Wierzbno (gmina w województwie krakowskim)

Wierzbno
gmina wiejska
1867–1954 i 1973–1976[1]
Ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

1919–1939: kieleckie (II RP)
1945: kieleckie (PRL)
1945–1954 i 1973–1975: krakowskie
1975–76: miejskie krakowskie

Powiat

1919–54: miechowski
1973–1975: proszowicki

Data powstania

1 stycznia 1867
1 stycznia 1973

Data likwidacji

29 września 1954
2 lipca 1976

Siedziba

Wierzbno

Populacja (1974)
 liczba ludności


4691[2]

Szczegółowy podział administracyjny (1952)
Liczba gromad

13

brak współrzędnych

Wierzbno – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1867–1954 i 1973–1976 w Kieleckiem i Krakowskiem (dzisiejsze woj. małopolskie). Siedzibą gminy było Wierzbno.

Pierwsza odsłona

Gmina zbiorowa Wierzbno powstała w 1867 roku w związku z refomą gminną w Królestwie Polskim. Weszla w skład powiatu miechowskiego w guberni kieleckiej.

W okresie międzywojennym gmina Wierzbno należała do powiatu miechowskiego w woj. kieleckim[3]. 4 listopada 1933 gminę podzielono na 9 gromad (sołectw): Biórków Wielki, Czernichów, Glew, Glewiec,Karwin, Łaganów, Szarbia, Wierzbno i Wronin[4].

Po wojnie gmina przez bardzo krótki czas zachowała przynależność administracyjną, lecz już 1 kwietnia 1945 roku została wraz z całym powiatem miechowskim przyłączona do woj. krakowskiego[5]. Po wojnie utworzono cztery kolejne gromady (Górka Jaklińska, Siedliska, Wąsów i Wroniec), przez co według stanu z dnia 1 lipca 1952 roku gmina składała się z 13 gromad: Biórków Wielki, Czernichów, Glew, Glewiec, Górka Jaklińska, Karwin, Łaganów, Siedliska, Szarbia, Wąsów, Wierzbno, Wroniec i Wronin[6].

Jednostkę zniesiono wraz ze zlikwidowaniem gmin i wprowadzeniem gromad 29 września 1954 roku[7]. Z jej obszaru powstały wówczas w powiecie miechowskim gromady Biurków Wielki, Glewiec, Karwin i Wierzbno, które dwa dni później, czyli 1 października 1954 roku, włączono do nowo utworzonego powiatu proszowickiego w tymże województwie[8].

Druga odsłona

Gmina Wierzbno została reaktywowana w dniu 1 stycznia 1973 roku w powiecie proszowickim, w woj. krakowskim[9] w składzie: Biórków Mały, Biórków Wieki, Czernichów, Glew, Glewiec, Górka Jaklińska, Karwin, Łyszkowice, Posądza, Siedliska, Szarbia, Wąsów, Wierzbno, Wroniec, Wronin i Zielona[10]. W porównaniu ze stanem z 1954 roku w skład nowej gminy Wierzbno nie wszedł tylko Łaganów (włączono go do gminy Proszowice); gmina objęłą dodatkowo Łyszkowice i Posądzę, należące przed 1954 do gminy Koniusza. Powstały na jej obszarze także dwa nowe sołectwa, Biórków Mały i Zielona, które stanowiły dawniej część Biórkowa Wielkiego.

1 czerwca 1975 gmina weszła w skład nowo utworzonego miejskiego woj. krakowskiego[11].

2 lipca 1976 roku gmina została zniesiona, a z jej obszaru oraz z obszaru (prawie całej[12]) zniesionej gminy Niegardów utworzono gminę Koniusza[13].

Przypisy

  1. 1867–1919 i 1939–1945 poza administracją polską.
  2. Liczba ludności z publikacji "Rocznik Demograficzny Polski", GUS 1975-1995
  3. Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej - podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933
  4. Kielecki Dziennik Wojewódzki. 1933, nr 29, poz. 184
  5. Dz.U. z 1945 r. nr 8, poz. 38
  6. Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  7. Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191
  8. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 239
  9. Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312
  10. Uchwała Nr XVIII/92/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 6 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie krakowskim oraz ustalenia siedzib gminnych rad narodowych (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8 grudnia 1972 Nr 18, poz. 268).
  11. Dz.U. z 1975 r. nr 17, poz. 92
  12. Oprócz Skrzeszowic
  13. Dz.U. z 1976 r. nr 24, poz. 143