Plamistość siatkowa jęczmienia

Plamistość siatkowa jęczmienia (ang. net blotch of barley[1]) – wywołana przez Pyrenophora teres grzybowa choroba jęczmienia (Hordeum)[2].

Objawy

Występuje na różnych gatunkach jęczmienia we wszystkich rejonach jego uprawy na świecie. Szczególnie duże straty plonu mają miejsce w uprawach jęczmienia ozimego. Są zależne od pogody oraz odporności danej odmiany na patogena i mogą wynieść 10–40%[3]. Największe szkody wyrządza w krajach o klimacie umiarkowanym[4].

Objawy choroby występują we wszystkich fazach rozwoju roślin. Pierwsze pojawiają się już na siewkach i mają postać brunatnych plamek. Później występują na wszystkich nadziemnych częściach rośliny, ale najsilniej na blaszkach i pochwach liściowych. Mają postać siateczkowatych plam składających się z ciemnobrązowych, podłużnych i poprzecznych nekroz, otoczonych żółtymi, chlorotycznymi obszarami. Objawy te mogą być pomylone z pasiastością liści jęczmienia wywołaną przez Pyrenophora graminea, w tej chorobie jednak nie występują plamy poprzeczne i siateczkowaty wzór. Czasami, oprócz typowych siateczkowatych plam, mogą jednak występować objawy nietypowe: owalne lub nieregularne, ciemnobrunatne plamy lub punkty o średnicy 3–6 mm. Te nietypowe objawy choroby częściej obserwowane są w krajach Europy Zachodniej[4].

Silnie porażone liście żółkną i zamierają. Porażeniu ulegają również ziarniaki, od zdrowych odróżniają się ciemniejszą barwą[4].

Epidemiologia

Jednym ze źródeł infekcji pierwotnej są zainfekowane grzybnią patogenu ziarniaki. Znajduje się ona w ich okrywie i w owocni. Patogen zimuje także na resztkach pożniwnych, na porażonych oziminach oraz na dziko rosnących trawach. Na resztkach pożniwnych wiosną dojrzewają pseudotecja, z których wiosną i wczesnym latem wydostają się askospory. Może to następować w szerokim zakresie temperatur, a optymalna temperatura do kiełkowania askospor wynosi 20–28 °C. Do zainfekowania roślin potrzebny jest długi czas zwilżenia; dla liści wynosi on co najmniej 12 godzin u odmian podatnych i 18–24 godziny u odmian odpornych. Okres inkubacji wynosi 3–8 dni[3]. Infekcji pierwotnej może dokonać także grzybnia znajdująca się na resztkach pożniwnych. Grzybnia na porażonych roślinach wytwarza zarodniki konidialne, które dokonują infekcji wtórnych, rozprzestrzeniając chorobę. Uwalniają się podczas deszczowej pogody, a rozprzestrzeniane są przez wiatr. Dłuższe okresy suchej pogody hamują lub opóźniają rozwój choroby[4].

Ochrona

Do siewu należy stosować kwalifikowane i zaprawione ziarno. Zaprawianie ziarna nie tylko chroni je przed infekcją, ale chroni także przed infekcją wyrosłe z niego rośliny jęczmienia do początku fazy strzelania w źdźbło[4]. Głęboka orka jesienna niszczy źródła infekcji znajdujące się w resztkach pożniwnych. Uprawa odmian odpornych zmniejsza możliwość ich porażenia z innych źródeł. Wskazane jest także jednokrotne opryskiwanie roślin w okresie kłoszenia fungicydami strobilurynowymi (np. azoksystrobina, pikokystrobina), triazolowymi (np. triadimenol, flusilazol), benzimidazolowymi (np. karbendazym). W razie potrzeby opryskiwanie można powtórzyć, stosując fungicyd z innej grupy[3].

Przypisy

  1. ↑ Pyrenophora teres (PYRNTE) [online], EPPO Global Database [dostęp 2025-04-11].
  2. ↑ Zbigniew Borecki, Małgorzata Solenberg (red.), Polskie nazwy chorób roślin uprawnych, wyd. 2, Poznań: Polskie Towarzystwo Fitopatologiczne, 2017, s. 99, ISBN 978-83-948769-0-6.
  3. 1 2 3 Selim Kryczyński, Zbigniew Weber (red.), Fitopatologia. Choroby roślin uprawnych, t. 2, Poznań: PWRiL, 2011, s. 323–324, ISBN 978-83-09-01077-7.
  4. 1 2 3 4 5 Zofia Fiedorow, Barbara Gołębniak, Zbigniew Weber, Choroby roślin rolniczych, Poznań: Wyd. AR Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu, 2008, s. 51–53, ISBN 978-83-7160-468-3.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.