Okręty podwodne typu Gustave Zédé

Okręty podwodne typu
Gustave Zédé
Ilustracja
„Gustave Zédé” (na drugim planie)
Kraj budowy

 Francja

Stocznia

Arsenal de Cherbourg

Zbudowane

2

Użytkownicy

 Marine nationale

Typ poprzedzający

Clorinde

Typ następny

Amphitrite

Służba w latach

1914-1937

Uzbrojenie:
1 działo kal. 75 mm
1 działo kal. 47 mm
10 torped
Wyrzutnie torpedowe:
• dziobowe
• rufowe
• zewnętrzne


2 x 450 mm
2 x 450 mm
4 x 450 mm

Załoga

47 oficerów i marynarzy

Wyporność:
• na powierzchni

820-849 ton

• w zanurzeniu

1047-1098 ton

Zanurzenie testowe

50 m

Długość

74 m

Szerokość

6 m

Zanurzenie

3,74 m

Napęd:
patrz w tekście
Prędkość:
• na powierzchni
• w zanurzeniu


17,3 – 17,5 węzła
10,5 – 11,5 węzła

Zasięg:
• na powierzchni

patrz w tekście

Okręty podwodne typu Gustave Zédé – francuskie oceaniczne okręty podwodne z czasów I wojny światowej i okresu międzywojennego. W latach 1911–1916 w stoczni Arsenal de Cherbourg zbudowano dwie jednostki tego typu, różniące się rodzajem zastosowanego napędu. Okręty służyły w Marine nationale do połowy lat 30. XX wieku.

Projekt i budowa

Oba okręty typu Gustave Zédé zamówione zostały na podstawie programu rozbudowy floty francuskiej z 1909 roku[1]. Zaprojektował je inż. Jean Simonot[2]. Pierwszą jednostkę („Gustave Zédé”) wyposażono eksperymentalnie w napęd parowy; bliźniacza „Néréïde” otrzymała silniki Diesla[1].

Okręty typu Gustave Zédé zbudowane zostały w Arsenale w Cherbourgu[3][4]. Stępki jednostek położono w 1911 roku[1], a wodowane zostały w latach 1913–1914[2][3]. „Gustave Zédé” otrzymał nazwę na cześć wybitnego francuskiego konstruktora okrętów podwodnych, inż. Gustave’a Zédé (1825-1891)[a], natomiast nazwa bliźniaczej jednostki „Néréïde” nawiązywała do mitologicznych greckich nimf morskich – nereid[5].

Okręt Stocznia Początek budowy Wodowanie Ukończenie budowy
„Gustave Zédé” (Q92) Arsenal de Cherbourg luty 1911 20 maja 1913 październik 1914
„Néréïde” (Q93) lipiec 1911 9 maja 1914 styczeń 1916

Dane taktyczno–techniczne

Jednostki typu Gustave Zédé były dużymi, oceanicznymi okrętami podwodnymi. Długość całkowita wynosiła 74 metry, szerokość 6 metrów i zanurzenie 3,74 metra[6][3]. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 849 ton („Néréïde” 820 t), a w zanurzeniu 1098 ton („Néréïde” 1047 t)[6][7]. „Gustave Zédé” napędzany był na powierzchni przez dwie 3-cylindrowe maszyny parowe potrójnego rozprężania systemu Delaunay-Belleville o łącznej mocy 3500 koni mechanicznych (KM), do których parę dostarczały dwa trójwalczakowe kotły wodnorurkowe du Temple[6][8], natomiast „Néréïde” posiadał dwa 8-cylindrowe, dwusuwowe silniki Diesla Schneider-Carels o łącznej mocy 2400 koni mechanicznych (KM)[6][9][4]. Napęd podwodny, identyczny w obu okrętach, stanowiły dwa silniki elektryczne Schneider-Carels o łącznej mocy 1640 KM[2][3]. Dwuśrubowy układ napędowy zapewniał prędkość 17,3 – 17,5 węzła na powierzchni i 11,5 węzła w zanurzeniu („Néréïde” 10,5 w.)[2][10]. Zasięg wynosił 1400 Mm przy prędkości 10 węzłów w położeniu nawodnym oraz 135 Mm przy prędkości 5 węzłów pod wodą („Gustave Zédé”)[1][8] i 1550 Mm przy prędkości 16 węzłów (3120 Mm przy 10 węzłach) w położeniu nawodnym oraz 90 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą („Néréïde”)[1][9]. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 50 metrów[11].

Okręty wyposażone były w osiem wyrzutni torped kalibru 450 mm (dwie wewnętrzne na dziobie, cztery zewnętrzne na pokładzie i dwie zewnętrzne na rufie), z łącznym zapasem 10 torped oraz dwa pokładowe działa: kal. 75 mm i kal. 47 mm[1][3][4]. Załoga jednego okrętu składała się z 47 oficerów, podoficerów i marynarzy[1][8][b].

Przebieg służby

Okręty typu Gustave Zédé zostały wcielone do służby w Marine nationale w latach 1914–1916[1]. Otrzymały numery taktyczne Q92 i Q93[3].

„Gustave Zédé” podczas I wojny światowej operował na Adriatyku, zaś „Néréïde” na Atlantyku[2]. 24 sierpnia 1916 roku podczas jednego z patroli na „Gustave Zédé” nastąpiła eksplozja baterii akumulatorów, w wyniku której okręt zatonął ze stratą czterech spośród 40 członków załogi[5][c]. Później jednostka została podniesiona i po remoncie powróciła do służby[7][5].

W latach 1921–1922 oba okręty poddano modernizacji: m.in. otrzymały nowe kioski i mostki[1][12]. Dodatkowo na „Gustave Zédé” zamiast maszyn parowych zamontowano silniki Diesla MAN o mocy 1200 KM każdy, pochodzące z ex-niemieckiego U-Boota SM U-165 (prędkość na powierzchni spadła do 15 węzłów), zaś dwa zbiorniki balastowe przekształcono na zbiorniki paliwa[8][12]. Na „Néréïde” wymieniono też peryskop, a także zmieniono dwie zewnętrzne wyrzutnie torped na obrotowe[1][9][12].

Po remoncie okręty pełniły służbę na Atlantyku do odpowiednio 1937 i 1935 roku, kiedy skreślono je z listy floty[1][3].

Uwagi

  1. ↑ Był to drugi we flocie francuskiej okręt podwodny o tej nazwie. Zob. „Gustave Zédé” (1893).
  2. ↑ W momencie zatopienia na pokładzie „Gustave Zédé” przebywało 40 ludzi[5].
  3. ↑ J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat podają, że zdarzenie miało miejsce w październiku 1916 roku[7].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Jean Labayle-Couhat: French warships of World War I. London: 1974, s. 151.
  2. 1 2 3 4 5 Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara: 2007, s. 85-86.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 Robert Gardiner, Randal Gray: Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921. London: 1985, s. 210.
  4. 1 2 3 John Moore (red.): Jane’s Fighting Ships of World War I. London: 1990, s. 198.
  5. 1 2 3 4 Gordon Smith: World War 1 at Sea, FRENCH NAVY. Naval History Homepage. [dostęp 2016-11-16]. (ang.).
  6. 1 2 3 4 Jean Labayle-Couhat: French warships of World War I. London: 1974, s. 150.
  7. 1 2 3 J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 536.
  8. 1 2 3 4 Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara: 2007, s. 85.
  9. 1 2 3 Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara: 2007, s. 86.
  10. ↑ Jean Labayle-Couhat: French warships of World War I. London: 1974, s. 150-151.
  11. ↑ Ivan Gogin: GUSTAVE ZÉDÉ submarines (1914-1916). Navypedia. [dostęp 2019-01-13]. (ang.).
  12. 1 2 3 Robert Gardiner, Randal Gray: Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921. London: 1985, s. 211.

Bibliografia

  • Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
  • Robert Gardiner, Randal Gray: Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921. London: Conway Maritime Press, 1985. ISBN 0-85177-245-5. (ang.).
  • Ivan Gogin: GUSTAVE ZÉDÉ submarines (1914-1916). Navypedia. [dostęp 2019-01-13]. (ang.).
  • Jan Gozdawa-Gołębiowski, Tadeusz Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: Lampart, 1994. ISBN 83-902554-2-1.
  • Jean Labayle-Couhat: French warships of World War I. London: Ian Allan Ltd., 1974. ISBN 0-7110-0445-5. (ang.).
  • John Moore (red.): Jane’s Fighting Ships of World War I. London: Studio Editions, 1990. ISBN 1-85170-378-0. (ang.).
  • Gordon Smith: World War 1 at Sea, FRENCH NAVY. Naval History Homepage. [dostęp 2016-11-16]. (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.