Byczyna (Jaworzno)

Byczyna
część miasta Jaworzna
Ilustracja
Widok na Byczynę z masywu wzgórza Pietruszowa - Droga Krajowa nr 79
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Miasto

Jaworzno

W granicach Jaworzna

1 lutego 1977[1]

SIMC

0991500

Plan
Plan
Położenie na mapie Jaworzna
Mapa konturowa Jaworzna, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Byczyna”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Byczyna”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Byczyna”
Ziemia50°09′49″N 19°18′26″E/50,163517 19,307313

Byczyna – część oraz dzielnica Jaworzna, położona w południowo-wschodniej części miasta. Od północy graniczy z dzielnicą Jeziorki, od wschodu z dzielnicami: Koźmin oraz Cezarówka, od południa z dzielnicą Jeleń, z południowego zachodu graniczy z dzielnicą Bory.

Przez dzielnicę przepływa potok Byczynka, znajduje się tu również Góra Pietruszowa mierząca 308 m n.p.m. Najważniejszym ciągiem komunikacyjnym przebiegającym przez dzielnicę jest droga krajowa nr 79. Umożliwia ona dotarcie mieszkańcom m.in. do centrum miasta i Chrzanowa.

Nazwa

Nazwa dawnej wsi Byczyna pochodzi od potocznego słowa byczyna, gwarowo brzmiącego bycina, które oznaczało miejsce wypasu i hodowli bydła. Jednak nie było to całkowicie zwyczajne miejsce hodowli, gdyż nazwa wiązała się z faktem, że na początku swych dziejów Byczyna była osadą książęcych służebników – hodowców bydła i koni[2].

Historia

Pierwsza wzmianka pisana o Byczynie pochodzi z bulli papieża Grzegorza IX z 26 maja 1229 r., w której papież bierze pod opiekę posiadłości zakonu benedyktynów w Tyńcu koło Krakowa. Wśród wielu innych miejscowości wówczas wymienionych znajduje się też "de Bycina”, którą zidentyfikowano, jako wieś Byczyna pod Chrzanowem. Istnienie Byczyny oraz jej przynależność do zakonu tynieckiego została również potwierdzona w przywileju Pawła z Przemankowa biskupa krakowskiego z 15 maja 1287 r[3].

Nazwę miejscowości w zlatynizowanej formie Biczina wymienia także w latach 1470-1480 Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis[4].

Według rozgraniczania z 1527 r. Byczyna była własnością biskupów krakowskich i wchodziła w skład klucza sławkowskiego[5].

W okresie międzywojennym, ze względu na silne wpływy Komunistycznej Partii Polski i Polskiej Partii Socjalistycznej-Lewica, miejscowość zyskała popularne miana „Mała Moskwa” lub „Czerwona Byczyna”[6].

W pierwszych dniach września 1939 r. do Byczyny wkroczyli Niemcy, wywołując panikę wśród mieszkańców. Powołali zarząd gminy, którego przewodniczącym był nie-Polak. Utworzyli też posterunek policji niemieckiej na plebanii, który funkcjonował tu do 1943 r[7].

W latach 1973–1977 miejscowość była siedzibą gminy Byczyna.

Z Byczyny pochodziła Irena Odrzywołek (1925–1946) – strażniczka więzienna, współpracująca ze Zgrupowaniem Partyzanckim „Błyskawica” mjr. Józefa Kurasia „Ognia” przy rozbiciu więzienia św. Michała w Krakowie, rozstrzelana przez komunistów[8].

Obiekty i miejsca

  • Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa (parafia pod tym wezwaniem)
  • Szkoła Podstawowa nr 20 im. Oddziału Armii Ludowej im. gen. Jarosława Dąbrowskiego
  • Boisko Sportowe LKS "Zgoda Byczyna"
  • Klub "NIKO"

Galeria

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Dz.U. z 1977 r. nr 3, poz. 15
  2. ↑ Redakcja, Dzielnice: tak, a nie inaczej – Byczyna – historia nazwy - Jaworzno - Portal Społecznościowy - jaw.pl [online], 22 lipca 2018 [dostęp 2022-10-06] (pol.).
  3. ↑ Historia Byczyny [online], jaworzno-byczyna.pl [dostęp 2022-10-06].
  4. ↑ Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, "Liber Beneficiorum", Aleksander Przezdziecki, Tom II, Kraków 1864, s. 187.
  5. ↑ J. Łepkowski: Przegląd zabytków przeszłości z okolic Krakowa, Warszawa 1863, s. 29 .
  6. ↑ Redakcja, Jaworzno mało znane – Mała Moskwa – Byczyna - Jaworzno - Portal Społecznościowy - jaw.pl [online], 2 października 2021 [dostęp 2022-10-06] (pol.).
  7. ↑ Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Jaworznie [online], www.parafia-byczyna.pl [dostęp 2022-10-06].
  8. ↑ Instytut Pamięci Narodowej- Kraków, Irena Odrzywołek i rozbicie więzienia św. Michała w Krakowie [PDF] [online], Instytut Pamięci Narodowej - Kraków [dostęp 2023-08-18] (pol.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.