Głuchowo (powiat kościański)

Głuchowo
wieś
Ilustracja
Pałac w Głuchowie
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

kościański

Gmina

Czempiń

Liczba ludności (2009)

827[1]

Strefa numeracyjna

61

Kod pocztowy

64-020[2]

Tablice rejestracyjne

PKS

SIMC

0581416

Położenie na mapie gminy Czempiń
Mapa konturowa gminy Czempiń, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Głuchowo”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Głuchowo”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Głuchowo”
Położenie na mapie powiatu kościańskiego
Mapa konturowa powiatu kościańskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Głuchowo”
Ziemia52°10′45″N 16°42′37″E/52,179167 16,710278[3]
Pałac w Głuchowie Żółtowskiego
Pałac w Głuchowie przed 1912

Głuchowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kościańskim, w gminie Czempiń[4].

Położenie

Na północ od Głuchowa przepływa Kanał Mosiński[5]. Wieś jest położona przy drodze krajowej nr 5 i rozpoczyna się w niej droga wojewódzka nr 310 do Śremu[5].

Historia

Miejscowość pierwotnie była związana z Wielkopolską. Istnieje co najmniej od połowy XIII wieku i ma średniowieczną metrykę. Po raz pierwszy w źródłach historycznych odnotowana została w łacińskim dokumencie z 1252, według zachowanej kopii z 1552, jako "Gluchow", 1298 "Gluchovo", 1388 "Gluchowo"[6][5].

Początkowo wieś była własnością książęcą, od 1252 klasztoru cysterek w Owińskach, a od 1518 stała się wsią szlachecką, należącą do wielkopolskiej szlachty z rodu Wydzierzewskich, którzy od nazwy wsi Wydzierżewice przyjęli odmiejscowe nazwisko, a później także do Zadorskich. W 1518 miejscowość leżała w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Koronie Królestwa Polskiego. Od 1298 była siedzibą własnej parafii w archidiakonacie średnim z siedzibą w Śremie. W 1510 leżała w dekanacie Kościan[6].

Pierwszy dokument związany z miejscowością pochodzi z kancelarii księcia wielkopolskiego Przemysła I, który wraz z bratem księciem Bolesławem Pobożnym nadali klasztorowi cysterek w Owińskach m.in. wieś Głuchowo, zezwalając na lokowanie Niemców na terenie własności klasztornych w miastach i wsiach na dowolnym prawie i obdarzając te dobra immunitetem sądowym i ekonomicznym. W 1280, według zachowanej kopii z 1578, książę wielkopolski oraz późniejszy król Polski Przemysł II zatwierdził posiadłości klasztoru cysterek owińskich, a w tym m.in. Głuchowo oraz ich przywileje takie jak w dokumencie z 1252. W 1388 sołtys lub włodarz Szczepan Sierp (oryg. zapis "Sirp") wraz z kmieciami głuchowskimi oskarżył Tomisławę oraz jej męża Dziersława Tarchałę ze Srocka Wielkiego o szkody wartości 14 grzywien[6].

W 1298 kościół parafialny w Głuchowie wymieniony został w nowo utworzonym archidiakonacie „średnim” - śremskim. W źródłach historycznych odnotowano miejscowych plebanów: w latach 1440-1445 był to Marcin, w latach 1472-1499 Mikołaj Wydzierzewski, a w 1526 Mikołaj Przylepski. W latach 1440-1443 Marcin pleban w Głuchowie toczył spór z opatką z Owińsk o lasek koło Głuchowa. W 1443 opatka ta odstępuje wspomnianemu plebanowi lasek zwany "Olszynka". W 1442 pleban ten i altarysta w Kościanie toczył spór z Kasprem wikariuszem katedry poznańskiej. W 1445 pleban oskarżył Abrahama z Kębłowa koło Wolsztyna o nazwanie heretykiem Abrahama ze Zbąszynia, a pleban odpierał ten zarzut przed sądem. W 1475 Mikołaj Wydzierzewski pleban w Głuchowie sprzedał swemu bratu Stanisławowi całą część ojczystą w Wydzierzewicach za 50 grzywien[6].

W 1518 król polski Zygmunt I Stary zezwolił cysterkom z Owińsk sprzedać Głuchowo komandorowi zakonu joannitów koło Poznania Stanisławowi Dłuskiemu z Długiego Starego. W 1529 synowie Benedykta Zadorsiego: Wojciech, Jan, Piotr, Hieronim i Stanisław, nabyli wieś od Staniława Dłuskiego syna Dawida, bratanka Stanisława komandora joannitów[6].

W XVI wieku we wsi istniała już szkoła. W 1512 Maciej rektor szkoły w Głuchowie był w sporze z Mikołajem kmieciem z Jarogniewic. W 1529 patronat kościoła parafialnego w Głuchowie przechodzi na szlachtę z rodu Zadorskich, nabywców wsi Głuchowo. W 1553 do plebana w Głuchowie należały dziesięciny z Mikoszek. W 1581 do parafii w Głuchowie należały wsie: Głuchowo, Siekierki, Srocko Wielkie, Piotrowo, Bieczyny, Jarogniewice i Mikoszki. W 1610 do uposażenia kościoła parafialnego św. Katarzyny w Głuchowie należały: kwarta roli, dwa ogrody we wsi, opłata zwana meszne oraz dziesięciny folwarczne oraz kmiece z Głuchowa i dziesięciny kmiece z Piotrowa i Mikoszek[6].

Wieś szlachecka Gluchowo położona była w 1581 roku w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim[7].

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość wzmiankowana jako Głuchow należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Kosten rejencji poznańskiej[8]. Głuchow należał do okręgu czempińskiego tego powiatu i stanowił - wraz z Siernikami - odrębny majątek, którego właścicielem był wówczas Jaraczewski[8]. Według spisu urzędowego z 1837 roku Głuchow liczył 303 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 29 dymów (domostw)[8].

W latach 1954–1971 wieś należała i była siedzibą władz gromady Głuchowo, po jej zniesieniu w gromadzie Czempiń. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa poznańskiego[5].

Zabytki

W Głuchowie ochronie jako zabytki podlega zespół kościoła parafialnego oraz kompleks dworski[9].

Na miejscu kościoła drewnianego wybudowano w 1751 późnobarokowy kościół parafialny pod wezwaniem św. Katarzyny[5][10]. Budynek przebudowano w 1904[5][10]. Zachowało się wyposażenie z różnych epok: gotyckie rzeźby, w tym Męczeństwo św. Apolonii wg Albrechta Dürera, krucyfiks z poł. XVI w., ołtarze z epoki późnego klasycyzmu, obrazy i epitafia[5][10]. Status zabytku mają także cmentarz kościelny, ogrodzenie z bramą, plebania i ogród[9]

W parku krajobrazowym o pow. 5,7 ha znajduje się pałac z XVIII w., przebudowany w 1882 roku w stylu eklektyczno-neorenesansowym oraz staw[5][10]. W skład zespołu pałacowego wchodzi oficyna i zabudowania folwarczne[5].

Gospodarka

We wsi znajdują się budynki gorzelni[5] oraz mleczarnia[10].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ woj. wielkopolskie >> pow. kościański >> gmina Czempiń. Wszystkie dane dla miejscowości Głuchowo. [w:] Bank Danych Lokalnych [on-line]. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2014-10-12].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 318 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 9 stycznia 2024, identyfikator PRNG: 33870
  4. ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 527, 13 lutego 2013. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014-10-12].
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Alicja Dziewulska, Jan Maj: Kościan: mapa topograficzna Polski. Wydanie turystyczne. Warszawa: Państwowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne, 1997. ISBN 83-7135-149-6.
  6. 1 2 3 4 5 6 Chmielewski 1982 ↓, s. 494-495.
  7. ↑ Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 69.
  8. 1 2 3 Leon Plater: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜ztwa Poznańskiego. Lipsk: Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 213.
  9. 1 2 Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków na terenie województwa wielkopolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 83. [dostęp 2014-10-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-08-30)].
  10. 1 2 3 4 5 Włodzimierz Łęcki: Wielkopolska. Warszawa: Sport i Turystyka, 1996, s. 340. ISBN 83-7079-589-7.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.