Sané (1916)

Sané (Q106)

„Sané” w 1916 r.
Klasa	okręt podwodny
Typ	Dupuy de Lôme
Historia
Stocznia	Arsenal de Toulon
Położenie stępki	listopad 1913
Wodowanie	27 stycznia 1916
Marine nationale
Wejście do służby	sierpień 1916
Wycofanie ze służby	lipiec 1935
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność • na powierzchni • w zanurzeniu	833 tony 1287 t
Długość	75 m
Szerokość	6,4 m
Zanurzenie	3,6 m
Zanurzenie maksymalne	50 m
Napęd
2 silniki parowe potrójnego rozprężania, 2 kotły, łączna moc 3500 KM 2 silniki elektryczne o łącznej mocy 1640 KM 2 śruby
Prędkość • na powierzchni • w zanurzeniu	17 węzłów 11 w.
Zasięg	powierzchnia: 2350 Mm przy 10 w. zanurzenie: 120 Mm przy 5 w.
Uzbrojenie
2 działa kal. 75 mm, 10 torped
Wyrzutnie torpedowe	8 × 450 mm (4 na dziobie, 2 na rufie, 2 zewnętrzne)
Załoga	43

Sané (Q106) – francuski oceaniczny okręt podwodny z czasów I wojny światowej i okresu międzywojennego, druga jednostka typu Dupuy de Lôme. Została zwodowana 27 stycznia 1916 roku w stoczni Arsenal de Toulon, a ukończono ją w sierpniu 1916 roku. Okręt służył w Marine nationale do 1935 roku.

„Sané” zamówiony został na podstawie programu rozbudowy floty francuskiej z 1913 roku^[1]. Okręt zaprojektował inż. Julien Hutter, powiększając rozmiary swojego poprzedniego projektu „Archimède” i dodając napęd parowy zastosowany w typie Gustave Zédé^[2].

„Sané” zbudowany został w Arsenale w Tulonie^[3][4]. Stępkę okrętu położono w listopadzie 1913 roku^[1], a zwodowany został 27 stycznia 1916 roku^[2][3]. Okręt otrzymał nazwę na cześć wybitnego francuskiego konstruktora okrętów z przełomu XVIII i XIX wieku, inż. Sané.

„Sané” był dużym, oceanicznym okrętem podwodnym. Długość całkowita wynosiła 75 metrów, szerokość 6,4 metra i zanurzenie 3,6 metra^[2][3]. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 833 ton, a w zanurzeniu 1287 ton^[1][3]. Okręt napędzany był na powierzchni przez dwie 3-cylindrowe maszyny parowe potrójnego rozprężania systemu Delaunay-Belleville o łącznej mocy 3500 koni mechanicznych (KM), do których parę dostarczały dwa trójwalczakowe kotły wodnorurkowe du Temple^[1][2]. Napęd podwodny zapewniały dwa silniki elektryczne Belfort o łącznej mocy 1640 KM^[2][3]. Dwuśrubowy układ napędowy pozwalał osiągnąć prędkość 17 węzłów na powierzchni i 11 węzłów w zanurzeniu^[1][5][a]. Zasięg wynosił 2350 Mm przy prędkości 10 węzłów w położeniu nawodnym oraz 120 Mm przy prędkości 5 węzłów pod wodą^[1][2]. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 50 metrów^[6].

Okręt wyposażony był w osiem wyrzutni torped kalibru 450 mm (cztery wewnętrzne na dziobie, dwie na rufie i dwie zewnętrzne), z łącznym zapasem 10 torped oraz dwa pokładowe działa kal. 75 mm^[2][3][7]. Załoga okrętu składała się z 4 oficerów oraz 39 podoficerów i marynarzy^[1][2][5].

Okręt został wcielony do służby w Marine nationale w sierpniu 1916 roku^[1]. Jednostka otrzymała numer taktyczny Q106^[3]. Od 1917 roku do końca wojny okręt operował w składzie Flotylli Marokańskiej, stacjonując w Gibraltarze^[1][2].

Na początku lat 20. „Sané” poddano znaczącej przebudowie: zamiast maszyn parowych zamontowano silniki Diesla Körting o mocy 1200 KM każdy, pochodzące z ex-niemieckiego U-Boota, dzięki czemu znacznie zwiększył się zasięg jednostki^[2][3][b]; okręt otrzymał też nowy kiosk i mostek^[1][3].

Po remoncie okręt pełnił służbę na Atlantyku do lipca 1935 roku, kiedy skreślony został z listy floty^[1][3][c].

• Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
• Robert Gardiner: Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921. London: Conway Maritime Press, 1985. ISBN 0-85177-245-5. OCLC 12227060. (ang.).
• Ivan Gogin: DUPUY DE LÔME submarines (1916). Navypedia. [dostęp 2019-01-13]. (ang.).
• Jan Gozdawa-Gołębiowski, Tadeusz Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: Lampart, 1994. ISBN 83-902554-2-1.
• Jean Labayle-Couhat: French warships of World War I. London: Ian Allan Ltd., 1974. ISBN 0-7110-0445-5. (ang.).
• John E. Moore: Jane’s Fighting Ships of World War I. London: Studio Editions, 1990. ISBN 1-85170-378-0. OCLC 35575543. (ang.).
• Gordon Smith: World War 1 at Sea, FRENCH NAVY. Naval History Homepage, 08-03-2011. [dostęp 2016-11-17]. (ang.).