Toporzysko (województwo kujawsko-pomorskie)

Toporzysko
wieś
Ilustracja
Widok z lotu ptaka
Państwo

 Polska

Województwo

 kujawsko-pomorskie

Powiat

toruński

Gmina

Zławieś Wielka

Liczba ludności (III 2011)

688[1]

Strefa numeracyjna

56

Kod pocztowy

87-134[2]

Tablice rejestracyjne

CTR

SIMC

0851169

Położenie na mapie gminy Zławieś Wielka
Mapa konturowa gminy Zławieś Wielka, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Toporzysko”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Toporzysko”
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Toporzysko”
Położenie na mapie powiatu toruńskiego
Mapa konturowa powiatu toruńskiego, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Toporzysko”
Ziemia53°05′59″N 18°17′32″E/53,099722 18,292222[3]
Tablica miejscowości
Toporzysko na mapie z 1755r.

Toporzysko – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie toruńskim, w gminie Zławieś Wielka.

Nazwa

Miejscowość leży na pograniczu Mazowsza oraz Pomorza i związana była historycznie z ziemią chełmińską na Pomorzu Nadwiślańskim. Ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od pierwszej połowy XV wieku. Wymieniona została po raz pierwszy w dokumencie z 1405 jako "Thoppericzh, Toppericz, Taporicz, Topperisch", a w 1555 "Toporzisk, Toporzysko, Toporsisk"[4].

Po rozbiorach Polski wieś nosiła także niemieckie nazwy: Amthal[5], Amtal[6].

Historia

Tereny, na których powstała miejscowość były jednak zasiedlone znacznie wcześniej. W okolicy archeolodzy odnaleźli pozostałości wczesnośredniowiecznego grodziska[4].

Od 1226 po sprowadzeniu na Mazowsze zakonu krzyżackiego przez księcia Konrada I mazowieckiego tereny, na których leży miejscowość w XIII-XV wieku znalazły się we władaniu krzyżaków. Około 1423-1424 znajdowała się w prokurii bierzgłowskiej z siedzibą w Bierzgłowie[4].

W 1405 i w 1411 odnotowana jako własność Kristiana z Toporzyska. Pierwszy zapis związany ze wsią mówi o tym, że 1405 Kirstan wziął udział w wyprawie na Gotlandię, za ktorą otrzymał 7 grzywien odszkodowania za konia. W 1409 otrzymał 5 grzywien za konia w wyprawie na Dobrzyń. W 1414 w czasie wojny głodowej jaką prowadził zakon z Koroną Królestwa Polskiego w miejscowości odnotowano szkody wojenne na kwotę 200 grzywien, a później na 1200 grzywien. Wieś została wówczas spalona. W latach 1423-1424 Toporzysko było wsią rycerską liczącą 33 łany, a jej właściciel był zobowiązany do służby zakonowi w zbroi lekkiej[4].

W 1466 na mocy traktatu toruńskiego podpisanego po zakończonej wojnie trzynastoletniej miejscowość została włączona do Korony. W 1522 bracia: Jerzy von Heselecht (z Leszcza) oraz Jan, Mikołaj i Augustyn von Launaw (z Suchostrzyg) sprzedali 15 łanów w Toporzysku oraz pół łąki zwanej "Teschna" lub "Jeszna" medykowi Michałowi Krauszowi. W 1523 Krausz sprzedał 5 łanów Hansowi von de Brücken. W 1538 Marcin Bande sprzedał Janowi Głuchowskiemu 20 łanów za 800 grzywien. W 1543 Mikołaj Heselicht (z Leszcza) sprzedał swemu bratu Krystanowi 5 łanów za 150 grzywien. W 1554 Stanisław Głuchowski sprzedał za 100 grzywien czynsz 6 grzywien z 4 łanów w Toporzysku altarii św. Michała w katedrze chełmżyńskiej. W 1570 Elżbieta Leska posiadała we wsi 10 łanów uprawianych przez chłopów, karczmę, 5 komorników, dwóch zagrodników. We wsi odnotowano także jednego wolnego rzemieślnika[4].

Wskutek I rozbioru Polski w 1772, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała ziemia chełmińska znalazła się w zaborze pruskim.

Obecnie

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie toruńskim. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 688 mieszkańców[1]. Jest dziesiątą co do wielkości miejscowością gminy Zławieś Wielka. Na terenie wsi zlokalizowany jest nieczynny cmentarz ewangelicki[7].

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Zobacz też

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.