Sopotnia Wielka

Sopotnia Wielka
wieś
Ilustracja
Sopotnia Wielka i szczyty Kotarnica i Łazy
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Powiat

żywiecki

Gmina

Jeleśnia

Wysokość

ok. 500 – 720 m n.p.m.

Liczba ludności (2008)

ok. 2000

Strefa numeracyjna

33

Kod pocztowy

34-341[1]

Tablice rejestracyjne

SZY

SIMC

0056153

Położenie na mapie gminy Jeleśnia
Mapa konturowa gminy Jeleśnia, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Sopotnia Wielka”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Sopotnia Wielka”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Sopotnia Wielka”
Położenie na mapie powiatu żywieckiego
Mapa konturowa powiatu żywieckiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Sopotnia Wielka”
Ziemia49°35′33″N 19°17′44″E/49,592500 19,295556[2]

Sopotnia Wielka – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Jeleśnia. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie bielskim.

Położenie

Miejscowość znajduje się w Beskidzie Żywieckim, w dolinie Sopotnia. Wieś otaczają szczyty Beskidu Żywieckiego zaliczane do Grupy Lipowskiego Wierchu i Romanki (Rysianka, Romanka, Kotarnica i Łazy) oraz Grupy Pilska (Trzy Kopce, Palenica, Sypurzeń, Buczynka, Malorka, Uszczawne Niżne, Łabysówka i Krzyżowa[3].

Historia

Wieś należy do jednego ze starszych okręgów osadniczych w Beskidach. Dokładne określenie początku osadnictwa jest nie do ustalenia z powodu braku dokumentów jednoznacznie lokujących to wydarzenie w czasie. Nazwa najwyżej ulokowanej części wsi – Kolonia – pochodzi podobno od niemieckojęzycznych mieszkańców, chętnie osiedlających się tam w okolicach pierwszej połowy XX wieku. Mieszkańcy wsi zupełnie porzucili pracę na roli. Część mieszkańców jednak do tej pory pracuje w lesie przy wyrębie drzew oraz w zakładach ciesielskich, licznie rozlokowanych we wsi. W przeciwieństwie do pobliskiego Korbielowa, Sopotnia Wielka nie ma rozwiniętej infrastruktury turystycznej – jedynie kilka gospodarstw agroturystycznych i byłą chatkę studencką Politechniki Śląskiej: Chatka AKT „Dobrodziej” na Witasówce. W górnej części wsi jest natomiast spore (ok. 150) osiedle domków letniskowych[4].

Pieczęć wsi przedstawia rysia.

Edukacja

Trudno określić, kiedy rozpoczęło się szkolnictwo w Sopotni Wielkiej. Hieronim Woźniak wskazuje, że szkoła trywialna w Sopotni Wielkiej powstała ok. 1860 roku. Przez lata kolejnymi nauczycelami we wsi mieli być żyd z Krakowa, gajowy o nazwisku Gawlas, a od 1921 roku oficer wojska polskiego o nazwisku Ptak, który nauczał dzieci chłopskie zgodnie z ówczesnym programem szkoły 4-klasowej[5].

W 1922 roku rozpoczęto budowę pierwszej szkoły powszechnej, która została otwarta w 1924 roku jako szkoła 4-klasowa. W 1939 roku została przemianowana na szkołę 6-klasową. 22 lipca 1939 wybuchł pożar w wyniku, którego spłonęła cała czas szkoła wraz z dokumentacją. W trakcie II wojny światowej nauczycieli nauczali w swoich domach[5].

W ramach czynu społecznego w 1946 roku przystąpino do budowy szkoły, która początkowo funkcjonowała jako szkoła 7-klasowa. W latach 1968-2015 nosiła nazwę Zespołu Szkół nr 4 w Sopotni Wielkiej, a od 1 września 2015 roku Zespołu Szkolno-Przedszkolnego, w ramach którego funkcjonuje przedszkole, szkoła podstawowa oraz funkcjonowało gimnazjum[5], aż do ich likwidacji w 2019 roku.

Sopotnia Wielka obecnie

Na terenie wsi działalność duszpasterską prowadzi Kościół Rzymskokatolicki (parafia Matki Bożej Nieustającej Pomocy).

W październiku 2011 utworzono tu pierwszy w Polsce Obszar Ochrony Ciemnego Nieba, zmieniono oświetlenie uliczne na emitujące mniej zbędnego, rozproszonego światła. Utworzeniu Obszaru towarzyszyło Multiplanetarium[6]. W 2023 roku jako pierwsza miejscowość w Polsce otrzymała tytuł Międzynarodowej Społeczności Ciemnego Nieba nadawany przez Dark Sky International w USA[7][8].

W marcu 2015 roku oficjalnie otwarto publicznie dostępne obserwatorium astronomiczne zlokalizowane na dachu Zespołu Szkół nr 4 w Sopotni Wielkiej, wybudowane z inicjatywy Stowarzyszenia POLARIS – OPP zajmującego się popularyzacją tejże tematyki wśród dzieci i młodzieży na tym terenie od 1994 roku.

W Sopotni Wielkiej czynna jest również jedyna w Polsce imitacja wnętrza stacji kosmicznej pn. Youth Space Station[9] oraz dydaktyczna makieta Sopotni Wielkiej 2050[10] w skali H0 (1:87) – obie atrakcje wybudowane przez lokalną młodzież i pasjonatów. Funkcjonuje również stadnina koni[11].

Turystyka

W Sopotni Wielkiej znajduje się najwyższy w Beskidach Wodospad w Sopotni Wielkiej o wysokości 12 m, uznany za pomnik przyrody. W jego pobliżu jest także grupa starych drzew (kilka sosen i modrzew), między nimi stoi pomnik mieszkańców poległych podczas II wojny światowej[4].

szlak turystyczny czarny szlak turystyczny niebieski – na Romankę – 2.50 h, z powrotem 2.15 h
szlak turystyczny niebieski – na Rysiankę – 2.10 h, z powrotem 1.35 h
szlak turystyczny zielony – na Halę Miziową – 2.40 h, z powrotem 2 h
szlak turystyczny żółty – do Korbielowa przez przełęcz Przysłopy – 1.50 h, z powrotem 1.55 h

Miejscowość oferuje mało znaną dotąd w kraju astroturystykę, opartą na nocnych wyprawach w celu obserwacji astronomicznych. Regularnie odbywają się tutaj Festiwale Ciemnego Nieba[12].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1194 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  2. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 126720
  3. ↑ Beskid Śląski i Żywiecki. Mapa 1:50 000. Kraków: Wyd. „Compass”, 2011. ISBN 978-83-7605-084-3.
  4. 1 2 Sopotnia Wielka. www.polaris.org.pl. [dostęp 2011-03-08].
  5. 1 2 3 Józef Suchoń, Jeleśnia i okolice. Zarys dziejów, Kraków 2017, s. 186-187, ISBN 978-83-924262-6-4 (pol.).
  6. ↑ Agnieszka Wykręt: Oficjalne otwarcie Multiplanetarium. 2011-11-12. [dostęp 2012-06-03].
  7. ↑ Ciemne Niebo English Version - Dark Sky Community - Sopotnia Wielka. [online], ciemneniebo.pl [dostęp 2023-11-13].
  8. ↑ Sopotnia Wielka pierwszą w Polsce lokalizacją o prestiżowym statusie Dark Sky Community! [online], www.urania.edu.pl [dostęp 2023-11-13] (pol.).
  9. ↑ Administrator, Młodzieżowa Stacja Kosmiczna YSS [online], www.yss.polaris.org.pl [dostęp 2016-06-12].
  10. ↑ Administrator, Makieta Sopotni Wielkiej 2050 [online], www.sw2050.polaris.org.pl [dostęp 2016-06-12].
  11. ↑ Stadnina koni [online], Nad Wodospadem [dostęp 2016-06-12] (pol.).
  12. ↑ Ciemne Niebo - XII Festiwal Ciemnego Nieba - zaproszenie. [online], www.ciemneniebo.pl [dostęp 2024-10-05].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.