Słownik wyrazów obcych Karłowicza

Słownik wyrazów obcych Karłowicza – słownik wyrazów pochodzenia obcego w języku polskim autorstwa Jana Karłowicza z lat 1894–1905[1][2].

Słownik liczy trzy tomy (litery A–N)[3][4]. Prace nad słownikiem nie zostały ukończone. Po śmierci autora w roku 1903 pozostałym materiałem zajęli się krewni autora, a również Hieronim Łopaciński i Adam Antoni Kryński. Materiał ten został opracowany i włączony do wcześniejszych tomów. Przy opracowaniu słownika korzystał Karłowicz ze 128 źródeł, były to m.in.: Psałterz floriański, słownik niemiecko-polski Mrongowiusza, Prace filologiczne, Biblia królowej Zofii, Gwara złoczyńców Estreichera[5].

Mikrostruktura słownika

Artykuł hasłowy zawiera zwykle definicję semantyczną wyrazu hasłowego, a również często warianty gwarowe, dublety słowotwórcze, graficzne (lub fonetyczne), sporadycznie też odpowiedniki w innych językach. Ważnym elementem mikrostruktury jest obszerny wywód etymologiczny, przy czym rozważania o pochodzeniu danego wyrazu poparte są informacjami ze źródeł leksykograficznych i filologicznych, z pełną egzemplifikacją źródłową[3]. Autor posługuje się skrótami odnoszącymi się do źródeł zapożyczeń, jak: Ag. – angielski, Cz. – czeski, Ukr. – ukraiński. Stosowane są też kwalifikatory terminologiczne (np. techn. – techniczny), kwalifikatory chronologiczne (np. dw. – dawny), gramatyczne (np. rozk. – rozkaźnik, nj. – rodzaj nijaki)[6]. Wiele uwagi poświęcił autor wyrazom pochodzenia litewskiego[7].

Znaczenie słownika

Słownik, choć niedokończony, został uznany za dzieło o wielkiej wartości naukowej i poznawczej. Ma nie tylko wartość leksykograficzną, jest też dziełem o poważnym znaczeniu dla rozwoju językoznawstwa polskiego[8].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Elżbieta Skorupska-Raczyńska, Dykcjonarz Michała Amszejewicza na tle nowopolskich słowników wyrazów obcych, Gorzów Wielkopolski: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wielkopolskim, 2004, s. 39-44, ISBN 83-89682-20-6 [dostęp 2025-01-26].
  2. ↑ Jan Karłowicz: Słownik wyrazów obcego a mniej jasnego pochodzenia używanych w języku polskim. Kraków: Nakładem autora, 1894–1905.
  3. 1 2 Elżbieta Skorupska-Raczyńska, Dykcjonarz Michała Amszejewicza, 2004, s. 40.
  4. ↑ Piotr Żmigrodzki, Wprowadzenie do leksykografii polskiej, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2003, s. 147 [dostęp 2025-02-03].
  5. ↑ E Skorupska-Raczyńska, Dykcjonarz Michała Amszejewicza, 2004, s. 39-40.
  6. ↑ E Skorupska-Raczyńska, Dykcjonarz Michała Amszejewicza, 2004, s. 42.
  7. ↑ Kristina Rutkowska, Eva Praškevič, Słownik wyrazów obcego pochodzenia …, „Acta Baltico-Slavica”, 2016, s. 93-98 [dostęp 2025-01-26] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-22].
  8. ↑ E Skorupska-Raczyńska, Dykcjonarz MIchała Amszejewicza, 2004, s. 39, 42.

Linki zewnętrzne

  • Slownik wyrazow obcego a mniej jasnego pochodzenia: uzywanych w jezyku polskim : Jan Karłowicz : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.