacu, świerki, topole i olbrzymie jesiony. Krajobrazowy charakter parku podkreślały ponadto dwa stawy założone na rzece Solczy^[2].

Podczas II wojny światowej drzewa w parku zostały wycięte co do jednego^[2]. W 2011 roku ze środków unijnych i samorządowych przeprowadzono rewitalizację parku otaczającego pałac^[4].