Typologia antycznej ceramiki greckiej

Fragment ekspozycji na Zamku w Gołuchowie
Schemat części typowej ateńskiej wazy, w tym przypadku krateru wolutowego

Typologia antycznej ceramiki greckiej – zróżnicowanie form naczyń wytwarzanych z gliny lub terakoty używanych w życiu codziennym, przy sprawowaniu funkcji religijnych i w obrzędach pogrzebowych w Starożytnej Grecji.

W Starożytnej Grecji wytwarzano z gliny nie tylko niewielkie przedmioty będące w użyciu przy jedzeniu i piciu, ale także wielkie kadzie, pojemniki, piece, sarkofagi, czajniki, wiadra, patelnie, moździerze do kruszenia, pojemniki na kosmetyki, zabawki, posągi, statuetki, ozdoby architektoniczne, lampy oraz przedmioty dekoracyjne. W handlu, rzemiośle i życiu publicznym funkcjonowały wytworzone z ceramiki: urny wyborcze, zegary wodne, miarki do płynów i substancji sypkich. W nagrodę dla zwycięzców igrzysk wręczono czarnofigurowe amfory panatenajskie. Obecnie historycy sztuki i archeolodzy więcej wiedzą o przedmiotach ceramicznych artystycznie wyszukanych, zapewne rzadszych w starożytności, które zachowały się w dobrym stanie w grobowcach, stanowiąc ich wyposażenie, niż o przedmiotach codziennego użytku, np. używanych do gotowania lub na targu[1].

Ze względu na chronologię występowania poszczególnych typów dekoracji antyczną ceramikę grecką dzieli się na: geometryczną, orientalizującą, czarnofigurową, czerwonofigurową, białogruntowaną i późną[2].

Formy ceramiki

FormaWykorzystanieRysunekZdjęcieUwagi do zdjęcia
Alabastron
(Ἀλάβαστρον)		Naczynie na olejek lub pachnidło[3]Alabastron attycki, ok. 470 p.n.e., Muzeum Narodowe w Warszawie
Amfora
(Ἀμφορέας)		Do przewozu wina, oleju oraz substancji sypkich[4]Amfora czerwonofigurowa, 520–510, Herakles i Atena, Staatliche Antikensammlungen
Amforiskos
(Ἀμφορισκος)		Mała amfora na olejek zapachowy, z dwoma uchwytami[5][6]Amforiskos czerwonofigurowy, młodzieniec siedzący z kobietą, ok. 425–400 p.n.e., Luwr
Amis
(Ἀμίς)		Przenośny nocnik[7] w kształcie dzbanka z szerokim wylewem[6]Nocnik ceramiczny dla dzieci, ok. VI w. p.n.e., Muzeum Agory w Atenach
Aryballos
(Ἀρύβαλλος)		Małe naczynie (lub butelka) na olejek z wąską szyjką, używany przez atletów[8]Aryballos, Pegaz, ok. 580 p.n.e., Staatliche Antikensammlungen
Askos
(Ἀσκός)		Zamknięte naczynie z uchwytem na płyny, w formie kaczki głównie w VIII w. p.n.e., także ozdobne[9]Płaski askos, V w. p.n.e., Muzeum Narodowe w Warszawie
Chous
(Χους)		Mały, pękaty dzban na wino, ok. 3,28 litra[6][10]Chous, ok. 420–400 p.n.e., Muzeum Brytyjskie
Chytra
(Χύτρα)		Garniec do gotowania[6][11]Chytra, ok. VI–IV w. p.n.e.
Dejnos, dinos
(Δινος)		Misa z kulistym dnem do gotowania i mieszania wody z winem[12][13]Dinos, ok. 625–600 p.n.e.
Eksaleiptron
(Εξάλειπτρον)		Puszka na maść[14]Attycki czarnofigurowy trójnożny eksaleiptron, ok. 580–570 p.n.e.
Eksaleiptron, koton
(Εξάλειπτρον, κώθων)		Puszka na maść[6][14][15]Eksaleiptron koryncki, ok. 550–500 p.n.e.
Epichysis
(Επίχυσις)		Naczynie na cenne płyny, m.in. olejki lub wonności[16]Epichysis, 325–300
Epinetron
(Επίνητρον)		Naczynie używane w tkactwie, ochraniacz na kolano dla tkaczki[17][18]Epinetron, ok. 450 p.n.e.
Eschara
(Εσχάρα)		Terakotowa podstawa do rożna[19]Eschara, ok. 375–325 p.n.e.
Fiale, fiala
(Φιάλη)		Płaska miseczka używana podczas libacji do ofiarowywania cennych płynów, wonności lub wina na cześć bogów, także „phiale”[6][20][21][22]Fiale z Cales, III w. p.n.e., Antikensammlung Kiel
Guttus
(Γούτος)		Niewielkie naczynie na płyn[6][23][24]typ klasycznyGuttus, ok. 420–370 p.n.e.
Hydria
(Ὑδρία)		Duży dzban na wodę o niskiej stopce i pękatym brzuścu[6][25]Hydria, 550–500
Kados
(Κάδος)		Naczynie do przechowywania płynów. Miało szeroki otwór i dwa pionowe ucha[6].
Kalathos
(Κάλαθος)		Naczynia szeroko otwarte, służyło jako misa do mycia[6][26][27]Kalathos, ok. 2. poł. X w. p.n.e.
Kalpis
(Κάλπις)		Rodzaj ozdobnej hydrii, naczynie na wodę[6][28][29]Kalpis z przedstawieniem Safony, ok. 510 p.n.e., Muzeum Narodowe w Warszawie
Kantaros
(Κάνθαρος)		Kielichowate naczynie z szerokim otworem służące do picia, z dużymi uchwytami[30][31]Kantaros, ok. 350–340 p.n.e.
Kernos
(Κέρνος)		Naczynie z doczepionymi mniejszymi, licznymi zbiorniczkami, używane podczas obrzędów na oferty płynne, m.in. ku czci Reji, Demeter, Persefony, KybeleKernos, ok. 2000 p.n.e.
Kotyle
(Κοτύλη)		Alternatywna nazwa dla skyfos[32]Kubek kotyle z sową, V w. p.n.e., Muzeum Narodowe w Warszawie
Krater
(Κρατήρ)		Wysokie naczynie z rozchylonym na zewnątrz wylewem do mieszania wina z wodą[33][34][35] Krater wolutowyKrater kielichowy czerwonofigurowy z końca IV w. p.n.e., Cabinet des Médailles
Krateriskos
(Κρατηρίσκος)		Do przechowywania maści i olejków, używany w ceremoniach religijnych[36]Krateriskos, XI w. p.n.e.
Kyatos, kyathos
(Κύαθος)		Używany jako chochla lub czerpak[6][37]Attycki czarnofigurowy kyathos, ok. 550–540 p.n.e.
Kyliks
(Κύλιξ)		Najpopularniejszy rodzaj czarki/kubka używanego do picia[38][39] Chalkidský kylixCzarnofigurowy kyliks attycki, ok. 510–500 p.n.e., Muzeum Brytyjskie
Lagynos
(Λάγυνος)		Do przechowywania wody lub wina (łac. lagoena)[6][40][41]Lagynos z Cyrenajki, ok. 150–100 p.n.e.
Lakaina
(Λάκαινα)		Głębokie naczynie do picia z dwoma poziomymi uchami przy dnie[6][42]Lakońska lakaina, VI w. p.n.e., Metropolitan Museum of Art
Lebes
(Λέβης)		Służył do celów toaletowych[6]Lebes, VII w. p.n.e.
Lebes gamikos
(Λέβης γαμικός)		Lebes z wiekiem, na stojaku lub cokole, używany w kąpieli weselnej[6][43]Lebes gamikos, ok. 460–450 p.n.e.
Lekane
(Λεκάνη)		Miska do mycia rąk z dwoma uchwytami, używana podczas spożywania posiłków[6][44]Lekane, ok. 330 p.n.e.
Lekanis
(Λεκανις)		Płytka miska z pokrywką i dwoma poziomymi uchwytami[44][45]Attycki lekanis czerwonofigurowy, ok. 370–360 p.n.e.
Lekythos, lekyt
(Λήκυθος)		Do przechowywania oliwy, również w użyciu toaletowym, od V w. p.n.e. także jako dar ofiarny (przy grobach i kapliczkach)[46]Attycki lekythos czarnofigurowy, ok. 490 p.n.e.
Lopas
(Λοπάς)		Płytka patelnia lub talerz do gotowania[6][47][48]Lopas, VII–VI
Louterion
(Λουτήριον)		Naczynie do mycia i kąpieli[6][49]Attycki louterion czarnofigurowy, ok. 600–575 p.n.e.
Lutrofora albo Lutroforos
(Λουτροφόρος)		Naczynie rytualne, używane na weselach i pogrzebach[50]Lutrofora, ok. 330 p.n.e.
Lydion
(Λύδιον)		Naczynie toaletowe służące do przechowywania maści zwanej bakkaris, produkowane w Lidii, na Sycylii, a także w Italii[6][51]Joński lydion, ok. VI w. p.n.e.
Mastos
(Μαστός)		Kubek w kształcie kobiecej piersi, używany do picia[6]Czarnofigurowy mastos attycki, 520–510
Ojnochoe, oinochoe
(Οινοχόη)		Do czerpania i nalewania wina, rzadziej wody[6][52]Ojnochoe, ok. 625–600 p.n.e.
Olpe
(ὄλπη)		Dzban na oliwę lub wino[6][53][54]Olpe, ok. 540 p.n.e.
Oon
(ὠόν)		naczynie w kształcie jaja, używane w obrzędach pogrzebowych[6][55]Oon, V w. p.n.e.
Pelike
(Πελίκη)		Do przechowywania płynów, także jako urna pogrzebowa[6][12][56]Pelike, ok. 480–470 p.n.e.
Perirrhanterion
(περιρραντήριον)		Okrągły, płytkie naczynie z wodą do rytualnego oczyszczenia, zwykle wykonany z kamienia, rzadziej z wypalonej gliny[6]Kopia archaicznego perirrhanterionu, ok. VII w. p.n.e.
Phormiskos
(Φορμίσκος)		Rytualny zraszacz do wody lub oleju, może grzechotka[6][57]Phormiskos z okresu hellenistycznego.
Pinaks
(πίναξ)		Tabliczka wotywna[58]Czarnofigurowy pinaks attycki, scena z żałobnikami, ok. 560–550 p.n.e.
Pitos, pithos
(Πίθος)		Wysokie naczynie zasobowe[59][60]Pithos, Knossos, ok. 1500 p.n.e.
Plemochoe
(Πλημοχόη)		Do przechowywania maści i olejków, używany w ceremoniach religijnych[6][61][62]; forma eksaleiptronu na stopce i z pokrywkąPlemochoe, ok. 550–525 p.n.e.
Psykter
(Ψυκτήρ)		Naczynie umieszczone w kraterze, aby schłodzić wino[6][12]Psykter, ok. 525–500 p.n.e.
Pyksis
(Πυξίς)		Naczynie z przykrywką do przechowywania biżuterii i przyborów toaletowych[63]Attycka pyksis czerwonofigurowa, ok. 470–460 p.n.e.
Ryton, rhyton
(ῥυτόν)		Naczynie do picia, również przy rytualnych libacjach[12][64]Attycki czerwonofigurowy ryton z głową barana, ok. 470–460 p.n.e.
SitulaNaczynie na wodę lub wino[6]Apulijska situla czerwonofigurowa, ok. 350 p.n.e.
Skyfos
(Σκύφος)		Naczynie służące do picia[12][65]Skyfos, ok. 430–420 p.n.e.
Stamnos
(Στάμνος)		Do mieszania wina i wody[12]Attycki stamnos czerwonofigurowy, ok. 480–470 p.n.e.

Rodzaje i warianty

Alabastron

Alabastrony miały kształt gruszkowaty lub cylindryczny, wypukłe dno, niewielki otwór, szeroki płaski wylew. Posiadały niekiedy dwa uchwyty. W Egipcie wyrabiano je z alabastru, stąd nazwa. W Grecji w VII w. p.n.e. powszechne były w użyciu alabastrony korynckie w stylu orientalizującym[66].

Rodzaje alabastronu

Amfora (rodzaje)

Amfora to większe naczynie ceramiczne o zwężonej szyi i z dwoma przeciwległymi pionowymi imadłami. W amforach przechowywano zarówno płyny (woda, wino) jak i towary sypkie, jak zboże[4]. Wyróżnia się amfory brzuchate (wybrzuszone) i szyjowe, a od nich kolejne formy pochodne[6].

Amfora brzuchata

Forma amfory brzuchatej pojawia się około 700 roku p.n.e. Ze względu na kształt amfory brzuchate dzieli się na: Typ A (ok. 550 p.n.e.), Typ B i Typ C. Niektórzy eksperci zaliczają do tej kategorii również amforę pelike, ale przeważa opinia, iż jest to w zasadzie osobna forma[67].

Amfora szyjowa

U amfor szyjowych, występujących od ok. X w. p.n.e., szyja wyraźnie odcina się od brzuśca[68].

Amfora z końską głową

Istnieje ponad sto takich amfor namalowanych przez różnych artystów. Musiały pełnić specyficzną funkcję, która nie została jeszcze wyjaśniona[69].

Pelike

Według większości ekspertów jest to osobna forma amfory. Pojawia się pod koniec VI w. p.n.e.[67]

Inne kształty i typy

Pitos

Osobna forma amfory. Pojawia się już w XV w. p.n.e.[67]

Czasem do amfor zaliczane są też: lutrofora (rodzaj hydrii) oraz amforiskos.

Aryballos

Wyróżnia się kilka typów aryballosów, w zalezności od ich kształtu: aryballos koryncki kulisty, aryballos koryncki pierścieniowaty, Aryballos koryncki płaskodenny, aryballos attycki. Formą brzuśca zbliżony jest też lekyt aryballosowy[6].

Askos

Askosy pojawiły się ok. 480 r. p.n.e. Kształt umożliwia nalewania oleju cienką strugą przy lekkim przechyleniu[70].

Eksaleiptron

Dwa podstawowe typy (kształty) eksaleiptronu to: zwyczajny i trójnożny[71]. Wyróżnia się formy: plemochoe (forma na stopce) oraz koton (forma bez stopki i pokrywki).

Hydria

Dzban z trzema uchwytami używany do czerpania wody, jako urna popielnicowa i jako urna wyborcza[72]. Wyróżnia się typ koryncki i attycki[6]. Można upatrywać podobieństwa w wazach typu: kalpis oraz lutrofora.

Chytra

Chytra należała do pospolitej starożytnej greckiej ceramiki kuchennej, która charakteryzowała się doskonałą odpornością na ciepło. Ze znalezisk archeologicznych, głównie fragmentarycznych, z różnych regionów Grecji dowiadujemy się, że chytry wykonywano w różnych formach z gliny, na ogół brązowej do czerwonej, czasem szarej do brązowoszarej (w lokalnych wariantach, specyficznych dla miejsca produkcja). Możliwe, że każde greckie miasto miało własną produkcję, gdyż zapotrzebowanie na tego typu naczynia było duże. Według najbardziej rozpowszechnionych form wyróżnia się sześć typów chytry (1a, 1a1, 1b, 1c, 1d, 1e)[73].

Kantaros

Kantaros ma kształt głębokiej miseczki, z pętlowymi uchwytami wychodzącymi z dołu korpusu naczynia i wystającymi wysoko ponad jego brzeg. Archeolodzy wyróżniają kilka typów kantarosu, w zależności od formy czary, występowania lub niewystępowania stopki itp. (typ A, B, C oraz D). Istniały również formy figuralne tego naczynia. W zależności od okresu powstania, mowa jest też o kantarosach czerwonofigurowych i czarnofigurowych[74][75].

Krater

Jako naczynie służące do mieszania wina z wodą, krater musiał być odpowiedniej wielkości. Wyróżnia się różne jego formy: dzwonowy, kielichowy, kolumienkowy, wolutowy[6].

Formy podstawowe

Inne kształty i typy

Kyliks

Kyliksy były płytkimi czarkami służącymi do picia wina, były jedną z najpopularniejszych form ceramiki od czasów mykeńskich do klasycznego okresu ateńskiego. Z pierwotnego kształtu miseczki w VI w. p.n.e. w Attyce przeszedł w formę na nóżce z szeroką podstawą (stopką)[76][77]. Rozróżnia się szereg typów i form: typ Siana, typ Małych Mistrzów, typ Droop, typ Kassel, typ Gordion, typ Merrythought, kyliks bez nóżki, typ komastów oraz typ chalkidyzujący[6].

Lebes gamikos

Weselny lebes w dwóch typach: z podstawą i bez podstawy. Rozróżnia się także formy czarnofigurowe i czerwonofigurowe.

Lekane

Wyróżnia się formy w zależności od głębokości naczynia i kształtu uchwytów[78].

Formy podstawowe

Inne kształty i typy

Lekyt

Wyróżnia się formy w zależności od kształtu – aryballosowy, attycki, typu Dejanira, żołędziowaty[6] – i sposobu zdobienia.

Lutrofora

Wyróżnia się typy w zależności od kształtu i miejsce wytworzenia.

Lutrofora attycka

Lutrofora apulijska

Mastos

Wyróżnia się typy w zależności od umiejscowienia uchwytów i „brodawki” lub ich braku. Mastoid ma uciętą, spłaszczoną podstawę.

Ojnochoe

Wyróżnia się typy ze względu na miejsce wytworzenia, formę naczynia oraz wylewu. Brytyjski archeolog John Davidson Beazley wyróżnił dziesięć typów attyckich ojnochoe[a].

Ojnochoe attyckie

Ojnochoe korynckie

Inne kształty i typy

Pinaks

Rozróżnia się typy ze względu na przeznaczenie i wielkość.

Psykter

Znane są dwa typy psykterów.

Pyksis

Wyróżnia się typy w oparciu o formę, miejsce pochodzenia, posiadanie lub brak uchwytów[6].

Pyksis attycka

Pyksis koryncki

Inne kształty i typy

Ryton

Rytony miały najróżniejsze kształty, charakterystyczne były rytony zoomorficzne.

Skyfos

Znane są liczne odmiany skyfosów, w zależności od miejsca i czasu wytworzenia, formy oraz zdobnictwa[6].

Skyfos attycki

Skyfos koryncki

Inne kształty i typy

Ceramika figuralna

Pozostałe formy

Uwagi

  1. ↑ Obszerny katalog zawierający klasyfikację Beazleya dostępny jest na www.beazley.ox.ac.uk.
  2. ↑ Naczynie do spalania substancji aromatycznych.

Przypisy

  1. ↑ Lesley Adkins, Roy A. Adkins: Starověké Řecko. Praga: Slovart, 2011, s. 378. ISBN 978-80-7391-580-3. (cz.).
  2. ↑ Vojtech Zamarovský: Grécky zázrak. Bratysława: Mladé letá, 1990, s. 378–379. ISBN 80-06-00122-7. (słow.).
  3. ↑ alabastron. sjp.pwn.pl. [dostęp 2022-07-13]. (pol.).
  4. 1 2 amfora, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-07-13].
  5. ↑ Amphoriskos. cmog.org. [dostęp 2022-07-14]. (ang.).
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 Agnieszka Fulińska: Kształty waz greckich. hellenika.wordpress.com. [dostęp 2022-07-14]. (pol.).
  7. ↑ Ἀμίς. W: Cornelis Schrevel: The Greek Lexicon of Schrevelius. Boston: Cummings, Hilliard and Company, 1826, s. 36. [dostęp 2022-07-14]. (ang.).
  8. ↑ Aryballos. W: Mała Encyklopedia Kultury Antycznej. Zdzisław Piszczek (red.). Wyd. 2. Warszawa: PWN, 1966, s. 98.
  9. ↑ Askos. referenceworks.brillonline.com. [dostęp 2022-07-14]. (ang.).
  10. ↑ Chous. kerameikos.org. [dostęp 2022-07-14]. (ang.).
  11. ↑ George Roger Edwards: Corinth: results of excavations conducted by the American School of Classical Studies at Athens. T. 7: Corinthian Hellenistic Pottery. New Jersey: 1975, s. 120. ISBN 978-0-87661-073-2. [dostęp 2022-07-14]. (ang.).
  12. 1 2 3 4 5 6 greckie wazy, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-07-15].
  13. ↑ Dinos. perseus.tufts.edu. [dostęp 2022-07-14]. (ang.).
  14. 1 2 Karolina Szula. Nazewnictwo narzędzi medycznych w czwartej księdze Onomastikonu Polydeukesa. „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”. 2 (66), s. 66, 2021. DOI: 10.4467/0023589XKHNT.21.013.13711. ISSN 0023-589X. (pol.).
  15. ↑ Eksaleiptron orientalizujący z przedstawieniami syren i zwierząt. cyfrowe.mnw.art.pl. [dostęp 2022-07-15]. (pol.).
  16. ↑ Epichyseis. getty.edu. [dostęp 2022-07-14]. (ang.).
  17. ↑ epinetron, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-07-13].
  18. ↑ Michael Lahanas: Ancient Greek Pottery. hellenicaworld.com. [dostęp 2022-07-14].
  19. ↑ Eschara (Greek Brazier). pl.pinterest.com. [dostęp 2022-07-14]. (ang.).
  20. ↑ fiala, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-07-16].
  21. ↑ Fiale. cyfrowe.mnw.art.pl. [dostęp 2022-07-14]. (pol.).
  22. ↑ Figurka kobiety z polosem na głowie, trzymającej fiale. cyfrowe.mnw.art.pl. [dostęp 2022-07-14]. (wł.).
  23. ↑ Guttus. britishmuseum.org. [dostęp 2022-07-14]. (ang.).
  24. ↑ Guttus czerwonofigurowy. cyfrowe.mnw.art.pl. [dostęp 2022-07-14]. (ang.).
  25. ↑ Hydria. W: Mała Encyklopedia Kultury Antycznej. Zdzisław Piszczek (red.). Wyd. 2. Warszawa: PWN, 1966, s. 385.
  26. ↑ Szymon Zdziebłowski: Mycie rąk praktykowano w starożytnej Grecji już 3 tys. lat temu. archeologia.com.pl. [dostęp 2022-07-14]. (pol.).
  27. ↑ Image from Harpers Dictionary of Classical Antiquities. perseus.tufts.edu. [dostęp 2022-07-14]. (ang.).
  28. ↑ gołuchowskie wazy, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-07-14].
  29. ↑ Kalpis (naczynie na wodę) z przedstawieniem Safony. cyfrowe.mnw.art.pl. [dostęp 2022-07-14]. (pol.).
  30. ↑ Cantharus. W: Mała Encyklopedia Kultury Antycznej. Zdzisław Piszczek (red.). Wyd. 2. Warszawa: PWN, 1966, s. 98.
  31. ↑ Kantaros czerwonofigurowy z przedstawieniem efeba z aryballosem. cyfrowe.mnw.art.pl. [dostęp 2022-07-14]. (pol.).
  32. ↑ Kotyle czerwonofigurowa. cyfrowe.mnw.art.pl. [dostęp 2022-07-15]. (pol.).
  33. ↑ Krater. W: Mała Encyklopedia Kultury Antycznej. Zdzisław Piszczek (red.). Wyd. 2. Warszawa: PWN, 1966, s. 453.
  34. ↑ krater, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-07-15].
  35. ↑ Krater wolutowy z przedstawieniem kobiet przy grobie. cyfrowe.mnw.art.pl. [dostęp 2022-07-15]. (pol.).
  36. ↑ Krateriskos (małe naczynie do mieszania wina). cyfrowe.mnw.art.pl. [dostęp 2022-07-16]. (pol.).
  37. ↑ Kyatos dekorowany przedstawieniem walczących centaurów. cyfrowe.mnw.art.pl. [dostęp 2022-07-15]. (pol.).
  38. ↑ Cantharus. W: Mała Encyklopedia Kultury Antycznej. Zdzisław Piszczek (red.). Wyd. 2. Warszawa: PWN, 1966, s. 463–464.
  39. ↑ Kyliks czarnofirnisowany. cyfrowe.mnw.art.pl. [dostęp 2022-07-15]. (pol.).
  40. ↑ Lagoena. W: Mała Encyklopedia Kultury Antycznej. Zdzisław Piszczek (red.). Wyd. 2. Warszawa: PWN, 1966, s. 469.
  41. ↑ Lagynos z przedstawieniem instrumentów muzycznych. cyfrowe.mnw.art.pl. [dostęp 2022-07-15]. (pol.).
  42. ↑ Lakaina. referenceworks.brillonline.com. [dostęp 2022-07-15]. (ang.).
  43. ↑ Lebes gamikos z przedstawieniem kobiety ze szkatułką i Erosa z lustrem. cyfrowe.mnw.art.pl. [dostęp 2022-07-15]. (pol.).
  44. 1 2 Lekanis. perseus.tufts.edu. [dostęp 2022-07-15]. (ang.).
  45. ↑ Lekanis (misa na nóżce) dekorowana głową Meduzy i postaciami amorków. cyfrowe.mnw.art.pl. [dostęp 2022-07-15]. (pol.).
  46. ↑ Lagoena. W: Mała Encyklopedia Kultury Antycznej. Zdzisław Piszczek (red.). Wyd. 2. Warszawa: PWN, 1966, s. 478.
  47. ↑ Lopas. voeska.athenarc.gr. [dostęp 2022-07-15]. (ang.).
  48. ↑ Kochkeramik. herzig-keramik.ch. [dostęp 2022-07-15]. (niem.).
  49. ↑ Sophilos. my-favourite-planet.de. [dostęp 2022-07-15]. (ang.).
  50. ↑ lutrofory, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-07-15].
  51. ↑ Fragment lydionu. cyfrowe.mnw.art.pl. [dostęp 2022-07-15]. (pol.).
  52. ↑ Ojnochoe. W: Mała Encyklopedia Kultury Antycznej. Zdzisław Piszczek (red.). Wyd. 2. Warszawa: PWN, 1966, s. 624.
  53. ↑ Olpe. lexico.com. [dostęp 2022-07-15]. (ang.).
  54. ↑ Olpe z przedstawieniem dyskobola. cyfrowe.mnw.art.pl. [dostęp 2022-07-15]. (pol.).
  55. ↑ The Deipnosophists, or the Banquet of the Learned. perseus.tufts.edu. [dostęp 2022-07-15]. (ang.).
  56. ↑ Pelike czerwonofigurowa z przedstawieniem Ateny z włócznią i Heraklesa wspartego o maczugę. cyfrowe.mnw.art.pl. [dostęp 2022-07-15]. (pol.).
  57. ↑ Phormiskos. kerameikos.org. [dostęp 2022-07-14]. (ang.).
  58. ↑ Pinax. treccani.it. [dostęp 2022-07-15]. (wł.).
  59. ↑ Ojnochoe. W: Mała Encyklopedia Kultury Antycznej. Zdzisław Piszczek (red.). Wyd. 2. Warszawa: PWN, 1966, s. 688.
  60. ↑ Naczynie, pithos. cyfrowe.mnw.art.pl. [dostęp 2022-07-15]. (pol.).
  61. ↑ Plemochoe. perseus.tufts.edu. [dostęp 2022-07-16]. (ang.).
  62. ↑ Plemochoe. kerameikos.org. [dostęp 2022-07-16]. (ang.).
  63. ↑ pyksis, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-07-16].
  64. ↑ Alfred Twardecki: Mały słownik sztuki starożytnej Grecji i Rzymu. Warszawa: Unia wydawnicza Verum, 1998, s. 174. ISBN 83-85921-75-3.
  65. ↑ Skyfos czarnofirnisowany. cyfrowe.mnw.art.pl. [dostęp 2022-07-16]. (pol.).
  66. ↑ Alabastron. W: Mała Encyklopedia Kultury Antycznej. Zdzisław Piszczek (red.). Wyd. 2. Warszawa: PWN, 1966, s. 32.
  67. 1 2 3 Wolfgang Schiering: Die griechischen Tongefässe. Gestalt, Bestimmung und Formenwandel. Berlin: Berlin Mann, 1983, s. 30–38. ISBN 3-7861-1325-4. (niem.).
  68. ↑ Andrew J. Clark, Maya Elston, Mary Louise Hart: Understanding Greek Vases: A Guide to Terms, Styles, and Techniques. Los Angeles: Getty Publications, 2002, s. 66–67. ISBN 978-0-89236-599-9. (ang.).
  69. ↑ John Boardman: Schwarzfigurige Vasen aus Athen: ein Handbuch. Mainz am Rhein: Von Zabern, 1994, s. 18. ISBN 3-8053-0233-9. (niem.).
  70. ↑ Askos. perseus.tufts.edu. [dostęp 2022-07-16]. (ang.).
  71. ↑ Alexandra Alexandridou: The Early Black-Figured Pottery of Attika in Context. Leiden: Brill, 2007, s. 29. ISBN 978-90-0419-231-7. (ang.).
  72. ↑ Hydria. perseus.tufts.edu. [dostęp 2022-07-16]. (ang.).
  73. ↑ Michel Bats. Céramique commune grecque. „Lattara”. 6, 1993. Lattes: Édition de l’Association pour la Recherche Archéologique en Languedoc Oriental. ISSN 0996-6900. [dostęp 2022-07-17]. (fr.).
  74. ↑ kantharos, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2022-07-17] (ang.).
  75. ↑ Kantharos. perseus.tufts.edu. [dostęp 2022-07-17]. (ang.).
  76. ↑ kylix, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2022-07-17] (ang.).
  77. ↑ Kylix. W: Bohuslav Novotný (et al.): Encyklopédia archeológie. Bratislava: Obzor, 1986, s. 460. (słow.).
  78. ↑ Susan I. Rotroff: American School of Classical Studies at Athens. Hellenistic Pottery. Princeton: ASCSA, 2006, s. 111. ISBN 978-08-7661-233-0. (ang.).
  79. ↑ Thymiaterion. referenceworks.brillonline.com. [dostęp 2022-07-17]. (ang.).

Bibliografia

  • Mała Encyklopedia Kultury Antycznej. Zdzisław Piszczek (red.). Wyd. 2. Warszawa: PWN, 1966.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.