Zjednoczona Prawica (koalicja rządowa)

Zjednoczona Prawica
Państwo

 Polska

Skrót

ZP

Lider

Jarosław Kaczyński

Prezes

Jarosław Kaczyński

Data założenia

2015

Data rozwiązania

13 grudnia 2023[a]

Adres siedziby

Ul. Nowogrodzka w Warszawie

Partie
członkowskie

Prawo i Sprawiedliwość, Suwerenna Polska (do 2024 roku), Porozumienie (do 2021 roku), Partia Republikańska (od 2021 do 2023 roku)[b]

Ideologia polityczna

konserwatyzm, narodowy konserwatyzm, konserwatyzm społeczny, chrześcijańska demokracja, republikanizm, liberalny konserwatyzm, narodowy katolicyzm, prawicowy populizm, eurosceptycyzm[2]

Poglądy gospodarcze

państwo dobrobytu, solidaryzm, interwencjonizm, wolny rynek

Liczba członków

ok. 50 tys.

Członkostwo
międzynarodowe

Partia Europejskich Konserwatystów i Reformatorów

Grupa w Parlamencie
Europejskim

Europejscy Konserwatyści i Reformatorzy

Młodzieżówka

Forum Młodych PiS (Prawo i Sprawiedliwość)

Obecni posłowie
190/460
[3]
Obecni senatorowie
34/100
[4]
Obecni eurodeputowani
20/53
[5]
Obecni radni wojewódzcy
239/552
[6]

Zjednoczona Prawica, ZP – polska koalicja rządowa[c] o charakterze prawicowym powołana po wyborach parlamentarnych w 2015 roku, a następnie po wyborach przeprowadzonych 4 lata później. Rządziła w okresie od 16 listopada 2015 do 13 grudnia 2023 roku[d][7][8][9][10]. W skład niej wchodziły dwie partie polityczne: Prawo i Sprawiedliwość i Suwerenna Polska (wcześniej Solidarna Polska)[11], która 12 października 2024 połączyła się z PiS-em[12][13][14][15].

Do 2021 roku do tej koalicji wchodziło jeszcze Porozumienie[16][17]. W tym samym roku Partia Republikańska (która 16 grudnia 2023 roku została połączona z partią Prawo i Sprawiedliwość[18]) weszła w skład Zjednoczonej Prawicy.

Zjednoczona Prawica stworzyła cztery samodzielne rządy: rząd Beaty Szydło, pierwszy, drugi oraz trzeci rząd Mateusza Morawieckiego[8][19][20][21].

W wyborach parlamentarnych, samorządowych oraz do Parlamentu Europejskiego kandydaci Zjednoczonej Prawicy startowali z list Prawa i Sprawiedliwości[22][23][24][25][26][27][28]. W wyborach prezydenckich w 2015 i 2020 roku kandydatem koalicji na stanowisko Prezydenta RP był Andrzej Duda[29][30][31][32].

Historia

2015–2022

Koalicja została powołana po wyborach w Polsce w 2015 roku w celu powołania nowego rządu. W tamtych wyborach zdobyła większość w obu izbach parlamentu, przeganiając tym samym poparciem wcześniej rządzące Platformę Obywatelską i Polskie Stronnictwo Ludowe (Koalicję PO-PSL i obradujący rząd Ewy Kopacz)[33]. W tym samym roku Prezesem Rady Ministrów reprezentującym Zjednoczoną Prawicę była Beata Szydło (na miejsce wcześniej urzędującego rządu Ewy Kopacz powstała rada ministrów Beaty Szydło)[21], a od 2017 roku Mateusz Morawiecki (pierwszy rząd Mateusza Morawieckiego)[9].

W wyborach w Polsce w 2019 roku koalicja zdobyła największe w jej historii poparcie, osiągając tym samym 43,59% wszystkich głosów. To wzrost o 6,01 punktów procentowych względem wyborów przeprowadzonych 4 lata wcześniej. W tych samych wyborach straciła ona większość w Senacie, lecz zachowała ją w Sejmie[34][35]. Od tego samego roku zaczął funkcjonować drugi rząd Mateusza Morawieckiego[36].

Partią polityczną z największym poparciem znajdującą się w opozycji wobec rządów Zjednoczonej Prawicy przez cały okres sprawowania przez nią władzy była Platforma Obywatelska (od 2019 wchodząca w skład Koalicji Obywatelskiej)[33][34]

Od 2023

W październikowych wyborach Zjednoczona Prawica straciła większość bezwzględną w Sejmie, uzyskując 194 mandaty (do większości trzeba 231 miejsc w izbie niższej)[e][37], co uniemożliwiło jej tworzenie rządu. 6 listopada Prezydent RP Andrzej Duda desygnował Mateusza Morawieckiego na premiera[38], który został zaprzysiężony 27 listopada[21]. 11 grudnia odbyło się głosowanie nad wotum zaufania: „za” było 190 posłów, „przeciw” – 266 i nikt się nie wstrzymał od głosu. Wotum zaufania nie udzielono[39][40]. Tego samego dnia odbyło się głosowanie nad wyborem przewodniczącego PO Donalda Tuska na Prezesa Rady Ministrów, w którym posłowie ZP głosowali przeciw. Wynik to: 248 ,,za", 201 ,,przeciw"[41][42]. Następnego dnia została wybrana Rada Ministrów (takie same były wyniki głosowania)[43][44]. 13 grudnia został zaprzysiężony trzeci rząd Donalda Tuska, przez co ZP przeszła do opozycji[1].

W wyborach samorządowych w 2024 roku Zjednoczona Prawica uzyskała najwyższy wynik w skali ogólnokrajowej do sejmików województw (34,27% głosów) spośród innych komitetów, zdobywając 239 radnych[6]. Większość samodzielną uzyskała w województwach: podkarpackim[45], świętokrzyskim[46], małopolskim[47] i lubelskim[48]. W radach powiatów uzyskała 2080 mandatów[49], a gmin - 3069[50]. Z komitetu PiS zostało wybranych łącznie 105 wójtów, burmistrzów i prezydentów miast[51].

W wyborów do Parlamentu Europejskiego w tym samym roku ZP zajęła 2. miejsce (za Koalicją Obywatelską) z wynikiem 36,16%, co przełożyło się na 20 mandatów[52][53].

24 listopada 2024 roku ZP ogłosiło, że w najbliższych wyborach prezydenckich poprze prezesa IPN Karola Nawrockiego[54].

Partie wchodzące w skład Zjednoczonej Prawicy

Prawo i Sprawiedliwość

Suwerenna Polska

Partia Republikańska

Rządy Zjednoczonej Prawicy

Rządy w państwie (2015-2023)

Zjednoczona Prawica stworzyła swój pierwszy rząd po wyborach parlamentarnych w 2015 roku. Wtedy zdobyła większość w Sejmie oraz Senacie[33]. W grudniu 2017 roku zaczął funkcjonować pierwszy rząd Mateusza Morawieckiego, który zastąpił rząd Beaty Szydło[20]. Po wyborach parlamentarnych w 2019 roku również miała władzę i ponad połowę posłów, lecz straciła większość w Senacie[34]. Wybory parlamentarne w 2023 roku przyniosły Zjednoczonej Prawicy koniec jej rządów, które przejęła ówczesna opozycja[37].

Rządy w poszczególnych województwach

Sejmiki województw

W wyborach samorządowych w 2024 roku Zjednoczona Prawica ma samodzielną większość w czterech sejmikach województw: podkarpackim, świętokrzyskim, małopolskim oraz lubelskim[48][47][45][46].

Marszałkowie województw

Marszałkowie województw: świętokrzyskiego, podkarpackiego, małopolskiego oraz lubelskiego są członkowie partii wchodzących w skład Zjednoczonej Prawicy (w przypadku tego pierwszego jest to członek OdNowa Rzeczpospolitej Polskiej, a dla trzech pozostałych - członkowie PiS)[55][56][57][58].

Program

Zagadnienia ustrojowe

Większość polityków Zjednoczonej Prawicy sprzeciwia się między innymi legalizacji stosowania: metody in vitro, aborcji, eutanazji, narkotyków, kary śmierci, czy rejestracji związków i małżeństw jednopłciowych[59][60][61]. Nie popiera większej integracji Polski w strukturach Unii Europejskiej[62], lecz również nie planuje opuszczać tej organizacji międzynarodowej. Szanuje utrzymanie wszystkich dotychczasowych (konserwatywnych) tradycji[2].

Kwestie gospodarcze

Zjednoczona Prawica popiera programy socjalne. Standardowym przykładem jest funkcjonujący od 1 kwietnia 2016 roku Program Rodzina 500 plus. W 2023 roku posłowie oraz senatorowie koalicji wsparli waloryzację 500 plus na 800 plus[63]. Według części stron internetowych i politologów ZP popiera gospodarczy socjalizm (również słowa premiera Polski z ramienia Zjednoczonej Prawicy, Mateusza Morawieckiego wskazują, że poglądy jego rządu są bliskie ideologii socjalistycznej[64][65])[2][66].

Prezydent i premierzy RP

Premierzy reprezentujący ZP

Imię i nazwisko rząd Od Do
Beata Szydło[8] rząd Beaty Szydło[8] 16 listopada 2015[8] 11 grudnia 2017[19]
Mateusz Morawiecki[19][20][21] rząd Mateusza Morawieckiego (pierwszy, drugi i trzeci rząd Mateusza Morawieckiego)[20][19][21][10][f] 11 grudnia 2017[19] 13 grudnia 2023[9][10]

Prezydent RP wywodzący się z ZP

Prezydent Od Do
Andrzej Duda 6 sierpnia 2015[67] obecnie[67][68]

Liczba członków

Liczba członków wchodzących w skład Zjednoczonej Prawicy

Prawo i Sprawiedliwość Suwerenna Polska Partia Republikańska
Rok Liczba członków Liczba członków Liczba członków
2002 2 600[69] partia jeszcze nie istniała[70] partia jeszcze nie istniała[71]
2004 6 500[72]
2006 13 000[73]
luty 2010 22 000[74]
30 listopada 2012 około 21 750[75] około 5 000[76]
2015 30 000[77] dane nie są podawane[78]
kwiecień 2018 ponad 34 500
grudzień 2018 ponad 37 400[79]
styczeń 2020 40 000[80]
styczeń 2021 45 000[81]
listopad 2022 44 996[78] dane nie są podawane[78]
czerwiec 2023 48 000[82]

Poparcie w wyborach

Wybory parlamentarne

Wybory Sejm +/- Senat +/- Rząd
Głosy Mandaty
Liczba % +/- Liczba Liczba
2015 5 711 687[33] 37,58 (1.)[33]
235/460
[33]
61/100
[33]		 Większość
2019 8 051 935[34] 43,59 (1.)[34] 6,01'
235/460
[34]
48/100
[35]		 13' Większość
2023 7 640 854[37] 35,38 (1.)[37] 8,21'
194/460
[37][g]		 41'
34/100
[37]		 14' Opozycja

Wybory prezydenckie

Wybory Kandydat I tura II tura Uwagi
Głosów % Głosów %
2015 Andrzej Duda 5 179 092[83] 34,76 (1.)[83] 8 719 281[67] 51,55 (1.)[67] Wygrana z Bronisławem Komorowskim[83][67][84]
2020 Andrzej Duda[i] 8 450 513[85] 43,50 (1.)[85] 10 440 648[68] 51,03 (1.)[68] Wygrana z Rafałem Trzaskowskim[85][68][84]
2025 Karol Nawrocki[ii]

Uwagi

  1. ↑ Poparty przez ZP kandydat niezależny
  2. ↑ Poparty przez ZP kandydat obywatelski

Wybory samorządowe

Wybory Sejmiki Rady powiatów Rady gmin Prezydenci,

burmistrzowie,

wójtowie

Głosy Mandaty Głosy Mandaty Mandaty Mandaty
% +/- Liczba +/- % +/- Liczba +/- Liczba +/- Liczba +/-
2018 34,13[86][87]
254/552
[87][88]		 30,46[87] - 2114[87][88][89] - 5808[87][88][89] - 234[87] -
2024 34,27[6] 0,14'
239/552

[6]

 15' 29,94[49] 0,52' 2080[49] 34' 3069[50] 2739' 105[51] 129'
Wybory Głósy Mandaty
Liczba % +/- Liczba +/-
2019 6 192 780[5][90] 45,38 (1.)[5][90]
27/52
[5][91]
2024 4 253 169[52][53] 36,16 (2.)[52][53] 9,22'
20/53
 7'

Elektorat

Według sondażu exit poll zorganizowanym po wyborach parlamentarnych w 2023 roku głosowanie na Zjednoczoną Prawicę deklarowały przede wszystkim osoby w podeszłym wieku, mieszkańcy wsi i małych miast oraz osoby z podstawowym i zawodowym wykształceniem (ma największe poparcie również u osób ze średnim wykształceniem). U osób, które skończyły uczelnie, przegrywa z Koalicją Obywatelską[92][93].

Kompozycja

Ugrupowanie polityczne Ideologia

polityczna

 Lider Pozycja polityczna Posłowie Senatorowie Posłowie do PE Radni sejmików województw
Prawo i Sprawiedliwość konserwatyzm, eurosceptycyzm, chrześcijańska demokracja, solidaryzm, prawicowy populizm[59][60][61][62][2] Jarosław Kaczyński[94] Prawica
188/460
[95]
34/100
[96][37]
20/52
[52]
233/552
[6]

W klubie parlamentarnym Prawa i Sprawiedliwości (reprezentacji Zjednoczonej Prawicy w parlamencie Rzeczypospolitej Polskiej) zasiadają również 7 posłów oraz 4 senatorów, którzy nie należą do żadnej partii politycznej. Posłowie, którzy jednocześnie są członkami ugrupowań: Kukiz’15, OdNowa RP i Polskie Sprawy, które nie wchodzą w skład koalicji, lecz parlamentarzyści ugrupowań prowadzonych przez Pawła Kukiza, Marcina Ociepę oraz Mateusza Niemca zostali wybrani z list Prawa i Sprawiedliwości[97].

Aktualni przedstawiciele w samorządzie

Mandaty w sejmikach województw

Sejmik Mandaty Rząd
dolnośląski
15/36
[6][98]		 Opozycja
śląski
20/45
[6][99]		 Opozycja
opolski
10/30
[6][100]		 Opozycja
kujawsko-pomorski
11/30
[6][101]		 Opozycja
lubelski
21/33
[6][48]		 Większość
lubuski
10/30
[6][102]		 Opozycja
łódzki
16/33
[6][103]		 Opozycja
małopolski
21/39
[6][47]		 Większość
mazowiecki
21/51
[6][104]		 Opozycja
podkarpacki
21/33
[6][45]		 Większość
podlaski
15/30
[6][105]		 Opozycja
pomorski
10/33
[6][106]		 Opozycja
świętokrzyski
16/30
[6][46]		 Większość
warmińsko-mazurski
11/30
[6][107]		 Opozycja
wielkopolski
15/39
[6][108]		 Opozycja
zachodniopomorski
10/30
[6][109]		 Opozycja
Mandaty ogółem
239/552

[6]

Prezydenci miast

Prezydent miasta Miasto Data powołania źródło
Lucjusz Nadbereżny Stalowa Wola 28 listopada 2014 [110][111][112]
Marcin Witko Tomaszów Mazowiecki 8 grudnia 2014 [113][114][115]
Michał Urgoł Jastrzębie-Zdrój 6 maja 2024 [116]
Tomasz Hapunowicz Siedlce 7 maja 2024 [117]

Marszałkowie województw

Aktualnie (po wyborach samorządowych w 2024 roku) Zjednoczona Prawica rządzi w czterech województwach, a w pozostałych dwunastu jej radni wojewódzcy znajdują się w opozycji.

Marszałek Województwo Data powołania Źródło
Jarosław Stawiarski lubelskie 21 listopada 2018 [58]
Łukasz Smółka małopolskie 4 lipca 2024 [57]
Władysław Ortyl podkarpackie 27 maja 2013 [56]
Renata Janik (OdNowa RP) świętokrzyskie 6 maja 2024 [55]

Głosowania nad wotum zaufania dla rządów ZP

Rząd Data głosowania Wynik Czy przyznano Źródło
Rząd Beaty Szydło 18 listopada 2015 236'

18'

202'

 Tak [118]
Pierwszy rząd Mateusza Morawieckiego 12 grudnia 2017 243'

0'

192'

 Tak [119]
Drugi rząd Mateusza Morawieckiego 19 listopada 2019 237'

2'

214'

 Tak [120]
4 czerwca 2020 235'

2'

219'

 Tak [121]
Trzeci rząd Mateusza Morawieckiego 11 grudnia 2023 190'

0'

266'

 Nie [122][123][124]

Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ koniec rządów ZP (dojście do władzy przez ówczesną opozycję, która stworzyła swój koalicyjny rząd[1]. Potem kontynuowana poprzez rejestrowanie przez PiS i Suwerenną Polskę wspólnych komitetów wyborczych oraz zakładanie wspólnych klubów parlamentarnych i radnych w samorządach oraz Parlamencie Rzeczypospolitej Polskiej.
  2. ↑ 16 grudnia 2023 roku podjęto uchwałę o połączeniu Partii Republikańskiej z PiS.
  3. ↑ W wyborach występuje jako koalicja wyborcza, ponieważ startuje z jednego komitetu wyborczego (KW Prawo i Sprawiedliwość)
  4. ↑ Po stracie władzy przez Zjednoczoną Prawicę nadal istniała, lecz jako wspólny klub parlamentarny SP, PiS-u i do grudnia 2024 Partii Republikańskiej
  5. ↑ Posiadała lecz największy klub parlamentarny w Sejmie X kadencji[37]
  6. ↑ Trzeci rząd Mateusza Morawieckiego nie dostał od Sejmu wotum zaufania[39][40]
  7. ↑ Łącznie z przedstawicielami partii Kukiz'15, którzy startowali z KW Prawo i Sprawiedliwość. Stworzyli oni w Sejmie X kadencji własne koło poselskie Kukiz'15

Przypisy

  1. 1 2 Rafał Mrowicki, Zaprzysiężenie rządu Donalda Tuska. Transmisja na żywo [online], wiadomosci.wp.pl, 13 grudnia 2023 [dostęp 2024-02-17] (pol.).
  2. 1 2 3 4 Parties and Elections in Europe [online], parties-and-elections.eu [dostęp 2023-12-19].
  3. ↑ Kluby i koła [online], Sejm Rzeczypospolitej Polskiej [dostęp 2024-09-22] (pol.).
  4. ↑ Kluby i koła [online], Senat Rzeczypospolitej Polskiej (pol.).
  5. 1 2 3 4 Wybory do Parlamentu Europejskiego 2019 [online], pe2019.pkw.gov.pl [dostęp 2023-12-13] (pol.).
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Wybory samorządowe 2024 [online], wybory2024.pkw.gov.pl [dostęp 2024-04-10] (pol.).
  7. ↑ Od kiedy rządzi PiS? | Od kiedy? [online], 25 grudnia 2022 [dostęp 2023-12-04] (pol.).
  8. 1 2 3 4 5 Zaprzysiężenie nowego rządu: Prezydent powoła premier Beatę Szydło i Radę Ministrów [online], wnp.pl [dostęp 2023-12-14] (pol.).
  9. 1 2 3 Wynik wotum zaufania. Czas na nowego premiera [online], gazetaprawna.pl, 11 grudnia 2023 [dostęp 2023-12-14] (pol.).
  10. 1 2 3 Zaprzysiężenie rządu Donalda Tuska. Prezydent Andrzej Duda: Zapewniam o woli współpracy [online], Rzeczpospolita [dostęp 2024-02-03] (pol.).
  11. ↑ Mateusz Morawiecki ministrem sportu i premierem. Andrzej Duda powołał nowy rząd [online], Onet Wiadomości, 15 listopada 2019 [dostęp 2023-12-26] (pol.).
  12. ↑ W jedności siła [online], pis.org.pl, 12 października 2024 [dostęp 2024-10-12] (pol.).
  13. ↑ Tomasz Grodecki: Kulisy Zjednoczenia PiS i SP. Decyzja zapadła jednogłośnie. Ziobro, Jaki i Witek wiceprezesami. niezalezna.pl, 12 października 2024. [dostęp 2024-10-12].
  14. ↑ Rzecznik PiS o kongresie: zmiany mają służyć jeszcze lepszemu realizowaniu polityki w służbie naszych obywateli. pap.pl, 12 października 2024. [dostęp 2024-10-12].
  15. ↑ W jedności siła. pis.org.pl, 12 października 2024. [dostęp 2024-10-12].
  16. ↑ Porozumienie na razie zostaje w koalicji rządowej. Stawia jednak PiS ultimatum [online], Businessinsider, 7 sierpnia 2021 [dostęp 2023-12-15] (pol.).
  17. ↑ Prezydent Powołał rząd [online], Oficjalna Strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, 16 listopada 2015 [dostęp 2024-03-13] (pol.).
  18. ↑ Prezes PiS potwierdza spore zmiany w Zjednoczonej Prawicy. Mówi o "zamachu na demokrację" [online], Onet Wiadomości, 16 grudnia 2023 [dostęp 2023-12-19] (pol.).
  19. 1 2 3 4 5 Mateusz Morawiecki powołany na premiera oraz ministra rozwoju i finansów - Kancelaria Prezesa Rady Ministrów - Portal Gov.pl [online], Kancelaria Prezesa Rady Ministrów [dostęp 2023-12-14] (pol.).
  20. 1 2 3 4 "Beata Szydło została zrezygnowana". Upokorzona premier wzbudza litość nawet wśród opozycji [online], Noizz, 8 grudnia 2017 [dostęp 2023-12-14] (pol.).
  21. 1 2 3 4 5 Rząd Morawieckiego zostanie zaprzysiężony w poniedziałek, ale budżet złoży już rząd Tuska [online], gazetaprawna.pl, 23 listopada 2023 [dostęp 2023-12-14] (pol.).
  22. ↑ PKW | Wybory do Sejmu RP i Senatu RP [online], parlament2015.pkw.gov.pl [dostęp 2023-12-27].
  23. ↑ Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2019 r. [online], sejmsenat2019.pkw.gov.pl [dostęp 2023-12-27] (pol.).
  24. ↑ Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w 2023 r. [online], wybory.gov.pl [dostęp 2023-12-19] (pol.).
  25. ↑ Wybory samorządowe 2018 [online], wybory2018.pkw.gov.pl [dostęp 2024-02-03].
  26. ↑ Wybory do Parlamentu Europejskiego 2019 [online], pe2019.pkw.gov.pl [dostęp 2024-02-03] (pol.).
  27. ↑ Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-03-19] (pol.).
  28. ↑ Wybory do Parlamentu Europejskiego 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-06-21] (pol.).
  29. ↑ PKW | www.prezydent.2015.pkw.gov.pl [online], prezydent2015.pkw.gov.pl [dostęp 2024-02-03].
  30. ↑ Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej 2020 r. [online], prezydent20200510.pkw.gov.pl [dostęp 2024-02-03] (pol.).
  31. ↑ Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej 2020 r. [online], prezydent20200510.pkw.gov.pl [dostęp 2024-02-03] (pol.).
  32. ↑ Andrzej Duda > Money.pl [online], www.money.pl [dostęp 2024-02-03].
  33. 1 2 3 4 5 6 7 PKW | Wybory do Sejmu RP i Senatu RP [online], parlament2015.pkw.gov.pl [dostęp 2023-12-13].
  34. 1 2 3 4 5 6 Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2019 r. [online], sejmsenat2019.pkw.gov.pl [dostęp 2023-12-13] (pol.).
  35. 1 2 Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2019 r. [online], sejmsenat2019.pkw.gov.pl [dostęp 2025-01-05].
  36. ↑ Prezydent powołał nowy rząd [online], prezydent.pl, 15 października 2019.
  37. 1 2 3 4 5 6 7 8 Wybory parlamentarne 2023. Oficjalne wyniki. Jaki podział mandatów? [online], gazetaprawna.pl, 17 października 2023 [dostęp 2023-12-02] (pol.).
  38. ↑ Jak zapowiedział, tak zrobił. Prezydent desygnował na premiera Mateusza Morawieckiego [online], Businessinsider, 13 listopada 2023 [dostęp 2024-01-20] (pol.).
  39. 1 2 Wotum zaufania dla rządu Mateusza Morawieckiego. Wynik głosowania w Sejmie [online], Rzeczpospolita [dostęp 2024-01-20] (pol.).
  40. 1 2 Głosowanie nr 102 na 1. posiedzeniu Sejmu dnia 11-12-2023 r. o godz. 16:17:02 [online], www.sejm.gov.pl [dostęp 2025-01-08].
  41. ↑ Telewizja Polska S.A, Wybór Donalda Tuska na premiera. Kto głosował „za”, a kto był „przeciw”? [online], www.tvpparlament.pl [dostęp 2024-02-28] (pol.).
  42. ↑ Głosowanie nr 103 na 1. posiedzeniu Sejmu dnia 11-12-2023 r. o godz. 18:49:03 [online], www.sejm.gov.pl [dostęp 2025-01-08].
  43. ↑ Sejm zadecydował. Oto nowy skład Rady Ministrów [online], www.gazetaprawna.pl, 12 grudnia 2023 [dostęp 2024-02-28] (pol.).
  44. ↑ Głosowanie nr 105 na 1. posiedzeniu Sejmu dnia 12-12-2023 r. o godz. 21:53:32 [online], www.sejm.gov.pl [dostęp 2025-01-08].
  45. 1 2 3 Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-04-14] (pol.).
  46. 1 2 3 Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-04-14] (pol.).
  47. 1 2 3 Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-04-14] (pol.).
  48. 1 2 3 Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-04-14] (pol.).
  49. 1 2 3 Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-04-14] (pol.).
  50. 1 2 Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-04-14] (pol.).
  51. 1 2 Wybory Samorządowe 2024 [online], samorzad2024.pkw.gov.pl [dostęp 2024-09-22] (pol.).
  52. 1 2 3 4 Wybory do Parlamentu Europejskiego 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-09-20] (pol.).
  53. 1 2 3 Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 10 czerwca 2024 r. o wynikach wyborów posłów do Parlamentu Europejskiego przeprowadzonych w dniu 9 czerwca 2024 r. [online], pkw.gov.pl, 10 czerwca 2024 [dostęp 2024-09-20] (pol.).
  54. ↑ Robert Kędzierski (oprac.), PiS podjął decyzję. Oto kandydat na prezydenta [online], www.money.pl [dostęp 2025-01-20] [zarchiwizowane z adresu 2024-12-26] (pol.).
  55. 1 2 Zapowiadała, że zostanie marszałkiem i nim została [online], 6 maja 2024 [dostęp 2024-09-20] (pol.).
  56. 1 2 Władysław Ortyl po raz kolejny marszałkiem województwa podkarpackiego - gospodarkaPodkarpacka.pl [online], gospodarkapodkarpacka.pl [dostęp 2024-09-20].
  57. 1 2 Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, Zarząd [online], www.malopolska.pl [dostęp 2024-09-20] (pol.).
  58. 1 2 Skład zarządu – Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego w Lublinie [online] [dostęp 2024-09-20] (pol.).
  59. 1 2 Aborcja w programach wyborczych. Które partie popierają legalizację, a które zakaz? [online], oko.press [dostęp 2023-12-14] (pol.).
  60. 1 2 PiS chce całkowitego zakazu in vitro. Projekt ustawy został złożony [online], gazetaprawna.pl, 25 czerwca 2012 [dostęp 2023-12-14] (pol.).
  61. 1 2 Zaskakujący gest PiS wobec LGBT: Więzienie za homofobię [online], Rzeczpospolita [dostęp 2023-12-14] (pol.).
  62. 1 2 Karolina Lewicka, Dlaczego PiS nie lubi Unii Europejskiej? [4 POWODY] [online], Newsweek, 7 czerwca 2016 [dostęp 2023-12-04] (pol.).
  63. ↑ Adam Zygiel, Tak głosowali ws. 800 plus. Jedna posłanka KO się zbuntowała [online], wiadomosci.wp.pl, 7 lipca 2023 [dostęp 2023-12-14] (pol.).
  64. ↑ Mateusz Morawiecki: robotnicza myśl socjalistyczna jest głęboko obecna w filozofii Prawa i Sprawiedliwości - Andrzej Turczyn [online], trybun.org.pl, 22 lipca 2019 [dostęp 2024-01-17] (pol.).
  65. ↑ Premier: będziemy walczyć o sprawiedliwą transformację energetyczną i środowiskową [online], www.pap.pl [dostęp 2024-02-13].
  66. ↑ Krzysztof Kolany, "Polski ład" nie przyniesie nam dobrobytu [online], Bankier.pl, 24 maja 2021 [dostęp 2024-01-17] (pol.).
  67. 1 2 3 4 5 PKW | www.prezydent.2015.pkw.gov.pl [online], prezydent2015.pkw.gov.pl [dostęp 2023-12-13].
  68. 1 2 3 4 Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w 2020 r. [online], prezydent20200628.pkw.gov.pl [dostęp 2023-12-13] (pol.).
  69. ↑ Paszkiewicz 2004 ↓, s. 114.
  70. ↑ Katarzyna Kijakowska, Solidarna Polska - program ugrupowania, liderzy, współpraca z PiS [online], depesza.fm [dostęp 2023-12-27] (ang.).
  71. ↑ Powstała Partia Republikańska – nowa siła polityczna Adama Bielana. Na sali Jarosław Kaczyński [online], Wprost, 20 czerwca 2021 [dostęp 2023-12-26] (pol.).
  72. ↑ Paszkiewicz 2004 ↓, s. 116.
  73. ↑ Paszkiewicz 2004 ↓, s. 214.
  74. ↑ Polacy nie garną się do partii. Zyskuje tylko PO [online], TOK FM, 8 lutego 2010 [dostęp 2023-12-26] (pol.).
  75. ↑ Polskie partie to fikcja [online], www.rmf24.pl [dostęp 2023-12-26] (pol.).
  76. ↑ Kurski wyreżyseruje kongres Solidarnej Polski - Wiadomości - polskieradio.pl [online], polskieradio24.pl [dostęp 2023-12-26] (pol.).
  77. ↑ Sławomir Skomra, Jak wstąpić do PiS? Coraz więcej chętnych, by stać się członkiem partii rządzącej [online] [dostęp 2023-12-26] (pol.).
  78. 1 2 3 Zapytaliśmy partie o to, ilu mają członków. Liderem wciąż PSL, na podium też PiS i PO [online], gazetapl, 25 grudnia 2022 [dostęp 2023-12-26] (pol.).
  79. ↑ PiS rośnie w siłę. Szeregi poszerzone o kilka tys. osób [online], wydarzenia.interia.pl [dostęp 2023-12-26] (pol.).
  80. ↑ Topnieją szeregi Platformy Obywatelskiej. Duży przyrost działaczy PiS [online], Onet Wiadomości, 1 lutego 2020 [dostęp 2023-12-26] (pol.).
  81. ↑ Polacy zapisują się do partii. Do jakiej najchętniej? [online], wydarzenia.interia.pl [dostęp 2023-12-26] (pol.).
  82. ↑ PiS nie jest największą partią w Polsce. “Liczy się tylko kartel czterech” [online], wiadomosci.radiozet.pl, 1 czerwca 2023 [dostęp 2024-02-12] (pol.).
  83. 1 2 3 PKW | www.prezydent.2015.pkw.gov.pl [online], prezydent2015.pkw.gov.pl [dostęp 2023-12-13].
  84. 1 2 Prezydenci III Rzeczypospolitej Polskiej - Zintegrowana Platforma Edukacyjna [online], zpe.gov.pl [dostęp 2024-01-27].
  85. 1 2 3 Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej 2020 r. [online], prezydent20200510.pkw.gov.pl [dostęp 2023-12-13] (pol.).
  86. ↑ w, Wyniki wyborów samorządowych 2018. Kto wygrał w województwach? [online], Newsweek, 21 października 2018 [dostęp 2023-12-09] (pol.).
  87. 1 2 3 4 5 6 Wybory samorządowe 2018 [online], wybory2018.pkw.gov.pl [dostęp 2024-04-14].
  88. 1 2 3 Wybory samorządowe 2018: zbiorcze wyniki wyborów do rad gmin, rad powiatów, sejmików województw [online], infor.pl [dostęp 2023-12-09] (ang.).
  89. 1 2 Wybory samorządowe 2018 [online], wybory2018.pkw.gov.pl [dostęp 2023-12-19].
  90. 1 2 Redakcja, Oficjalne wyniki wyborów do europarlamentu. Zwycięstwo PiS [online], www.polityka.pl, 2019 [dostęp 2024-02-03] (pol.).
  91. ↑ Oni przenoszą się do Parlamentu Europejskiego. Oto oficjalna lista nowych europosłów [online], naTemat.pl [dostęp 2024-02-02] (pol.).
  92. ↑ Im wyższe wykształcenie, tym większa niechęć do PiS? Ta matematyka nie jest taka prosta… [online], www.gazetaprawna.pl, 18 października 2023 [dostęp 2024-01-15] (pol.).
  93. ↑ Wyniki sondażowe exit poll: opozycja ma szansę na przejęcie władzy [online], TVN24, 15 października 2023 [dostęp 2024-02-03] (pol.).
  94. ↑ Władze, Ludzie [online], Prawo i Sprawiedliwość - Internetowy Serwis Informacyjny [dostęp 2024-01-14].
  95. ↑ Aktualni posłowie - Sejm Rzeczypospolitej Polskiej [online], sejm.gov.pl [dostęp 2023-12-14].
  96. ↑ Rozkład miejsc w sali posiedzeń listopad 2023 r. [online], Senat Rzeczypospolitej Polskiej [dostęp 2023-12-14] (pol.).
  97. ↑ Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w 2023 r. [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-02-03] (pol.).
  98. ↑ Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-04-14] (pol.).
  99. ↑ Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-04-14] (pol.).
  100. ↑ Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-04-14] (pol.).
  101. ↑ Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-04-14] (pol.).
  102. ↑ Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-04-14] (pol.).
  103. ↑ Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-04-14] (pol.).
  104. ↑ Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-04-14] (pol.).
  105. ↑ Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-04-14] (pol.).
  106. ↑ Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-04-14] (pol.).
  107. ↑ Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-04-14] (pol.).
  108. ↑ Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-04-14] (pol.).
  109. ↑ Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-04-14] (pol.).
  110. ↑ PKW | Samorząd 2014 [online], samorzad2014.pkw.gov.pl [dostęp 2024-05-07].
  111. ↑ Wybory samorządowe 2018 [online], wybory2018.pkw.gov.pl [dostęp 2024-05-07].
  112. ↑ Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-05-07] (pol.).
  113. ↑ PKW | Samorząd 2014 [online], samorzad2014.pkw.gov.pl [dostęp 2024-05-07].
  114. ↑ Wybory samorządowe 2018 [online], wybory2018.pkw.gov.pl [dostęp 2024-05-07].
  115. ↑ Wybory samorządowe 2024 [online], pkw.gov.pl, 9 kwietnia 2024 [dostęp 2024-05-07] (pol.).
  116. ↑ Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-05-07] (pol.).
  117. ↑ Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2024-05-07] (pol.).
  118. ↑ Głosowanie nr 21 na 1. posiedzeniu Sejmu - Sejm Rzeczypospolitej Polskiej [online], sejm.gov.pl [dostęp 2024-02-12].
  119. ↑ Głosowanie nr 1 na 54. posiedzeniu Sejmu - Sejm Rzeczypospolitej Polskiej [online], sejm.gov.pl [dostęp 2024-02-12].
  120. ↑ Głosowanie nr 15 na 1. posiedzeniu Sejmu - Sejm Rzeczypospolitej Polskiej [online], www.sejm.gov.pl [dostęp 2024-02-12].
  121. ↑ Głosowanie nr 78 na 12. posiedzeniu Sejmu - Sejm Rzeczypospolitej Polskiej [online], www.sejm.gov.pl [dostęp 2024-02-12].
  122. ↑ Głosowanie nr 102 na 1. posiedzeniu Sejmu - Sejm Rzeczypospolitej Polskiej [online], www.sejm.gov.pl [dostęp 2024-02-12].
  123. ↑ Posłowie zdecydowali! Oto wyniki głosowania nad votum zaufania dla rządu Mateusza Morawieckiego | Niezalezna.pl [online], niezalezna.pl [dostęp 2024-02-13].
  124. ↑ Wotum zaufania dla rządu Mateusza Morawieckiego. Wynik głosowania w Sejmie [online], Rzeczpospolita [dostęp 2024-02-13] (pol.).

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.