Rozdroże kruków

Rozdroże kruków

Logo książki
Autor	Andrzej Sapkowski
Tematyka	fantasy
Typ utworu	powieść
Miejsce powstania	Polska
Data powstania	2024[1]
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania	Warszawa
Język	polski
Data wydania	29 listopada 2024
Wydawca	SuperNowa[a]
poprzednia Droga, z której się nie wraca (1988) następna Ostatnie życzenie (1993)

Rozdroże kruków – powieść fantasy autorstwa Andrzeja Sapkowskiego osadzona w realiach stworzonej przez niego sagi o wiedźminie. Jej premiera odbyła się 29 listopada 2024 roku, a jednoczesną premierę międzynarodową w dziewiętnastu językach przewidziano na 30 września 2025.

Akcja Rozdroża kruków rozgrywa się w fikcyjnym świecie, w którym Sapkowski osadził fabułę sagi o wiedźminie oraz poprzedzających ją opowiadań. Głównym bohaterem jest Geralt z Rivii – wiedźmin, najemny łowca potworów za młodu poddany morderczemu treningowi i mutacjom w warowni Kaer Morhen. Książka jest prequelem wszystkich wydanych do tamtej pory kanonicznych historii o Geralcie^[b] i opowiada o czasach jego młodości^[3]. Niedługo po zakończeniu szkolenia i wyruszeniu na szlak zabija dezertera chcącego zgwałcić młodą chłopkę, za co zostaje oskarżony o morderstwo. Przed stryczkiem ratuje go jednak Preston Holt – starszy i bardziej doświadczony wiedźmin, a dodatkowo jeden z nielicznych ocalałych z mającego kilkanaście lat wcześniej pogromu w Kaer Morhen – który zostaje jego mentorem. Dzięki podsuwanym przez niego kontraktom Geralt zaczyna z czasem poznawać coraz lepiej sytuowanych zleceniodawców i wplątywać się w politykę, zwracając tym na siebie uwagę osób, które szantażem próbują zmusić go do zdradzenia Holta^[4][5][6].

Cykl o wiedźminie został stworzony przez Sapkowskiego w latach 90. XX wieku, początkowo odnosząc sukces głównie w Polsce i w innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Marka Wiedźmin stała się fenomenem ogólnoświatowym dopiero za sprawą zapoczątkowanej w 2007 roku serii gier komputerowych pod tym samym tytułem opracowanych przez studio CD Projekt Red, stanowiących nieoficjalną kontynuację książek, a w dalszej perspektywie także dzięki anglojęzycznej serialowej ekranizacji książek emitowanej na Netfliksie od 2019 roku. Popularność tych adaptacji przyczyniła się do wzrostu globalnej sprzedaży książek Sapkowskiego^[7]. Pomimo dużego popytu na kolejne książki, pytany o nie autor powtarzał, że zakończony Panią Jeziora (1999) cykl jest zamknięty i nie zamierza do niego wracać^[8]. W międzyczasie w 2013 roku ukazał się Sezon burz, którego głównym bohaterem ponownie był Geralt, jednak według Sapkowskiego książka nie jest częścią sagi, a samodzielną powieścią z fabułą rozgrywającą się pomiędzy opowiadaniami ze zbioru Ostatnie życzenie (1993)^[9].

Pomimo wcześniejszych zapewnień, podczas jednego ze spotkań z czytelnikami w czerwcu 2018 Sapkowski zapowiedział, że nie wyklucza już napisania kolejnego tomu cyklu. Dodał przy tym, że chciałby osadzić akcję takiej książki przed fabułą wydanych już opowiadań i sagi^[10]. 1 lutego 2023 roku, podczas spotkania zorganizowanego w ramach 36. Międzynarodowych Targów Książek w Tajpej, Sapkowski poinformował, że planuje nowe książki osadzone w świecie wiedźmina, nie podał jednak wówczas żadnych szczegółów na ich temat^[11]. W sierpniu tego samego roku podczas internetowego spotkania z ukraińskimi fanami ujawnił, że intensywnie pracuje nad nową książką o wiedźminie, a jej skończenie zajmie mu jeszcze około roku^[8]. Na wiedeńskim Comic Conie odbywającym się w listopadzie 2023 po raz pierwszy ujawnił szczegóły na temat powstającej książki^[12]. W wywiadzie udzielonym francuskiemu czasopismu „Chimères” w sierpniu 2024 poinformował, że zakończył trwające „około dwóch lat” prace nad książką^[13][1].

Mimo że Sapkowski ogłosił koniec prac, wydawca Rozdroża kruków – SuperNowa – nie rozpoczął kampanii reklamowej książki^[14], a Sapkowski w połowie października poinformował jedynie, że trafi ona do sprzedaży w „pierwszych dniach grudnia”^[15]. Na mocy porozumienia marketingowego pomiędzy SuperNową a firmą Prószyński Media – wydawcą „Nowej Fantastyki”, w której w 1986 debiutowało opowiadanie Wiedźmin – tytuł i okładka książki miały zostać ujawnione w 507. numerze czasopisma (12/2024), którego premierę przeniesiono z grudnia na 22 listopada. Dodatkowo wśród zapowiedzi zawartości 507. numeru „Nowej Fantastyki” znalazła się informacja o opublikowaniu w nim fragmentu powieści^[16]. Chociaż w mediach społecznościowych i na stronach internetowych zamieszczano ocenzurowaną wersję okładki numeru, na której widoczne było jedynie logo czasopisma, to dzień przed tym, zanim trafiło ono do sprzedaży, okładkę w pełnej krasie – zdradzającą tytuł książki i grafikę zdobiącą jej obwolutę – udostępniono w Internecie. „Nowa Fantastyka” zamieściła wówczas w mediach społecznościowych informację, że „jeden z dystrybutorów zawiódł [jej redaktorów] zaufanie i ujawnił wcześniej tajemnicę, którą tak długo udało się [im] zachować”^[17]. Tego samego dnia potwierdzono oficjalnie, że papierowe wydanie trafi do księgarń 29 listopada, wersję elektroniczną będzie można kupić od 1 grudnia, a książka będzie prequelem opowiadającym o młodym Geralcie, który dopiero co zakończył nauki w Kaer Morhen^[18]. Ujawniono także, że autorem grafiki na okładce jest Tomasz Piorunowski^[3]. 22 listopada – zgodnie z zapowiedzią – do sprzedaży trafiła „Nowa Fantastyka”, w której zamieszczono fragment pierwszego rozdziału Rozdroża kruków^[19].

2 grudnia 2024 SuperNowa zapowiedziała nowe wydania Rozdroża kruków, w tym w twardej oprawie, dostępne jednak tylko w jednej księgarni internetowej. Grafika jednej z alternatywnych okładek nawiązuje do serialu Netfliksa, a za trzy pozostałe odpowiadał CD Projekt. Wydanie z okładką „czarną twardą” wzbogacono o zamieszczony na końcu bestiariusz ze szkicami autorstwa Michała Niewiary^{[20][21][22][c]}. Na 2025 planowana jest premiera audiobooku^[25]. Międzynarodowa premiera Rozdroża kruków odbędzie się 30 września 2025^[26]; wcześniej do sprzedaży ma trafić tłumaczenie rosyjskie, mające być pierwszym wydaniem książki w języku innym niż polski^[27].

Za wydanie powieści Sapkowski otrzymał nominację do Śląkfy jako twórca roku; wybór uzasadniono stwierdzeniem, że Rozdroże kruków to „dokładnie taka opowieść, za jaką przez te wszystkie lata tęskniliśmy”^[30]. Średnia ocena Rozdroża kruków wśród użytkowników sieci społecznościowej dla czytelników książek Lubimyczytać.pl wynosi 7,3/10, a anglojęzycznej Goodreads – 4,02/5^[d]. Według wydawcy na początku grudnia 2024 książka „sprzedawała się zgodnie z przewidywaniami, a nawet lepiej”, chociaż nie podał on liczby sprzedanych egzemplarzy. Redaktorzy Onetu oszacowali, że do 2 grudnia Rozdroże kruków nabyło minimum 30 tys. czytelników (na samym Allegro sprzedano w tym czasie ponad 20,2 tys. egzemplarzy), co stanowiło wynik „oszałamiający” w realiach polskiego rynku księgarskiego, a zdaniem niektórych wydawców wręcz „od dawna nie widziany”^[32].

Anna Garas z Gier-Online pochwaliła Rozdroże kruków jako książkę rozwijającą wiedzę o świecie wykreowanym przez Sapkowskiego, jej zdaniem celowo poruszającego wątki poprzedzające sagę, na których własną interpretację porwali się scenarzyści spin-offów serialu Netfliksa – Zmora wilka i Rodowód krwi. W opinii recenzentki pisarz przedstawił prawidłową wersję wydarzeń, dzięki czemu „łatwiej oba spin-offy usunąć z pamięci”. Zauważyła jednak, że „Rozdroże kruków cierpi na tę samą przypadłość, na którą cierpiała wiedźmińska saga i trylogia husycka” – według Garas wprowadzenie głównego antagonisty pod sam koniec skutkowało tym, że zarysowany został „szczątkowo”, a kilkadziesiąt ostatnich stron sprawiało bardziej wrażenie szkicu niż właściwego zakończenia^[33]. Michał Jarecki ze Spider's Web stwierdził, że Sapkowski „jeszcze bardziej niż kiedykolwiek unika nadmiaru”, dzięki czemu „jest bardziej zwarcie, konkretnie, oszczędnie, bez najmniejszych przejawów lania wody”, a pisarz mimo wszystko „pozostaje mistrzem w budowaniu napięcia, w żartobliwym czy kąśliwym dialogu, w piętrzeniu ekscytacji”^[34]. Krytyk filmowy i tłumacz Bartosz Czartoryski uznał powieść za „bodaj najbardziej konkretne i rzeczowe dzieło Sapkowskiego” oraz „swoiste wiedźmińskie the best of”. Jak zauważył: „kusi, aby odczytać Rozdroże kruków [...] jako opowieść o dojrzewaniu, historię coming-of-age, powieść inicjacyjną”, ponieważ Geralt jest w niej „zaledwie gołowąsem”, „uczący[m] się życia i trudnej sztuki wyboru, nierzadko potykający[m] się o własne nogi”, a dopiero pod koniec nabierającym cech charakteryzujących go w późniejszych utworach. Czartoryski, w odróżnieniu od Garas, uznał finał za „znakomity”^[14].

Z krytyką spotkały się jakość wydania książki oraz fakt, że SuperNowa dopiero kilka dni po jej premierze zapowiedziała wydanie w twardej oprawie, dostępne jednak tylko u jednego sprzedawcy^[20][21][22]. Zdaniem Garcas Rozdroże kruków wydrukowano na „papier[ze] kojarzący[m] się raczej z tanimi edycjami przeznaczonymi do czytania w pociągu czy na lotnisku”, a nie długo wyczekiwanym utworem „giganta polskiego fantasy”^[33]. W podobnym tonie wypowiedział się Maciej Tomczak z czasopisma internetowego „Fahrenheit”, który stwierdził: „Na raczej negatywną uwagę zasługuje jakość pierwszego dostępnego w końcu listopada wydania. Jakkolwiek estetyczne i pozbawione błędów edytorskich, w miękkiej oprawie przypomina bardziej kieszonkową, na poły broszurową publikację, niż w pełni profesjonalną produkcję”^[35].

Na 30 września 2025 zaplanowano jednoczesną premierę Rozdroża kruków w kilkudziesięciu krajach, w których powieść zostanie wydana w dziewiętnastu językach, w tym m.in. po angielskiu^[26]. Także w 2025 roku, jednak w innym czasie niż wyżej wymienione, mają ukazać się wydania ukraińsko- i rosyjskojęzyczne^[27].