Podział administracyjny Niemiec

Struktura podziału administracyjnego Niemiec

Niemcy charakteryzują się czteroszczeblową strukturą administracyjną, na którą składają się: federacja, kraje związkowe, powiaty i miasta wyłączone z powiatów oraz lokalne jednostki administracyjne (gminy i związki gmin)[1].

Kraje związkowe

Kraje związkowe Niemiec (landy) mają charakter państw o ograniczonej suwerenności.

Niemieckie kraje związkowe zostały wprowadzone republikańską konstytucją z 1919 r., w miejsce monarchii wchodzących w skład Cesarstwa Niemieckiego[2].

Niemcy składają się obecnie z 16 krajów związkowych (niem. Länder), z których trzy stanowią wydzielone miasta.

Powiaty

Gminy i związki gmin

Historia

Po II wojnie światowej Niemcy zostały podzielone na 4 strefy okupacyjne: amerykańską, brytyjską, francuską (nazywane Trizonią) i radziecką. Z Trizonii utworzono w 1949 r. Republikę Federalną Niemiec (Bundesrepublik Deutschland, BRD, RFN), a z radzieckiej strefy Niemiecką Republikę Demokratyczną (Deutsche Demokratische Republik, DDR, NRD).

Stan ten utrzymywał się do 3 października 1990 r., czyli do zjednoczenia Niemiec.

Podział administracyjny Niemiec Zachodnich

Republika Federalna Niemiec ze stolicą w Bonn była początkowo podzielona na:

W 1952 r. kraje: Badenia (stolica Fryburg Bryzgowijski), Wirtembergia-Badenia (stolica Stuttgart) i Wirtembergia-Hohenzollern (stolica Tybinga) połączyły się w jeden: Badenia-Wirtembergia. W 1957 r. do Republiki Federalnej Niemiec przyłączono będący wcześniej pod francuską kontrolą kraj: Saarę (niem. Saarland; stolica Saarbrücken).

Podział administracyjny NRD

Niemiecka Republika Demokratyczna była podzielona na:

Podział NRD od 1952 r. – 15 okręgów (niem. Bezirke):

oraz stolica NRD: Berlin (część wschodnia).

Berlin

Flaga Berlina Zachodniego

Stolica Niemiec miała w latach 1945–1990 specjalny status. Miasto było również, podobnie jak cały kraj, podzielone na 4 sektory okupacyjne: sektory amerykański, brytyjski i francuski zwano Berlinem Zachodnim Westberlin (pisownia w NRD), Berlin (West) (pisownia w RFN), który był oddzielony w latach 1961–1989 r. Murem Berlińskim od wschodniej części miasta i od radzieckiej strefy. Berlin (wschodni) (Berlin w NRD, Berlin (Ost) w RFN) od 1949 pełnił funkcję stolicy NRD (Niemieckiej Republiki Demokratycznej).

Podział administracyjny Republiki Weimarskiej

W latach 1920–1929 państwo składało się z 18 krajów związkowych, których korzenie wywodzą się z czasów Cesarstwa Niemieckiego. Jedynie kraj związkowy Turyngia został utworzony w 1920 r. W 1934 r., za rządów Adolfa Hitlera, z krajów związkowych Mecklenburg-Schwerin i Mecklenburg-Strelitz utworzono jeden kraj związkowy Meklemburgia. W 1937 r. Lubeka stała się częścią Prus.

Podział administracyjny Republiki Weimarskiej
Podział administracyjny w 1925 r.[3]
KrajPowierzchnia
[km²]
Liczba
mieszk.
Gęstość
zaludn.
Stolica
Anhalt2 313,58 351 045143Dessau
Badenia15 069,87 2 312 500153Karlsruhe
Bawaria75 996,47 7 379 60097Monachium
Brunszwik 3 672,05501 875137Brunszwik
Brema257,32 338 8461322Brema
Hamburg415,26 1 132 5232775Hamburg
Ludowa Republika Hesji7 691,93 1 347 279167Darmstadt
Lippe1 215,16 16 648135Detmold
Lubeka297,71 127 971430Lubeka
Meklemburgia-Schwerin13 126,92 674 04551Schwerin
Meklemburgia-Strelitz2 929,50 110 26938Neustrelitz
Oldenburg 6 423,98545 17285Oldenburg
Prusy292 695,36 38 175 986130Berlin
Saksonia14 986,31 4 992 320333Drezno
Schaumburg-Lippe340,30 48 046141Bückeburg
Turyngia11 176,78 1 607 329137Weimar
Waldeck ?  ? ?Waldeck
Wirtembergia19 507,63 2 580 235132Stuttgart
Terytorium Saary1 910,49 768 000402Saarbrücken
Rzesza Niemiecka470 026,62 63 156 689134Berlin

Zobacz też

Przypisy

  1. Radosław Kamiński: Ustrojowy model niemieckiej gminy i jego lokalne zróżnicowanie organizacyjne, HOMO POLITICUS vol. 7–8/2012–2013, s. 50.
  2. Chris Cook, John Stevenson: Leksykon historii Europy XX wieku. 1900-2004, wyd. polskie 2004, s. 402.
  3. Otto Beckmann: Beckmanns Welt-Lexikon und Welt-Atlas. A–Z. Verlagsanstalt Beckmann, Leipzig 1931.