Pałac w Zatoniu

Pałac w Zatoniu
Zabytek: nr rej. 1787 z 16.03.1965
Ilustracja
Pałac w okresie swej świetności
Państwo

 Polska

Województwo

 lubuskie

Miejscowość

Zielona Góra (Zatonie)

Ukończenie budowy

1689

Ważniejsze przebudowy

1842–1843

Zniszczono

1945

Pierwszy właściciel

Balthazar von Unruh

Kolejni właściciele

Dorota de Talleyrand-Périgord, od 1879 Karl Rudolf Friedenthal, Renata von Lancken-Wakenitz

Położenie na mapie Zielonej Góry
Mapa konturowa Zielonej Góry, na dole nieco na prawo znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac w Zatoniu”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac w Zatoniu”
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa konturowa województwa lubuskiego, na dole znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac w Zatoniu”
Ziemia51°52′N 15°34′E/51,866667 15,566667

Pałac w Zatoniu – zabytkowy[1] pałac w Zatoniu, dawnej wsi – od 1 stycznia 2015 dzielnicy Zielonej Góry.

Historia

Pałac został wybudowany w 1689 przez ówczesnego właściciela dóbr zatońskich Balthazara von Unruh w formie barokowego dworu.

W 1809 nabył go książę żagański Piotr Biron z przeznaczeniem na posag dla swojej najmłodszej córki Doroty de Talleyrand-Périgord[2], która w tymże roku wyszła za mąż. Księżna Dorota przeprowadziła się tu dopiero w latach czterdziestych XIX w. To na czas jej pobytu (1840–1844)[2] przypada najlepszy okres w historii pałacu. W 1841 Zatonie odwiedził król Prus Fryderyk Wilhelm IV wraz z małżonką[3]. W latach 1842–1843 pałac został przebudowany w formie klasycystycznej[4]. Budynek podwyższono wtedy o jedno piętro i dobudowano nową część[5]. Według najnowszych ustaleń autorem projektu przebudowy dworu był W. Gurlt, książęcy urzędnik ds. budowlanych z Otynia[6]. W tym samym czasie zaczęto także przekształcać park wokół pałacu, prawdopodobnie według projektu Piotra Lenné[7], chociaż można również spotkać stanowisko, iż z ówczesną transformacją pierwotnej budowli w klasycystyczny pałac, wzniesieniem cieplarni i oranżerii, a także założeniem parku należy wiązać nazwisko Karla Fryderyka Schinkla[2].

Po śmierci księżnej Doroty (1862) właścicielem pałacu został jej młodszy syn, Aleksander Edmund markiz de Talleyrand-Périgord. Z jego inicjatywy na początku lat siedemdziesiątych XIX w. pałac wraz z przyległą oranżerią zostały przebudowane według projektu A. Jaekela[8].

W 1879 pałac zakupił Karl Rudolf Friedenthal, który ożenił się z Fanny von Rosenberg[9]. Po śmierci Rudolfa obiekt przejęła jego córka Renata von Lancken-Wakenitz.

Spalony przez wojska radzieckie w roku 1945 nie został odbudowany[10].

W 2018 roku zabezpieczono ruiny pałacu oraz udostępniono je zwiedzającym. Rewitalizacja parku odbyła się w ramach projektu „Zachowanie i wykorzystanie historycznych krajobrazów parkowych w Branitz i Zatoniu" i kosztowała blisko 17 milionów złotych[11].

Architektura

Dwupiętrowy pałac wybudowany na planie prostokąta, kryty płaskim dachem z attyką z centralnie umieszczonym kartuszem z inicjałami RF (Rudolf Friedenthal) i herbem jego żony Fanny von Rosenberg[9][12][13] przedstawiającym róże i czterema wazonami, które ozdabiają naroża.

Galeria

Przypisy

  1. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo lubuskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 stycznia 2025.
  2. 1 2 3 Lubuskie zamki, dwory i pałace [online], Gazeta Lubuska, 15 sierpnia 2017 (pol.).
  3. ↑ Aus der Chronik der Herzogin von Dino, M. Radziwill (Hrsg.), Berlin (o.J.), s. 99.
  4. ↑ A. Duncker, Die ländlischen Grundbesitzer in der Preussischen Monarchie, Bd. 3, Berlin 1860
  5. ↑ Odkrycie w starej studni w Zatoniu. Płyta sprzed 180 lat, a na niej: "Ja, Dorota, księżna żagańska..." [online], zielonagora.wyborcza.pl [dostęp 2020-03-09].
  6. ↑ K. Adamek-Pujszo, Działalność kulturotwórcza książąt żagańskich Bironów (1786-1862), cz. 2, Zielona Góra 2007, s. 34
  7. ↑ R. Weber, Schlesische Schlösser, Bd. 2, Dresden – Breslau 1910, s. 15
  8. ↑ K. Adamek-Pujszo, op.cit., s. 42.
  9. 1 2 Postacie z Zatonia Dorota księżna de Talleyrand-Périgord, księżna Dino, księżna żagańska (1793-1862). [dostęp 2023-10-04]. (pol.).
  10. ↑ Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków - Zatonie - Pałac [online], www.lwkz.pl [dostęp 2020-01-13] (pol.).
  11. ↑ Ruiny Pałacu w Zatoniu oficjalnie otwarte! [online] [dostęp 2018-11-12] (pol.).
  12. ↑ Pałac w Zatoniu – historia rozbłyśnie na nowo. [dostęp 2023-10-04]. (pol.).
  13. ↑ Włości księżnej de Talleyrand-Périgord. Pałac w Zatoniu

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.