Jasień (województwo wielkopolskie)

Jasień
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

kościański

Gmina

Czempiń

Liczba ludności (2011)

332[1]

Strefa numeracyjna

61

Kod pocztowy

64-020[2]

Tablice rejestracyjne

PKS

SIMC

0581451

Położenie na mapie gminy Czempiń
Mapa konturowa gminy Czempiń, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Jasień”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Jasień”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Jasień”
Położenie na mapie powiatu kościańskiego
Mapa konturowa powiatu kościańskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Jasień”
Ziemia52°07′41″N 16°42′44″E/52,128056 16,712222[3]

Jasień (pol. hist. Jasienie[4], a także Jasin[5]) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kościańskim, w gminie Czempiń[6].

Położenie

Jasień leży na Równinie Kościańskiej, przy drodze wojewódzkiej nr 311 i w pobliżu linii kolejowej Wrocław-Poznań (najbliższy przystanek kolejowy Oborzyska Stare)[7].

Historia

Miejscowość pierwotnie była związana z Wielkopolską. Istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku i ma średniowieczną metrykę. Po raz pierwszy w źródłach historycznych odnotowana została w łacińskim dokumencie z 1361, według zachowanej kopii z 1501, jako "Jaszenye", 1399 "Jaczena", 1422 "Jassyenye", 1423 "Jazenye", 1434 "Yassyona", 1445 "Jassyenye", 1448 "Jaszyenye", 1470 "Jaszenye", 1485 "Yaszyenye", 1530 "Jassenyc"[4].

Początkowo wieś była własnością szlachecką, należącą do wielkopolskiej szlachty z rodu Gryżyńskich, którzy od nazwy wsi Gryżyna przyjęli odmiejscowe nazwisko, a później także do Jaszkowskich, Lwowskich. W 1445 miejscowość leżała w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Koronie Królestwa Polskiego. W 1563 leżała w parafii Oborzyska (obecnie Oborzyska Stare)[4].

Pierwsze zapisy związane z miejscowością wzmiankują w 1361 Abrahama sołtysa jasieńskiego. W 1399 odnotowany został kmieć jasieński o imieniu Święch. W 1434 odnotowana została Jadwiga sołtysowa z Jasienia. W tym roku Katarzyna Cielecka z Czeszewa, żona Przedpełka Mościca ze Stęszewa zeznała, że jej stryj Mikołaj nie wziął tej Jadwidze 10 grzywien[4].

Na przełomie XIV i XV wieku właścicielem miejscowości był Przybysław Gryżyński z Brenna. W latach 1422-1423 Małgorzata żona Przybysława posiadała oprawę wdowią m.in. na Jasieniu. W 1445 miał miejsce podział rodzinny majątku pomiędzy bratanków Przybysława Gryżyńskiego w wyniku, którego Jan z Jaszkowa syn Wyszaka Gryżyńskiego otrzymał m.in. Jasień. W 1448 nastąpił podział dóbr Jaszkowo pomiędzy braci Jana i Andrzeja Jaszkowskich synów Wyszaka Gryżyńskiego. Jan otrzymał wówczas pół Jaszkowa oraz m.in. Jasień. Jan Jaszkowski z Jaszkowa zapisał po 300 grzywien posagu i wiana żonie Annie córce Piotra Skóry z Gaju, m.in. na Jasieniu[4].

W 1467 na wsi Jasień ciążył czynsz w wysokości 5 grzywien od sumy głównej 60 grzywien dla wikariuszy katedry poznańskiej. W 1470 Jan Jaszkowski posiadał m.in. Jasień. W 1480 Katarzyna wdowa po Janie Jaszkowskim zeznała, że jej syn Mikołaj, zmieniając jej podstawę oprawy na Jaszkowo w 1482, zaspokoił ją majątkowo z posagu i wiana zapisanych m.in. na Jasieniu. W 1482 Mikołaj zapisał żonie Katarzynie Grudzińskiej po 400 grzywien posagu i wiana na aszkowie, Jasieniu i Słoninie. W 1483 Mikołaj zapisał żonie po 400 grzywien posagu i wiana na swoich wsiach. W 1485 Katarzyna wdowa po Mikołaju Jaszkowskim, żona Mikołaja Kobylińskiego swemu drugiemu mężowi dała część oprawy zapisanej jej przez Mikołaja Jaszkowskiego na połowie Jaszkowa i na Jasieniu. W 1534 Wojciech Ostroróg Lwowski syn Jerzego i Katarzyny Jaszkowskiej córce Mikołaja Jaszkowskiego oprawił posag i wiano swojej żonie Zuzannie córce Mikołaja Kościeleckiego na Jaszkowie, Jasieniu i Słoninie[4].

Miejscowość odnotowały również historyczne rejestry podatkowe. W 1530 miał miejsce pobór 9 łanów. W 1563 we wsi było 11 łanów, dwa łany sołtysa, karczma doroczna oraz jeden komornik. W 1580 miał miejsce pobór z 12 łanów oraz od dwóch zagrodników[4].

Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość wzmiankowana jako Jasień należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Kosten rejencji poznańskiej[8]. Jasień należał do okręgu czempińskiego tego powiatu i stanowił odrębny majątek, którego właścicielem był wówczas (1846) Koczorowski[8]. Według spisu urzędowego z 1837 roku Jasień liczył 229 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 24 dymy (domostwa)[8]. Według danych z końca XIX wieku w Jasień (również Jasin) liczył 126 mieszkańców: 110 katolików i 16 ewangelików, zamieszkujących 16 domostw[5]. Częścią miejscowości był domek stróża kolejowego[5].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego[7]. W 2011 miejscowość liczyła 332 mieszkańców[1].

Urodzeni w miejscowości

W Jasieniu urodził się Kazimierz Raszewski herbu Grzymała (ur. 29 lutego 1864, zm. 14 stycznia 1941 w Poznaniu) – generał broni Wojska Polskiego.

Zabytki

W Jasieniu znajduje się zabytkowy park dworski z XIX wieku[9].

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-09-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (26 czerwca 2015)].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 379 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 44860
  4. 1 2 3 4 5 6 7 Chmielewski 1988 ↓, s. 52.
  5. 1 2 3 Jasin, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. III: Haag – Kępy, Warszawa 1882, s. 479.
  6. ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 716, 13 lutego 2013. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2015-09-11].
  7. 1 2 Alicja Dziewulska, Jan Maj: Kościan: mapa topograficzna Polski. Wydanie turystyczne. Warszawa: Państwowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne, 1997. ISBN 83-7135-149-6.
  8. 1 2 3 Leon Plater: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜ztwa Poznańskiego. Lipsk: Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 214.
  9. ↑ Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków na terenie województwa wielkopolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 84. [dostęp 2015-09-11].

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.