My, którzy przeżyliśmy

My, którzy przeżyliśmy^[1] (jid. ‏מיר לעבנגעבליבענע‎ Mir lebngeblibene^[2], hebr. ‏אנו שנשארנו‎ Anu sze-nisz’arnu, ang. We Who Remain^[3]) – film dokumentalny w reżyserii Natana Grossa z 1948. Jeden z ostatnich w Polsce filmów nagranych całkowicie w języku jidysz, stanowiący dokumentację odradzającego się życia kulturalnego Żydów w Polsce po II wojnie światowej.

Odpowiedzialna za realizację filmu wytwórnia filmowa Kinor, produkowała go od września 1946 do kwietnia 1948^[4]. Premiera odbyła się 4 kwietnia 1948 w kinie „Włókniarz” w Łodzi^[2]. Reżyserem i autorem scenariusza był Natan Gross, za produkcję odpowiedzialny był Saul Goskind, zdjęcia – Jakub Goldberg. Autorem tekstu narracji był Efraim Kaganowski, a autorem muzyki był Szaul Berezowski^[4].

Zdjęcia wykonano m.in. w Warszawie, przedstawiając cmentarz żydowski oraz ruiny warszawskiego getta, a także w sierocińcu w Otwocku^[5] oraz w Łodzi: w Domu Repatrianta przy ul. Jakuba 161, w sierocińcu w Helenówku, kibucu Ha-Szomer Ha-Cair przy ul. Kilińskiego 49^[4].

Film podzielono na 10 części, z których każda ma osobny tytuł, prezentują one odradzające się życie Żydów w Polsce. Sceny filmu przedstawiają m.in.: ludzi wracających po wojnie ze Związku Radzieckiego i poszukujących miejsca zamieszkania i swoich krewnych, opiekę nad dziećmi w sierocińcach żydowskich i występy dzieci, w tym m.in. śpiewanie przez nie po polsku „Prząśniczki”, realia życia w kibucach Droru, Gordonii, Ichudu i Haszomer Hacair, obrazuje funkcjonowanie spółdzielni pracy, takich jak zakłady krawieckie, szewskie i piekarnie^[4].

W filmie zobrazowana jest także działalność Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej, w tym prace nad uporządkowaniem materiałów i zbiorów z okresu okupacji, w tym szkiców zmarłego w łódzkim getcie Maurycego Trębacza i lalki wykonane przez Icchaka Braunera, konserwację Archiwum Ringelbluma, a także działalność kulturalna Żydów, w tym funkcjonowanie Stowarzyszenia Pisarzy i Dziennikarzy Żydowskich, działalność spółdzielni Artystyczno-Malarskiej „Sztuka” oraz dzieła skupionych w niej artystów. Film zawiera również fragmenty spektakli z łódzkiego teatru żydowskiego^[4], wystawa tablic upamiętniających rocznicę powstania w getcie warszawskim, prace nad modelem pomnika bohaterów getta, wystawa osiągnięć na Śląsku, skupiająca się na bohaterach getta warszawskiego, dokumentach i nagrodach za odwagę^[5]. Film kończy się optymistyczną zapowiedzią odrodzenia życia żydowskiego w Polsce^[5].

Źródła: Mir Lebengeblibene^[5], Życie kulturalne Żydów w Łodzi w latach 1945–1950^[4].

• Mir Lebngeblibene udostępniony w ramach Steven Spielberg Jewish Film Archive