Szarota leśna

Szarota leśna
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	astrowce
Rodzina	astrowate
Podrodzina	Asteroideae
Plemię	Gnaphalieae
Rodzaj	Omalotheca / szarota
Gatunek	szarota leśna
	Nazwa systematyczna
	Omalotheca sylvatica (L.) F.W.Schultz & Sch.Bip.; Arch. Fl. 2: 311 (1861)
Synonimy
	Artemisia sylvaticum var. scoparium Corb.; Cyttarium silvaticum (L.) Peterm.; Dasyanthus fuscus Bubani; Dasyanthus sylvaticus (L.) Bubani; Filago recta (Sm.) Link; Filago sylvatica (L.) Link; Gamochaeta sylvatica (L.) Fourr.Gnaphalium alpigenum K.Koch; Gnaphalium carpetanum Boiss. & Reut. ex Willk. & Lange; Gnaphalium einseleanum F.W.Schultz; Gnaphalium fuscatum Schur; Gnaphalium mutabile Rochel; Gnaphalium rectum Sm.; Gnaphalium sophiae Heldr. ex Boiss.; Gnaphalium spadiceum Gilib.; Gnaphalium sylvaticum L.; Helichrysum strictum Moench; Omalotheca einseleana (F.W.Schultz) F.W.Schultz; Synchaeta silvatica (L.) Kirp.;

Szarota leśna^[4] (Omalotheca sylvatica (L.) Sch.Bip. & F.W.Schultz^[5]^[3], dawniej zwykle Gnaphalium sylvaticum L.^[4]) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny astrowatych. Występuje na półkuli północnej w Europie, Azji i Ameryce Północnej.

Występowanie

Występuje w prawie całej Europie poza najdalej na północ i południe wysuniętymi częściami. W Azji występuje w Syberii po Rosyjski Daleki Wschód, w rejonie Kaukazu i w Azji Środkowej. Rośnie też w zachodniej i wschodniej Kanadzie oraz w północno wschodnich Stanach Zjednoczonych^[3]. W Polsce gatunek pospolity na całym obszarze^[6].

Morfologia

Pokrój: Wieloletnia roślina zielna z krótkimi, płonnymi pędami u nasady i nierozgałęzioną lub rzadziej rozgałęzioną u nasady, prosto wzniesioną lub podnoszącą się, biało wełnisto owłosioną łodygą osiągającą od 8 do 60 cm, rzadko do 100 cm^[7].
Liście: Gęsto rozmieszczone wzdłuż pędów, zmniejszające się ku górze łodygi. Wszystkie są siedzące, jednonerwowe, na górnej powierzchni zielone i nagie lub słabo owłosione, od spodu szaro filcowato owłosione. Dolne liście są lancetowate, o długości od 4 do 10 cm, i szerokości od 5 do 7 mm. Ku nasadzie zwężają się stopniowo, na wierzchołku są zaostrzone. Górne liście są węższe (równowąsko lancetowate) i coraz krótsze^[7].
Kwiaty: Zebrane w koszyczki osiągające 5–7 mm długości, które wyrastają zebrane po 2–8 w kątach liści w górnej części łodygi, tworząc luźny^[7], podobny do grona^[8] kwiatostan złożony osiągający od kilku do ok. 30 cm długości^[7]. Okrywy koszyczków są 4-szeregowe, z nagimi listkami od zewnątrz jajowatymi, do wewnątrz coraz węższymi, do równowąsko lancetowatych w najbardziej wewnętrznym rzędzie. Listki są zielonkawe z błoniastym obrzeżeniem, tępe na wierzchołku. Dno koszyczków jest nagie. Kwiaty żółte, wyrastają w licznych szeregach i w sumie w liczbie ok. 70. Dominują zdecydowanie rurkowate kwiaty żeńskie, w środku koszyczka znajduje się tylko kilka kwiatów obupłciowych^[7].
Owoce: Niełupki o długości ok. 1,5 mm, krótko owłosione. Puch kielichowy biały, łatwo odpadający, kruchy, o długości do 4 mm^[7].

Biologia i ekologia

Bylina, hemikryptofit^[8]. Kwitnie od czerwca do września^[7], czasem do października^[8]. Występuje w widnych lasach, zaroślach i na zrębach, poza tym na ubogich łąkach i pastwiskach^[7].

Kariotyp tego gatunku liczy 2n = 56 chromosomów^[8].

Mieszaniec

Tworzy mieszańca z szarotą norweską (Omalotheca × traunsteineri (Murr) Dostál)^[7].

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-03-24] (ang.).
1 2 3 4 Omalotheca sylvatica (L.) F.W.Schultz & Sch.Bip., [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2024-12-15] .
1 2 ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 90, ISBN 978-83-62975-45-7 .
↑ Kadereit J. W., Albach D. C., Ehrendorfer F., Galbany-Casals M. i inni. Which changes are needed to render all genera of the German flora monophyletic?. „Willdenowia”. 46, s. 39 – 91, 2016. DOI: 10.3372/wi.46.46105.
↑ Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, AdamA. Zając, MariaM. Zając (red.), Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 266, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957 .
1 2 3 4 5 6 7 8 9 KrystynaK. Grodzińska KrystynaK., Gnaphalium L., Szarota, [w:] BogumiłB. Pawłowski, AdamA. Jasiewicz (red.), Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych, t. XII, Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 164-173 .
1 2 3 4 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2004, s. 467. ISBN 83-01-14342-8.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-03-24] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 4 Omalotheca sylvatica (L.) F.W.Schultz & Sch.Bip., [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2024-12-15] .

[checklist-4] 1 2 ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 90, ISBN 978-83-62975-45-7 .

[5] Kadereit J. W., Albach D. C., Ehrendorfer F., Galbany-Casals M. i inni. Which changes are needed to render all genera of the German flora monophyletic?. „Willdenowia”. 46, s. 39 – 91, 2016. DOI: 10.3372/wi.46.46105.

[6] Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, AdamA. Zając, MariaM. Zając (red.), Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 266, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957 .

[grodz-7] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 KrystynaK. Grodzińska KrystynaK., Gnaphalium L., Szarota, [w:] BogumiłB. Pawłowski, AdamA. Jasiewicz (red.), Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych, t. XII, Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 164-173 .

[rutkowski-8] 1 2 3 4 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2004, s. 467. ISBN 83-01-14342-8.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]