Europejska Nagroda Filmowa dla najlepszego aktora
_(cropped).jpg)
Europejska Nagroda Filmowa dla najlepszego aktora (ang. European Film Award for Best Actor) − nagroda przyznawana za najlepszą rolę męską w filmie europejskim w ramach Europejskich Nagród Filmowych. Przyznawana jest przez członków Europejskiej Akademii Filmowej już od pierwszej edycji rozdania nagród w 1988 roku[1].
Jedynymi dwukrotnymi laureatami nagrody są jak dotychczas Francuz Daniel Auteuil, Włoch Toni Servillo oraz Duńczyk Mads Mikkelsen, który uzyskał najwięcej nominacji w historii nagrody (pięć wskazań). Trzykrotnie nominowani byli Javier Bardem, Elio Germano, Michel Piccoli i Stellan Skarsgård.
Jak dotychczas żadnemu polskiemu aktorowi nie udało się zdobyć nagrody, chociaż parokrotnie zdobywali oni nominacje: Jerzy Stuhr (1997), Krzysztof Siwczyk (2000), Tomasz Kot (2018)[2] i Bartosz Bielenia (2020)[3].
Laureaci i nominowani
1988–1989
| Rok | Aktor | Rola | Tytuł polski | Tytuł oryginalny |
|---|---|---|---|---|
| 1988 |  Max von Sydow | Lassefar | Pelle zwycięzca | Pelle erobreren |
 Klaus Maria Brandauer | Klaus Schneider / Erik Jan Hanussen | Hanussen | Hanussen | |
 Alfredo Landa | Malvís / Bandyta Fendetestas | Ożywiony las | El bosque animado | |
 Udo Samel | Franz Schubert | Notturno | Mit meinen heißen Tränen | |
 Dorel Vişan | Iacob | Jakub | Iacob | |
| 1989 |  Philippe Noiret | Alfredo Major Delaplane | Cinema Paradiso Życie i nic więcej | Nuovo cinema Paradiso La vie et rien d'autre |
.svg.png){kind=small} Daniel Day-Lewis | Christy Brown | Moja lewa stopa | My Left Foot | |
.svg.png){kind=small} Davor Dujmović | Perhan | Czas Cyganów | Dom za vesanje | |
 Károly Eperjes | Sándor Monori | Eldorado | Eldorádó | |
 Jozef Kroner | Georg Henih | Ty, który jesteś w niebie | Ti, koyto si na nebeto | |
1990–1999
| Rok | Aktor | Rola | Film | Tytuł oryginalny |
|---|---|---|---|---|
| 1990 | Kenneth Branagh | Henryk V | Henryk V | Henry V |
| Gérard Depardieu | Cyrano de Bergerac | Cyrano de Bergerac | Cyrano de Bergerac | |
| Philip Zandén | Jacob | Anioł stróż | Skyddsängeln | |
| 1991 | Michel Bouquet | Thomas | Toto bohater | Toto le héros |
 Claudio Amendola | Książę | Szowiniści | Ultrà | |
| Richard Anconina | Gerard | Mały przestępca | Le petit criminel | |
| 1992 |  Matti Pellonpää | Rodolfo | Życie cyganerii | La vie de Boheme |
| Denis Lavant | Alex | Kochankowie na moście | Les amants du Pont-Neuf | |
| Enrico Lo Verso | Antonio | Złodziej dzieci | Il ladro di bambini | |
| 1993 | Daniel Auteuil | Stéphane | Serce jak lód | Un coeur en hiver |
| Carlo Cecchi | Renato Caccioppoli | Śmierć neapolitańskiego matematyka | Morte di un matematico napoletano | |
.svg.png){kind=small} Jan Decleir | Adolf Daens | Daens | Daens | |
| 1994 1995 |
Nagrody nie przyznano. | |||
| 1996 | Ian McKellen | Ryszard III | Ryszard III | Richard III |
| 1997 | Bob Hoskins | Alan Darcy | Okrągły tydzień | 24 7: Twenty Four Seven |
.svg.png){kind=small} Mario Adorf | Paolo Rossini | Rossini | Rossini | |
 Jerzy Stuhr | Ksiądz / Petent / Zdzisław Filip / Płk Jerzy Matałowski / Adiunkt | Historie miłosne | Historie miłosne | |
| Philippe Torreton | Conan | Kapitan Conan | Capitaine Conan | |
| 1998 | Roberto Benigni | Guido Orefice | Życie jest piękne | La vita è bella |
| Javier Bardem | David | Drżące ciało | Carne trémula | |
| Peter Mullan | Joe Kavanagh | Jestem Joe | My Name Is Joe | |
 Ulrich Thomsen | Christian | Festen | Festen | |
| 1999 | Ralph Fiennes | Ignatz / Ivan / Adam Sonnenschein | Kropla słońca | Sunshine |
| Anders W. Berthelsen | Kresten | Mifune | Mifune | |
| Rupert Everett | Arthur Goring | Idealny mąż | An Ideal Husband | |
| Götz George | Josef Mengele | Prawda i tylko prawda | Nichts als die Wahrheit | |
| Philippe Torreton | Daniel Lefebvre | Zacznijmy już dziś | Ça commence aujourd'hui | |
| Ray Winstone | Ojciec | Strefa wojny | The War Zone | |
2000–2009
| Rok | Aktor | Rola | Tytuł polski | Tytuł oryginalny |
|---|---|---|---|---|
| 2000 | Sergi López | Harry | Harry, twój prawdziwy przyjaciel | Harry, un ami qui vous veut du bien |
| Jamie Bell | Billy Elliot | Billy Elliot | Billy Elliot | |
| Bruno Ganz | Fernando Girasoli | Chleb i tulipany | Pane e tulipani | |
 Ingvar Eggert Sigurðsson | Páll | Anioły wszechświata | Englar alheimsins | |
| Krzysztof Siwczyk | Rafał Wojaczek | Wojaczek | Wojaczek | |
| Stellan Skarsgård | Tomas | Aberdeen | Aberdeen | |
| 2001 | Ben Kingsley | Don Logan | Sexy Beast | Sexy Beast |
| Michael Caine Tom Courtenay David Hemmings Bob Hoskins Ray Winstone | Jack Dodds Vic Tucker Lenny Ray Johnson Vince Dodds | Ostatnia prośba | Last Orders | |
| Jesper Christensen | Kaj | Ławka | Bænken | |
 Branko Đurić | Čiki | Ziemia niczyja | No Man’s Land | |
| Michel Piccoli | Gilbert Valence | Wracam do domu | Je rentre a la maison | |
| Stellan Skarsgård | Wilhelm Furtwängler | Sztuka wyboru | Taking Sides | |
| 2002 | Sergio Castellitto | Ernesto Picciafuocco Mario | Czas religii Tylko Marta | Ora di religione Bella Martha |
| Javier Bardem | Santa | Poniedziałki w słońcu | Los lunes al sol | |
| Javier Cámara | Benigno Martín | Porozmawiaj z nią | Hable con ella | |
| Martin Compston | Liam | Słodka szesnastka | Sweet Sixteen | |
| Olivier Gourmet | Olivier | Syn | Le fils | |
| Markku Peltola | M | Człowiek bez przeszłości | Mies vailla menneisyyttä | |
| Timothy Spall | Phil | Wszystko albo nic | All or Nothing | |
| 2003 | Daniel Brühl | Alexander Kerner | Good bye, Lenin! | Goodbye Lenin! |
| Chiwetel Ejiofor | Okwe / Olatokumbo Fadipe | Niewidoczni | Dirty Pretty Things | |
| Tómas Lemarquis | Nói | Nói albinói | Nói albinói | |
| Luigi Lo Cascio | Nicola Carati | Nasze najlepsze lata | La meglio gioventù | |
| Jean Rochefort | Pan Manesquier | Człowiek z pociągu | L' homme du train | |
| Bruno Todeschini | Thomas | Jego brat | Son frère | |
| 2004 | Javier Bardem | Ramón Sampedro | W stronę morza | Mar adentro |
| Daniel Brühl | Jan | Edukatorzy | Die Fetten Jahre sind Vorbei | |
| Bruno Ganz | Adolf Hitler | Upadek | Der Untergang | |
| Gérard Jugnot | Clément Mathieu | Pan od muzyki | Les choristes | |
 Bohdan Stupka | Iwan Blinow | Swoi | Svoi | |
 Birol Ünel | Cahit Tomruk | Głową w mur | Gegen die Wand | |
| 2005 | Daniel Auteuil | Georges Laurent | Ukryte | Caché |
| Romain Duris | Thomas Seyr | W rytmie serca | De battre, mon coeur s'est arreté | |
| Henry Hübchen | Jakob "Jaeckie Zucker" Zuckermann | Siła złego na jednego | Alles auf Zucker! | |
| Ulrich Matthes | Henri Kremer | Dziewiąty dzień | Der Neunte Tag | |
| Jérémie Renier | Bruno | Dziecko | L'enfant | |
| Ulrich Thomsen | Michael | Bracia | Brødre | |
| 2006 | Ulrich Mühe | Kapitan Gerd Wiesler | Życie na podsłuchu | Das Leben der Anderen |
| Patrick Chesnais | Jean-Claude Delsart | Nie jestem tu po to, żeby mnie kochano | Je ne suis pas là pour être aimé | |
| Jesper Christensen | Carsten | Zabójstwo | Drabet | |
| Mads Mikkelsen | Jacob Pederson | Tuż po weselu | Efter brylluppet | |
 Cillian Murphy | Patrick „Kicia” Braden Damien O’Donovan | Śniadanie na Plutonie Wiatr buszujący w jęczmieniu | Breakfast on Pluto The Wind That Shakes the Barley | |
| Silvio Orlando | Bruno Bonomo | Kajman | Il Caimano | |
| 2007 |  Sason Gabbaj | Ppłk Tawfiq Zacharya | Przyjeżdża orkiestra | Bikur Ha-Tizmoret |
| Elio Germano | Accio Benassi | Mój brat jest jedynakiem | Mio fratello è figlio unico | |
 Miki Manojlović | Miklos | Irina Palm | Irina Palm | |
| James McAvoy | Dr Nicholas Garrigan | Ostatni król Szkocji | The Last King of Scotland | |
| Michel Piccoli | Henri Husson | Zawsze piękna | Belle toujours | |
| Ben Whishaw | Jean-Baptiste Grenouille | Pachnidło | Perfume: The Story of a Murderer | |
| 2008 | Toni Servillo | Giulio Andreotti Franco | Boski Gomorra | Il divo Gomorra |
| Michael Fassbender | Bobby Sands | Głód | Hunger | |
| Thure Lindhardt Mads Mikkelsen | Bent Faurschou Hviid ps. "Płomień" Jørgen Haagen Schmith ps. "Cytryna" | Płomień i Cytryna | Flammen & Citronen | |
| James McAvoy | Robbie Turner | Pokuta | Atonement | |
| Jürgen Vogel | Rainer Wenger | Fala | Die Welle | |
| Elmar Wepper | Rudi Angermeier | Hanami – Kwiat wiśni | Kirschblüten – Hanami | |
| 2009 | Tahar Rahim | Malik El Djebena | Prorok | Un prophète |
| Moritz Bleibtreu | Andreas Baader | Baader-Meinhof | Der Baader Meinhof Komplex | |
| Steve Evets | Eric Bishop | Szukając Erica | Looking for Eric | |
| David Kross | Michael Berg | Lektor | The Reader | |
| Dev Patel | Jamal Malik | Slumdog. Milioner z ulicy | Slumdog Millionaire | |
| Filippo Timi | Benito Mussolini / Benito Albino Mussolini | Zwycięzca | Vincere | |
2010–2019
| Rok | Aktor | Rola | Tytuł polski | Tytuł oryginalny |
|---|---|---|---|---|
| 2010 | Ewan McGregor | Widmo | Autor widmo | The Ghost Writer |
| Jakob Cedergren | Nick Torp | Submarino | Submarino | |
| Elio Germano | Claudio | Nasze życie | La nostra vita | |
| George Piştereanu | Silviu | Jak chcę gwizdać, to gwiżdżę | Eu cand vreau sa fluier, fluier | |
| Luis Tosar | Macocha | Cela 211 | Celda 211 | |
| 2011 | Colin Firth | Król Jerzy VI | Jak zostać królem | The King’s Speech |
| Jean Dujardin | George Valentin | Artysta | The Artist | |
| Mikael Persbrandt | Anton | W lepszym świecie | Hævnen | |
| Michel Piccoli | Kardynał Melville / Papież | Habemus Papam: mamy papieża | Habemus Papam | |
| André Wilms | Marcel Marx | Człowiek z Hawru | Le Havre | |
| 2012 | Jean-Louis Trintignant | Georges | Miłość | Amour |
| François Cluzet Omar Sy | Philippe Driss Bassary | Nietykalni | Intouchables | |
| Michael Fassbender | Brandon Sullivan | Wstyd | Shame | |
| Mads Mikkelsen | Lucas | Polowanie | Jagten | |
| Gary Oldman | George Smiley / "Żebrak" | Szpieg | Tinker Tailor Soldier Spy | |
| 2013 | Toni Servillo | Jep Gambardella | Wielkie piękno | La grande bellezza |
| Johan Heldenbergh | Didier Bontinck | W kręgu miłości | The Broken Circle Breakdown | |
| Jude Law | Aleksiej Karenin | Anna Karenina | Anna Karenina | |
| Fabrice Luchini | Germain Germain | U niej w domu | Dans la maison | |
| Tom Schilling | Niko Fischer | Oh, Boy! | Oh, Boy! | |
| 2014 | Timothy Spall | William Turner | Pan Turner | Mr. Turner |
| Brendan Gleeson | Ojciec James Lavelle | Kalwaria | Calvary | |
| Tom Hardy | Ivan Locke | Locke | Locke | |
 Aleksiej Sieriebriakow | Kola Siergiejew | Lewiatan | Левиафан | |
| Stellan Skarsgård | Seligman | Nimfomanka | Nymphomaniac | |
| 2015 | Michael Caine | Fred Ballinger | Młodość | Youth |
| Tom Courtenay | Geoff Mercer | 45 lat | 45 Years | |
| Colin Farrell | David | Lobster | The Lobster | |
| Christian Friedel | Georg Elser | 13 minut | Elser | |
| Vincent Lindon | Thierry Taugourdeau | Miara człowieka | La Loi du marché | |
| 2016 | Peter Simonischek | Winfried / Toni Erdmann | Toni Erdmann | Toni Erdmann |
| Javier Cámara | Tomás | Truman | Truman | |
| Hugh Grant | St Clair Bayfield | Boska Florence | Florence Foster Jenkins | |
| Dave Johns | Daniel Blake | Ja, Daniel Blake | I, Daniel Blake | |
| Burghart Klaußner | Fritz Bauer | Fritz Bauer kontra państwo | Der Staat gegen Fritz Bauer | |
| Rolf Lassgård | Ove | Mężczyzna imieniem Ove | En man som heter Ove | |
| 2017 | Claes Bang | Christian | The Square | The Square |
 Nahuel Pérez Biscayart | Sean Dalmazo | 120 uderzeń serca | 120 battements par minute | |
| Colin Farrell | Steven Murphy | Zabicie świętego jelenia | The Killing of a Sacred Deer | |
| Josef Hader | Stefan Zweig | Pożegnanie z Europą | Vor der Morgenröte | |
| Jean-Louis Trintignant | Georges Laurent | Happy End | Happy End | |
| 2018 | Marcello Fonte | Marcello | Dogman | Dogman |
| Jakob Cedergren | Asger Holm | Winni | Den skyldige | |
| Rupert Everett | Oscar Wilde | Szczęśliwy książę | The Happy Prince | |
| Sverrir Gudnason | Björn Borg | Borg/McEnroe. Między odwagą a szaleństwem | Borg McEnroe | |
| Tomasz Kot | Wiktor Warski | Zimna wojna | Zimna wojna | |
| Victor Polster | Lara | Dziewczyna | Girl | |
| 2019 | Antonio Banderas | Salvador Mallo | Ból i blask | Dolor y gloria |
| Jean Dujardin | Picquart | Oficer i szpieg | J'accuse | |
| Pierfrancesco Favino | Tommaso Buscetta | Zdrajca | Il traditore | |
 Lewan Gelbachiani | Merab | A potem tańczyliśmy | And Then We Danced | |
| Alexander Scheer | Gerhard Gundermann | Gundermann | Gundermann | |
| Ingvar Eggert Sigurðsson | Ingimundur | Biały, biały dzień | Hvítur, hvítur dagur | |
2020–2029
| Rok | Aktor | Rola | Tytuł polski | Tytuł oryginalny |
|---|---|---|---|---|
| 2020 | Mads Mikkelsen | Martin | Na rauszu | Druk |
| Bartosz Bielenia | Daniel | Boże Ciało | Boże Ciało | |
 Goran Bogdan | Nikola | Tato | Otac | |
| Elio Germano | Antonio Ligabue | Chciałem się ukrywać | Volevo nascondermi | |
| Luca Marinelli | Martin Eden | Martin Eden | Martin Eden | |
| Viggo Mortensen | John Petersen | Jeszcze jest czas | Falling | |
| 2021 | Anthony Hopkins | Anthony | Ojciec | The Father |
| Jurij Borisow | Wadim | Przedział nr 6 | Hytti nro 6 | |
| Vincent Lindon | Vincent | Titane | Titane | |
| Tahar Rahim | Mohamedou Ould Slahi | Mauretańczyk | The Mauritanian | |
| Franz Rogowski | Hans Hoffmann | Wielka wolność | Große Freiheit | |
| 2022 | Zlatko Burić | Dmitrij | W trójkącie | Triangle of Sadness |
| Eden Dambrine | Léo | Blisko | Close | |
| Pierfrancesco Favino | Felice Lasco | Nostalgia | Nostalgia | |
| Elliott Crosset Hove | Lucas | Godland | Vanskabte land | |
| Paul Mescal | Calum | Aftersun | Aftersun | |
| 2023 | Mads Mikkelsen | Ludvig Kahlen | Bękart | Bastarden |
| Christian Friedel | Rudolf Höss | Strefa interesów | The Zone of Interest | |
| Josh O'Connor | Arthur | La chimera | La chimera | |
| Thomas Schubert | Leon | Czerwone niebo | Roter Himmel | |
| Jussi Vatanen | Holappa | Opadające liście | Kuolleet lehdet | |
| 2024 | Abou Sangare | Souleymane | L'histoire de Souleymane | L'histoire de Souleymane |
| Franz Rogowski | Bird | Bird | Bird | |
| Ralph Fiennes | Kardynał Thomas Lawrence | Konklawe | Conclave | |
| Lars Eidinger | Tom Lunies | Symfonia o umieraniu | Dying | |
| Daniel Craig | William Lee | Queer | Queer | |
Przypisy
- ↑ EFA Night 1988. European Film Awards. [dostęp 2022-12-28]. (ang.).
- ↑ "Zimna wojna" i "Jeszcze dzień życia" z szansami na Europejskie Nagrody Filmowe. "Gazeta Prawna", 15.12.2018. [dostęp 2022-12-28]. (pol.).
- ↑ Europejskie Nagrody Filmowe. "Boże Ciało" z czterema nominacjami, jedna dla Agnieszki Holland. "Gazeta Wyborcza", 10.11.2020. [dostęp 2022-12-28]. (pol.).