Szymbark (województwo pomorskie)

Szymbark
wieś
Ilustracja
Kościół pw. św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Szymbarku
Państwo

 Polska

Województwo

 pomorskie

Powiat

kartuski

Gmina

Stężyca

Liczba ludności (2014)

541[1]

Strefa numeracyjna

58

Kod pocztowy

83-315[2]

Tablice rejestracyjne

GKA

SIMC

0174190

Położenie na mapie gminy Stężyca
Mapa konturowa gminy Stężyca, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Szymbark”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Szymbark”
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Szymbark”
Położenie na mapie powiatu kartuskiego
Mapa konturowa powiatu kartuskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Szymbark”
Ziemia54°13′05″N 18°05′57″E/54,218056 18,099167[3]

Szymbark (dodatkowa nazwa w języku kaszubskim Szimbark, niem. Schönberg) – wieś w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Stężyca[4][5].

Wieś leży na Kaszubach, na obszarze Kaszubskiego Parku Krajobrazowego, w Szwajcarii Kaszubskiej, u podnóża wzgórza Wieżycy, w paśmie Wzgórz Szymbarskich.

Szymbark (jako sołectwo) 31 grudnia 2014 r. miał 695 stałych mieszkańców, w tym: Szymbark – 541, Drozdowo – 23, Kolano – 75, Wieżyca – 56 mieszkańców[1].

„Dom do góry nogami”, Centrum Edukacji i Promocji Regionu w Szymbarku

Leży w pobliżu drogi krajowej nr 20 ze Stargardu do Gdyni, w odległości niecałych 2 km od wsi kończy się lub zaczyna Droga Kaszubska.

Wieś jest siedzibą sołectwa Szymbark, w którego skład wchodzą również: Kolano, Drozdowo i Wieżyca.

Zimą staje się ośrodkiem sportów zimowych. Na południe od wsi znajduje się Centrum Edukacji i Promocji Regionu w Szymbarku.

Przez Szymbark prowadzi turystyczny Szlak Wzgórz Szymbarskich.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie gdańskim.

Integralne części wsi Szymbark[4][5]
SIMCNazwaRodzaj
0174208Drozdowoczęść wsi do 2023 r.
0174214Wieżycaczęść wsi (do 2022[6])

Zabytki

Według rejestru zabytków NID[7] na listę zabytków wpisany jest kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki parafialny pw. św. Teresy od Dzieciątka Jezus z lat 1882–1884, nr rej.: 154 z 2.12.1961.

Neogotycki kościół został zbudowany jako ewangelicki, przejęty przez katolików w 1945[8]. W okresie II Rzeczypospolitej kościół był we władaniu parafii liczącej 2208 wiernych i należącej do Superintendentury Kartuzy Ewangelickiego Kościoła Unijnego[9].

Nazwa miejscowości

Historycy przyjmują, że na miejscu obecnego Szymbarku istniała, wymieniona po raz pierwszy w dokumencie księcia gdańskiego Mestwina II z 1284 r wieś Manecewo. W XVI wiecznych wizytacjach kościelnych jest wieś Monszowo, ale już jako wieś opuszczona, najprawdopodobniej spustoszona w czasie wojny trzynastoletniej Polski z Zakonem Krzyżackim.[10]

Nazwa Szymbark w postaci Szenberg i później Schönberg pojawia się od 1664 r., nadana przez niemieckich osadników na bazie niem. przymiotnika schön 'piękna' i Berg 'góra'.[10] Ta z kolei została spolszczona do obecnej formy Szymbark i skaszubiona do Szimbark.

Historia

Wieś założona na początku XVII w poprzez osadzenie w niej niemieckich ewangelików przez starostę kościerskiego Dymitra Wejhera.[11]

Na koniec 1892 r. wieś była zamieszkana przez 377 osób, 43 Kaszubów (27 katolików i 16 ewangelików), 325 Niemców (2 katolików i 323 ewangelików) oraz 9 Żydów.[12]

W Szymbarku podczas okupacji w dniu 25 maja 1944 r. Niemcy dokonali zbrodni na 10 mieszkańcach okolicznych miejscowości, tak zwanych zakładnikach szymbarskich. W pobliżu miejsca ich rozstrzelania stoi dziś pomnik. Niemcy dokonali zbrodni w odwecie za zamordowanie przez partyzantów na tle rabunkowym miejscowego sklepikarza, Niemca o nazwisku Wolff[13].

Po zakończeniu II wojny światowej w 1945 r. dominująca do tego czasu w miejscowości ludność niemiecka została wysiedlona, a jej miejsce zajęła w głównej mierze ludność kaszubska z okolicznych wsi.

Przypisy

  1. 1 2 Liczba ludności Gminy Stężyca – pobyt stały na dzień 31.12.2014r.. UG Stężyca. [dostęp 2012-02-06].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1261 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 136539
  4. 1 2 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. 1 2 TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-04-23].
  6. ↑ Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2022 r. w sprawie ustalenia, zmiany i zniesienia urzędowych nazw niektórych miejscowości oraz obiektów fizjograficznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2783)
  7. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 stycznia 2025, s. 45 [dostęp 2017-02-19].
  8. ↑ Szymbark. onet.pl. [dostęp 2016-12-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-20)].
  9. ↑ Stefan Grelewski, Wyznania protestanckie i sekty religijne w Polsce współczesnej, Lublin 1937, s. 332.
  10. 1 2 Breza Edward. Nazwy miejscowości powiatu kartuskiego. Kartuzy 2017. s.216
  11. ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XII - wynik wyszukiwania - DIR [online], dir.icm.edu.pl, s. 115 [dostęp 2025-04-16].
  12. ↑ Stefan Ramułt, Statystyka ludności kaszubskiej, Akademia Umiejȩtności, 1899, s. 97 [dostęp 2025-04-16].
  13. ↑ Uroczystość odsłonięcia pomnika „Szymbarskich Zakładników” – Szymbark, 11 listopada 2010. [dostęp 2018-03-07]. (pol.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.