Janina (województwo świętokrzyskie)

Janina

wieś
Państwo	Polska
Województwo	świętokrzyskie
Powiat	buski
Gmina	Busko-Zdrój
Wysokość	220 m n.p.m.
Liczba ludności (2011)	429[1][2]
Strefa numeracyjna	41
Kod pocztowy	28-100[3]
Tablice rejestracyjne	TBU
SIMC	0231811[4]
Położenie na mapie gminy Busko-Zdrój Janina
Położenie na mapie Polski Janina
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego Janina
Położenie na mapie powiatu buskiego Janina
50°30′00″N 20°50′19″E/50,500000 20,838611[5]

Janina – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie buskim, w gminie Busko-Zdrój^[6][4].

Według Jana Długosza wieś Janina, należała do zakonu w Busku była od 1231 własnością Marka i Dzierżka herbu Janina, zaś w akcie z 1244 jest ona nazywana własnością szpitala joannitów w Zagości założonego przez księcia Henryka Sandomierskiego. Dwa pokolenia później dziedzicem wsi był komes Marek, cześnik Gryfiny, małżonki Leszka Czarnego. Parafia Janina, która powstała w tym samym okresie, zajęła częściowo obszar wcześniej istniejących parafii Gnojno oraz Stopnica. Nazwa wsi Janina stała się w XIV wieku herbem godowym^[7]. We wsi znajduje się kościół parafii św. Wojciecha^[8], wzniesiony w 1822 wraz z pobliską dzwonnicą. Kościół oraz dzwonnica zostały wpisane do rejestru zabytków nieruchomych^[9]. W pobliżu kościoła zlokalizowany jest cmentarz.

W czasie II wojny światowej w sierpniu 1944 w rejonie Janiny przewidziana była koncentracja oddziałów partyzanckich Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich w celu wyzwolenia Buska Zdroju. W dniu 5 sierpnia 1944 roku przybyła nawet do wsi grupa oficerów Armii Czerwonej (operującej na przyczółku baranowsko-sandomierskim) z którymi major Wacław Ćmakowski ps. „Srogi” pertraktował w sprawie wspólnego ataku na Busko. Podążający na koncentrację w Janinie oddział Armii Krajowej przypadkowo stoczył zwycięską potyczkę z kolumną niemiecką pod Zwierzyńcem^[10].

W związku z tym że w nocy Niemcy wycofali się z miasta w kierunku Pińczowa, następnego dnia bez walki do Buska wkroczyły oddziały partyzanckie i czołówka Armii Czerwonej^[11]. W wyniku kontrataku przeprowadzonego przez Niemców, Busko i okolica w tym rejon wsi Janina trafił ponownie pod władzę reżimu III Rzeszy, na okres około 6 miesięcy. Ostateczne zdobycie Janiny i Buska-Zdroju miało miejsce 13 stycznia 1945 roku. Dokonali tego żołnierze 33 Gwardyjskiego Korpusu Strzeleckiego należącego do 5 Gwardyjskiej Armii dowodzonej przez gen. płk. Aleksieja Żadowa^[12].

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie kieleckim. We wsi znajduje się świetlica oraz biblioteka, będące oddziałem Buskiego Samorządowego Centrum Kultury. We wsi znajduje się też rodzinny dom dziecka, hostel dla osób uzależnionych od alkoholu^[13], stadnina koni oraz pole namiotowe. Wieś jest zwodociągowana (ujęcie wody w Widuchowej). Kilka razy dziennie kursują autobusy PKS Busko, działają również prywatni przewoźnicy. We wsi krzyżują się trzy drogi powiatowe – z Żernik, Kotek i Kołaczkowic.

W Janinie urodził się Bolesław Łącki, porucznik WP, dowódca baterii 2 pal, zamordowany w Katyniu w 1940^[14]. Ze wsi pochodzi również literaturoznawczyni Marta Pawlina-Meducka.

• Bolesław Dolata: Wyzwolenie Polski 1944-1945. Warszawa: 1971.
• Leopold Wojnakowski: Z dala od Wykusu. Łódź-Kielce: Wydawnictwa Łódzkie, 1988.