Radziejowa

Radziejowa
Ilustracja
Radziejowa i Wielki Rogacz
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Pasmo

Beskid Sądecki, Karpaty

Wysokość

1266 m n.p.m.

Wybitność

537 m

Położenie na mapie powiatu nowotarskiego
Mapa konturowa powiatu nowotarskiego, blisko prawej krawiędzi znajduje się czarny trójkącik z opisem „Radziejowa”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na prawo znajduje się czarny trójkącik z opisem „Radziejowa”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, na dole nieco na prawo znajduje się czarny trójkącik z opisem „Radziejowa”
Ziemia49°26′58″N 20°36′16″E/49,449444 20,604444

Radziejowa (1266,5 m) – najwyższy szczyt Beskidu Sądeckiego[1] należący do Korony Gór Polski[2]. Nazwa szczytu pochodzi od osoby o nazwisku lub przydomku Radziej[3].

Topografia

Znajduje się w głównym grzbiecie Pasma Radziejowej, pomiędzy Wielkim Rogaczem, od którego oddziela ją przełęcz Żłobki, a Złomistym Wierchem Południowym, położonym za Przełęczą Długą. Przed Przełęczą Długą znajduje się jeszcze niewybitna kulminacja Małej Radziejowej (1207 m). Główny grzbiet, patrząc od zachodu, skręca na Radziejowej w prawo, na południe, natomiast na północny wschód odbiega boczny grzbiet kulminujący w Jaworzynie Wielkiej, a na północ odgałęzia się niewielki grzbiet Magorzycy. Przez główny grzbiet Radziejowej biegnie granica między wsią Jaworki w powiecie nowotarskim i Roztoką Ryterską w powiecie nowosądeckim[1][4].

W stokach Radziejowej ma swój początek kilka potoków: Czarna Woda, Mokry Potok, Mała Roztoka, Potok pod Dudłą i Potok Bański[1].

Przyroda

Na północnym stoku Radziejowej znajduje się rezerwat przyrody Baniska z jaskinią Bania w Radziejowej oraz małe osuwiskowe jeziorko Młaka, w pobliżu miejsce zwane Ołtarz, z niewielką wychodnią skalną oraz śladami jaskini szczelinowej u podnóża. Na południowym stoku w pobliżu rozejścia dróg (przełęcz Żłobki – Zawory) znajduje się wydajne źródło okresowe nazywane lokalnie Smocze Gardło[5].

Radziejowa zbudowana jest z piaskowców[5]. Zarówno wierzchołek, jak i stoki Radziejowej są niemal całkowicie porośnięte lasem[1]. Dużą osobliwością jest jedyne w całej Polsce stanowisko pierwiosnka omączonego. Znajduje się na niewielkiej polanie na wysokości 800 m. Odkryte zostało w 1959 r., później wielokrotnie potwierdzone (m.in. w 2000 r.)[6].

Turystyka

W 2006 r. na Radziejowej oddana została do użytku drewniana wieża widokowa o wysokości około 20 m[7]. W czerwcu 2010 roku została poważnie uszkodzona, prawdopodobnie przez piorun. Po gruntownym remoncie była znów czynna. Od dnia 15 listopada 2017 roku ponownie wyłączono ją z użytkowania ze względu na zły stan techniczny w postaci spróchnienia konstrukcji[8]. W roku 2019 wybudowano, a w 2020 r. oddano dla ruchu turystycznego nową, bezpieczniejszą wieżę widokową na Radziejowej[9]. Roztacza się z niej rozległa panorama na wszystkie strony[5]. Wraz z budową wieży wyznaczono nową ścieżkę przyrodniczą „Rogasiowy Szlak” w dolinie Roztoki Małej.

Oprócz wieży na szczycie znajdują się również pomnik 1000-lecia Polski oraz betonowy obelisk[5].

Pieszy szlak turystyczny
szlak turystyczny czerwony Prehyba – Radziejowa – Wielki Rogacz – Rytro (Główny Szlak Beskidzki)
  • z Przehyby 1:30 h (z powrotem 1.15 h)
  • z Wielkiego Rogacza 0:35 h (z powr. 0:30 h), z Rytra 4:10 h (↓ 3:20 h)[10].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Geoportal. Mapa lotnicza [online] [dostęp 2025-05-08].
  2. ↑ Wojciech Lewandowski, Marek Więckowski, Korona Gór Polski, zakładamy klub zdobywców, „Poznaj swój kraj”, czerwiec 1997, ISSN 0032-6151.
  3. ↑ Eugeniusz Pawłowski. Nazwy terenowe Rytra i okolic [online] [dostęp 2014-09-04] [zarchiwizowane z adresu 2008-10-05].
  4. ↑ Geoportal. Mapa topograficzna [online] [dostęp 2025-05-08].
  5. 1 2 3 4 Bogdan Mościcki, Beskid Sądecki i Małe Pieniny, Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2007, s. 82, 100, 116, ISBN 978-83-89188-65-.
  6. ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirek, Czerwona księga Karpat Polskich, Warszawa: Instytut Botaniki PAN, 2008, ISBN 978-83-89648-71-6.
  7. ↑ Artykuł o Paśmie Radziejowej (archiwalny) [online] [dostęp 2020-10-02] [zarchiwizowane z adresu 2008-10-05].
  8. ↑ Słynna wieża widokowa zamknięta, prawdopodobnie już na zawsze – sadeczanin.info [online] [dostęp 2017-12-20].
  9. ↑ Beskid Sądecki – Radziejowa (1266 m n.p.m.) [online], www.beskidsadecki.eu [dostęp 2020-08-17].
  10. ↑ Beskid Sądecki. Mapa 1:50 000, Kraków: Compass, 2011, s. 1, ISBN 978-83-7605-080-5.

Linki zewnętrzne

Panorama z Radziejowej w kierunku zachodnim, północnym i wschodnim
Panorama z Radziejowej w kierunku zachodnim, północnym i wschodnim
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.