Gąsawy (powiat szamotulski)

Gąsawy
wieś
Ilustracja
Dwór z 1870
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

szamotulski

Gmina

Szamotuły

Strefa numeracyjna

61

Kod pocztowy

64-500[1]

Tablice rejestracyjne

PSZ

SIMC

0595750

Położenie na mapie gminy Szamotuły
Mapa konturowa gminy Szamotuły, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Gąsawy”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Gąsawy”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Gąsawy”
Położenie na mapie powiatu szamotulskiego
Mapa konturowa powiatu szamotulskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Gąsawy”
Ziemia52°36′32″N 16°37′20″E/52,608889 16,622222[2]

Gąsawy – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Szamotuły.

Historia

Miejscowość pierwotnie była związana z Wielkopolską. Istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku i ma średniowieczną metrykę. Po raz pierwszy w źródłach historycznych wieś odnotowana została w łacińskim dokumencie z 1482 gdzie zapisano ją pod nazwą "Gąnssawa", 1508 "Gassawy", 1510 "Gansawy", 1563 "Gąnssawi", 1577 "Gąssawy", 1580 "Gąszawy"[3].

Wieś była własnością szlachecką należącą do wielkopolskiej szlachty z rodu Danaborskich, którzy od nazwy wsi Danabórz przyjęli odmiejscowe nazwisko, a później także do Łąckich oraz Rokossowskich. W 1482 miejscowość leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Koronie Królestwa Polskiego. W 1508 odnotowana została w parafii św. Stanisława w Szamotułach[3].

Pierwszy zachowany zapis o wsi z 1482 odnotowuje Katarzynę z książąt raciborskich, córkę Małgorzaty z Szamotuł i księcia raciborskiego Wacława II, wdowy po Władysławie z Danaborza, która zapisała mansjonarzom kolegiaty w Szamotułach 10 grzywien czynszu rocznego na wsi Popowo koło Szamotuł i folwarku w Gąsawach za 100 kóp z zastrzeżeniem prawa wykupu. W 1493 dała ona swym synom Janowi Starszemu i Janowi Młodszemu dziedzicom z Danaborza oraz starostom nakielskim połowę miasta Stobnica wraz z wsiami, w tym m.in. Gąsawy. W 1494 Jan Starszy z Danaborza zapisał altarii św. Stanisława w kościele św. Stanisława w Szamotułach 4 grzywny czynszu rocznego oraz mansjonarzom w Szamotułach dwie grzywny czynszu rocznego na wsiach Popowo i Gąsawy[3].

W 1508 odnotowano folwark gąsawski. W 1510 dla mansjonarzy z kolegiaty w Szamotułach pobierano dwie kopy oraz dwie grzywny czynszu rocznego ze wsi Popowo oraz z folwarku gąsawskiego należącego do Jana z Danaborza starosty nakielskiego. W 1563 ponownie odnotowano folwark we wsi. W 1577 płatnikiem poboru był Mikołaj Łącki. W 1580 płatnikiem poboru był Jakub Rokossowski herbu Glaubicz, który zapłacił go od dwóch zagrodników oraz kolonisty, najemnego robotnika od pługa[3].

Wieś szlachecka Gąszawy położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim[4]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Zabytki

We wsi znajduje się zespół dworsko-folwarczny, w skład którego wchodzą m.in. murowany, klasycyzujący dwór z około 1870 (z ogrodem zimowym i tarasem), park krajobrazowy z 2. połowy XIX wieku i zabudowania folwarczne z różnych lat (od 1919 do lat 30. XX wieku). Obok stoi zabytkowa kolonia mieszkalna (pięć domów) z lat 1900-1938[5]. Zespół był własnością Kierskich, potem Szołdrskich, od 1880 Gromadzińskiego (Niemca), a od 1926 Tadeusza Tomaszewskiego. Obecnie jest w złym stanie[6].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 256 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  2. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 32062
  3. 1 2 3 4 Chmielewski 1982 ↓, s. 470.
  4. ↑ Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. I, Wielkopolska, Warszawa 1883, s. 31.
  5. ↑ praca zbiorowa, Zabytki architektury i budownictwa w Polsce, Województwo poznańskie 32, cz. 2, Ośrodek Dokumentacji Zabytków, Warszawa, 1998, ss.637-638, ISBN 83-86334-37-1
  6. ↑ Marcin Libicki, Piotr Libicki, Dwory i pałace wiejskie w Wielkopolsce, wyd. Rebis, Poznań, 2010, s.98, ISBN 978-83-7301-243-1

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.