Mila (jednostka długości)

Mila – dawna jednostka długości o różnej wartości, zależnej od rejonu i okresu. Nazwa pochodzi z łac. mille – tysiąc. Początkowo mila oznaczała 1000 kroków podwójnych.

W Polsce w użyciu pozostała jedynie mila morska o długości 1,852 km. W krajach anglosaskich stosowana jest mila międzynarodowa = 1,609344 km^[1], nazywana skrótowo ang. mile.

Wybrane wielkości:

mila morska = 10 kabli = 1,85166 km
mila polska = 7 wiorst, czyli 7,146 km, a od 1819 roku – 8,53431 km
mila pruska = 7,53248 km
mila rzymska = 1000 passus (kroków podwójnych) = 1,4815 km
mila wrocławska = ok. 6,7 km

Porównanie

Lista obejmuje też ligi, tłumaczone również jako mile. Ich długość mieści się między krótkimi zachodnioeuropejskimi i długimi północno-, środkowo- i wschodnioeuropejskimi milami.

Długość (m)	Oznaczenie	Miejsce	od	do	Definicja	Komentarze
00500	Li, mila chińska	Chiny		dzisiaj		Obecna ustandaryzowana wartość
00576	Li, mila chińska	Chiny		dawniej
01482	mille passus, milliarium	Cesarstwo rzymskie
01486,6	Miglio^[2]	Sycylia
01500	mila perska	Persja
01524	London Mile	Anglia			5000 stóp	(mila londyńska)
01609,3426	statute mile (hist.)	Wielka Brytania		01.07.1959
01609,344	mile	międzynarodowa	1959	dzisiaj	1760 jardów	Pierwszego lipca 1959 różne anglo-amerykańskie jednostki zostały ujednolicone. Wartość w metrach jest dokładna.
01609,3472	(statute) mile	USA		dzisiaj	1760 jardów	Od ujednolicenia w 1959 roku „U.S. Survey Mile”. Od tego momentu jest jedyną jednostką pomiaru gruntu. Od 1893 roku, dokładna jej długość w metrach wynosi: ${\tfrac {3600}{3937\cdot 1760}}.$
01820		Włochy
01852	mila morska, Nautische Meile, Seemeile	międzynarodowa		dzisiaj	1 minuta kątowa	Mierzona względem koła wielkiego o obwodzie 40 000 km. Symbol: NM, nm (w języku polskim Mm, w języku niemieckim również sm)
01852,3	(dla porównania)				1 minuta południkowa
01853,181	mila morska	Turcja
01855	mila admiralska^[1]
01855,4	(dla porównania)				1 minuta równikowa	Mierzona względem równika (o obwodzie 40 076 km).
02220	liga	Kultura gallo-romańska			1,5 mili	Za panowania cesarza Septymiusza Sewera, na obszarze Galii i rzymskiej Germanii, liga oficjalnie zastąpiła milę jako jednostkę miary^[3].
02470		Sardynia, Piemont
02622		Szkocja
02880		Irlandia
03780		Flandria
03898	Lieue	Francja			2000 Körperlängen
04000	liga				ogólna lub metryczna
04000	Legue	Gwatemala
04190	Legue	Meksyk^[4]			= 2500 Tresas = 5000 Varas
04444,8	Mila lądowa				${\tfrac {1}{25}}{\text{°}}$ długości geograficznej
04452,2	lieue commune	Francja
04513	Legue	Paragwaj
04513	Legua	Chile^[4] (Gwatemala, Haiti)			= 36 Cuadros = 5400 Varas
04808		Szwajcaria
04828	angielska land league (liga lądowa)	Anglia			3 miles
04800 04900	niemiecka Rasta, też „Doppelleuge”
05000	légua nova	Portugalia^[4]
05196	Legua	Boliwia^[4]			= 40 Ladres
05152	Legua argentina	Argentyna, Buenos Aires^[4]			= 6000 Varas
05154	Legue	Urugwaj
05200	Legua	Boliwia
05370	Legue	Wenezuela
05500	Legua	Portugalia
05510	Legue	Ekwador
05532,5	Landleuge	Prusy
05540	Legue	Honduras
05556	liga morska				= 3 mile morskie
05570	Legua	Hiszpania i Chile
05572	Legua	Kolumbia^[4]			= 3 Millas
05572,7	Legue	Peru^[4]			= 20000 Fuß
05572,7	Legua antigua dawna Legua	Hiszpania^[4]			= 3 Millas = 15000 stóp
05590	Légua	Brazylia^[4]			= 5000 Varas = 2500 Bracas
05600	Legua	Brazylia
06197	légua antiga	Portugalia^[4]			= 3 Milhas = 24 Estadios
06277		Luksemburg
06280		Belgia
06687,24	Legua nueva Legua nowa, od 1766	Hiszpania^[4]			= 8000 Varas
06797	Landvermessermeile	Saksonia
07400		Niderlandy
07409	(dla porównania)				4 minuty południkowe
07419,2		Królestwo Hanoweru
07419,4		Księstwo Brunszwiku
07420,4 07414,9		Bawaria
07420,439	mila geograficzna				${\tfrac {1}{15}}$ stopnia równikowego
07421,6	(dla porównania)				4 minuty równikowe	(mila geograficzna)
07448,7		Wirtembergia
07450		Hohenzollern-Hechingen
07467,6		Rosja			7 wiorst
07480		Czechy
07500	kleine / neue Postmeile (mała / nowa mila pocztowa)	Saksonia		1840		mila niemiecka, mila saksońska
07532,5	Deutsche Land(es)meile (Niemiecka mila lądowa)
07585,9	Postmeile	Austro-Węgry
07850		Rumunia
08800		Szlezwik-Holsztyn
08888,89		Badenia
09062	mittlere Post- lub Polizeimeile (średnia mila pocztowa lub policyjna)	Saksonia		1722
09206,3		Wielkie Księstwo Hesji
09261,4	(dla porównania)				5 minut południkowych
09277	(dla porównania)				5 minut równikowych
09323	alte Landmeile (dawna mila lądowa)	Hanower		1836
09347	alte Landmeile (dawna mila lądowa)	Hanower		1836
09869,6		Oldenburg
10 000	mila metryczna, mila skandynawska	Skandynawia		obecnie		Ujednolicona mila szwedzka i norweska.
10 044	große Meile	Westfalia
10 670		Finlandia		1889		Obecnie używana jest mila skandynawska (10 000 m).
10 688,54	mil	Szwecja		1889		Obecnie używana jest mila skandynawska (10 000 m).
11 113,7	(dla porównania)				6 minut południkowych
11 132,4	(dla porównania)				6 minut równikowych
11 299	mil	Norwegia		1889		Obecnie używana jest mila skandynawska (10 000 m).

Zobacz też

Różne historyczne mile/ligi w niemieckim podręczniku z 1848 roku

Przypisy

1 2 Mila. WIEM.
↑ Leopold Carl Bleibtreu, Handbuch der Münz-, Maß- und Gewichtskunde und des Wechsel-Staatspapier-, Bank- und Aktienwesens europäischer und außereuropäischer Länder und Städte, Stuttgart, Verlag von J. Engelhorn, 1863, S. 332.
↑ Hierarchische Gliederung der vormetrischen Längeneinheiten [online], vormetrische-laengeneinheiten.de [dostęp 2018-11-04] (niem.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Helmut Kahnt: BI-Lexikon Alte Maße, Münzen und Gewichte. Wyd. 1. Leipzig: VEB Bibliographisches Institut, 1986, s. 380.

[WIEM-1] 1 2 Mila. WIEM.

[2] Leopold Carl Bleibtreu, Handbuch der Münz-, Maß- und Gewichtskunde und des Wechsel-Staatspapier-, Bank- und Aktienwesens europäischer und außereuropäischer Länder und Städte, Stuttgart, Verlag von J. Engelhorn, 1863, S. 332.

[3] Hierarchische Gliederung der vormetrischen Längeneinheiten [online], vormetrische-laengeneinheiten.de [dostęp 2018-11-04] (niem.).

[BI-4] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Helmut Kahnt: BI-Lexikon Alte Maße, Münzen und Gewichte. Wyd. 1. Leipzig: VEB Bibliographisches Institut, 1986, s. 380.

[1]

[2]

[3]

[4]