Rekordy lotów kosmicznych
Artykuł ten stanowi spis rekordów dotyczących lotów kosmicznych. Większość z nich dotyczy ludzkich lotów załogowych, ale znajdują się tutaj też rekordy w lotach bezzałogowych, a także z załogami zwierzęcymi.
Najdłuższy pojedynczy pobyt człowieka w kosmosie
- Walerij Polakow, który wystartował 8 stycznia 1994 roku w ramach misji Sojuz TM-18, pozostał na pokładzie stacji kosmicznej Mir przez 437,7 dnia, w czasie których okrążył Ziemię 7075 razy i przebył 300 765 000 km. Misja zakończyła się 22 marca 1995 – Polakow powrócił na Ziemię na pokładzie Sojuza TM-20.
Najdłuższy nieprzerwany pobyt w kosmosie
- ZSRR i Rosja jako jego spadkobierca utrzymywali ciągłą obecność załogi w kosmosie od startu misji Sojuz TM-8 5 września 1989 do lądowania Sojuza TM-29 28 sierpnia 1999 – łącznie 3644 dni (zabrakło 8 dni do 10 lat). Związek Radziecki i Rosja wystrzelili w tym czasie 22 załogowe pojazdy w ramach programu Sojuz, z których wszystkie dokowały do stacji Mir. Dodatkowo, do stacji tej w latach 1995-1998 9 razy dokowały amerykańskie promy kosmiczne Atlantis, Endeavour i Discovery, zostawiając lub odbierając pasażerów osiem razy.
- Stany Zjednoczone i Rosja wspólnymi siłami utrzymują obecność człowieka w przestrzeni kosmicznej od 31 października 2000 roku, kiedy to wystrzelony został Sojuz TM-31 z misją zadokowania do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.
Najdłuższy samotny lot
- Walerij Bykowski spędził samotnie 4 dni, 23 godziny i 7 minut na pokładzie pojazdu Wostok 5 w dniach 14–19 czerwca 1963. Rekord długości lotu został pobity przez załogę Gemini 5 w sierpniu 1965 roku, ale rekord lotu samotnego został niepobity do dzisiaj.
Najdłuższy pojedynczy lot psa
- Psy Wietierok i Ugolok zostały wystrzelone przez Rosjan 22 lutego 1966 roku na pokładzie statku Kosmos 110 i spędziły na orbicie 22 dni, po których, 16 marca 1966, wylądowały.
Najdłuższy pobyt na powierzchni Księżyca
- Eugene Cernan i Harrison Schmitt w ramach misji Apollo 17 spędzili na Księżycu 74 godziny 59 minut i 40 sekund od chwili wylądowania 11 grudnia do startu 14 grudnia 1972 roku, trzykrotnie wychodząc na jego powierzchnię (łącznie na ponad 22 godziny).
Najodleglejszy lot załogowy
- Załoga Apollo 13 – Jim Lovell, Fred Haise i John Swigert, w czasie lotu nad niewidoczną stroną Księżyca, 254 km od jego powierzchni, znajdowali się 400 171 km od Ziemi. Rekord ten został ustanowiony o godzinie 0:21 UTC 15 kwietnia 1970 roku.
Największa odległość od Ziemi misji nieksiężycowych
- Gemini 11 odpalił silnik rakietowy Agena Target Vehicle 14 września 1966, 40 godzin 30 minut po starcie, i osiągnął apogeum 1374,1 km.
Najszybsze
- Załoga Apollo 10 – Thomas Stafford, John W. Young i Eugene Cernan osiągnęła największą prędkość z jaką kiedykolwiek podróżował człowiek: 39 896 km/h (11,1 km/s) względem Ziemi.
Najwięcej lotów
- 7 lotów
- Franklin Chang-Díaz –
Stany Zjednoczone* - Jerry L. Ross –
Stany Zjednoczone
- Franklin Chang-Díaz –
* Urodzony w Kostaryce; posiada honorowe kostarykańskie obywatelstwo
- 6 lotów
* Podwójne obywatelstwo
Najwięcej spacerów kosmicznych
- Anatolij Sołowjow, 16 spacerów trwających łącznie 77 godzin 41 minut (co jest także rekordem łącznego czasu trwania spacerów)
Osiągnięcia w załogowych lotach kosmicznych
| Pierwsze | Osoba | Pojazd | Kraj | Data |
|---|---|---|---|---|
| Lot kosmiczny Lot orbitalny |
Jurij Gagarin | Wostok 1 | 12 kwietnia 1961 | |
| Lot suborbitalny | Alan Shepard | Freedom 7 | 5 maja 1961 | |
| Lot trwający dzień | Gierman Titow | Wostok 2 | 6 - 7 sierpnia 1961 | |
| Podwójny lot Dwóch ludzi w kosmosie |
Andrijan Nikołajew Pawło Popowicz |
Wostok 3 Wostok 4 |
12 sierpnia 1962- 15 sierpnia 1962 | |
| Kobieta w kosmosie Cywil w kosmosie |
Walentina Tierieszkowa | Wostok 6 | 16 czerwca 1963- 19 czerwca 1963 | |
| Lot suborbitalny w pojeździe skrzydłowym | Joe Walker | X-15 | 19 lipca 1963 | |
| Osoba dwukrotnie w kosmosie | Joe Walker | X-15 Loty 90 i 91 |
22 sierpnia 1963 | |
| Trzyosobowy pojazd kosmiczny | Władimir Komarow Konstantin Fieoktistow Boris Jegorow |
Woschod 1 | 12 października 1964- 13 października 1964 | |
| Dwuosobowy pojazd kosmiczny | Paweł Bielajew Aleksiej Leonow |
Woschod 2 | 18 marca 1965- 19 marca 1965 | |
| Spacer kosmiczny | Aleksiej Leonow | Woschod 2 | 18 marca 1965 | |
| Manewry orbitalne (zmiana orbity) | Virgil Grissom, John W. Young | Gemini 3 | 23 marca 1965 | |
| Osoba, która odbyła dwa loty orbitalne | Gordon Cooper | Faith 7 Gemini 5 |
15 maja 1963- 16 maja 1963 21 sierpnia 1965- 29 sierpnia 1965 | |
| Ludzie, którzy spędzili tydzień w kosmosie | Gordon Cooper Pete Conrad |
Gemini 5 | 21 sierpnia 1965- 29 sierpnia 1965 | |
| Spotkanie na orbicie i wspólny lot dwóch statków obok siebie Czterech ludzi w kosmosie |
Frank Borman, James Lovell Walter Schirra, Thomas Stafford |
Gemini 7 Gemini 6A |
15 grudnia 1965- 16 grudnia 1965 | |
| Dokowanie w kosmosie | Neil Armstrong David Scott |
Gemini 8 i Agena | 16 marca 1966 | |
| Połączenie z dwoma pojazdami | John W. Young Michael Collins |
Gemini 10 z Ageną 10 i Ageną 8 | 19 lipca 1966 20 lipca 1966 | |
| Orbitowanie wokół Księżyca | Frank Borman James Lovell Bill Anders |
Apollo 8 | 24 grudnia 1968- 25 grudnia 1968 | |
| Dwuosobowy spacer kosmiczny; wymiana załogi na orbicie | Aleksiej Jelisiejew Jewgienij Chrunow |
Sojuz 4 Sojuz 5 |
16 stycznia 1969 | |
| Lądowanie na Księżycu | Neil Armstrong Buzz Aldrin |
Apollo 11 | 20 lipca 1969 | |
| Pięciu ludzi jednocześnie w kosmosie | Gieorgij Szonin, Walerij Kubasow Anatolij Filipczenko, Władisław Wołkow, Wiktor Gorbatko |
Sojuz 6 Sojuz 7 |
12 października 1969- 13 października 1969 | |
| Potrójny lot kosmiczny Siedmiu ludzi w kosmosie |
Szonin, Kubasow Filipczenko, Wołkow, Gorbatko Władimir Szatałow, Aleksiej Jelisiejew |
Sojuz 6 Sojuz 7 Sojuz 8 |
13 października 1969- 16 października 1969 | |
| Ludzie, którzy spędzili dwa tygodnie w kosmosie | Andrijan Nikołajew Witalij Siewastjanow |
Sojuz 9 | 1 czerwca 1970- 19 czerwca 1970 | |
| Załogowa stacja orbitalna | Gieorgij Dobrowolski Wiktor Pacajew Władisław Wołkow |
Sojuz 11 zadokowany do Salut 1 | 7 czerwca 1971- 29 czerwca 1971 | |
| Śmierć podczas misji kosmicznej | Władimir Komarow | Sojuz 1 | 24 kwietnia 1967 | |
| Śmierć w przestrzeni kosmicznej | Gieorgij Dobrowolski Wiktor Pacajew Władisław Wołkow |
Sojuz 11 | 29 czerwca 1971 | |
| Ludzie na orbicie cztery tygodnie | Pete Conrad Joseph Kerwin Paul Weitz |
Skylab 2 | 25 maja 1973- 22 czerwca 1973 | |
| Ludzie na orbicie przez osiem tygodni | Alan Bean Jack Lousma Owen Garriott |
Skylab 3 | 28 lipca 1973- 25 września 1973 | |
| Ludzie na orbicie przez dwanaście tygodni | Gerald Carr William Pogue Edward Gibson |
Skylab 4 | 16 listopada 1974- 8 lutego 1974 | |
| Załoga odwiedzająca obsadzoną stację kosmiczną | Władimir Dżanibekow, Oleg Makarow | Sojuz 27 odwiedził załogę Salut 6 EO-1 | 10 stycznia 1978- 16 stycznia 1978 | |
| Nieradziecki i nieamerykański obywatel w kosmosie | Vladimír Remek | Sojuz 28 | 2 marca 1978- 10 marca 1978 | |
| Ludzie na orbicie przez 19 tygodni (4 miesiące) |
Władimir Kowalonok, Aleksandr Iwanczenkow | Salut 6 EO-2, Sojuz 29-Sojuz 31 | 15 czerwca 1978- 2 listopada 1978 | |
| Ludzie na orbicie przez 26 tygodni (6 miesięcy) |
Leonid Popow, Walerij Riumin | Salut 6 EO-4, Sojuz 35-Sojuz 37 | 9 kwietnia 1980- 11 października 1980 | |
| Osoba podróżująca czterema różnymi rodzajami pojazdów kosmicznych | John W. Young | STS-1 | 12 kwietnia 1981 | |
| Czteroosobowy lot kosmiczny w jednym pojeździe |
Vance Brand, Robert F. Overmyer Joseph P. Allen, William B. Lenoir |
STS-5 | 11 listopada 1982- 16 listopada 1982 | |
| Pięcioosobowy lot kosmiczny w jednym pojeździe Kobieta-obywatel USA w kosmosie |
Robert L. Crippen, Frederick H. Hauck John M. Fabian, Sally K. Ride, Norman E. Thagard |
STS-7 | 18 czerwca 1983- 24 czerwca 1983 | |
| Sześcioosobowy lot kosmiczny w jednym pojeździe |
John W. Young, Brewster H. Shaw Owen K. Garriott, Robert A. Parker, Ulf Merbold |
STS-9 | 28 listopada 1983- 8 grudnia 1983 | |
| Spacer kosmiczny bez uwięzi | Bruce McCandless II | STS-41-B | 7 lutego 1984 | |
| Osiem osób w kosmosie bez dokowania | Oleg At´kow, Vance Brand, Robert L. Gibson, Leonid Kizim, Bruce McCandless II, Ronald McNair, Władimir A. Sołowjow, Robert L. Stewart | Salut 7 EO-3, Sojuz T-10, STS-41-B | 8 lutego 1984- 11 lutego 1984 | |
| Jedenaście osób w kosmosie bez dokowania | Oleg Atkow, Robert L. Crippen, Terry J. Hart, Leonid Kizim, Jurij Małyszew, George Nelson, Francis Scobee, Rakesh Sharma, Władimir A. Sołowjow, Giennadij Striekałow, James van Hoften | STS-41-C, Salut 7 EO-3, Sojuz T-10-Sojuz T-11 | 6 kwietnia 1984- 11 kwietnia 1984 | |
| Cztery spacery kosmiczne w ramach jednej misji | Leonid Kizim, Władimir Sołowjow | Salut 7 | 26 kwietnia 1984- 18 maja 1984 | |
| Ludzie w kosmosie przez 33 tygodnie (7 miesięcy) |
Leonid Kizim, Władimir Sołowjow, Oleg At´kow | Salut 7 EO-3, Sojuz T-10-Sojuz T-11 | 8 lutego 1984- 2 października 1984 | |
| Siedmioosobowy lot kosmiczny w jednym pojeździe |
Robert L. Crippen, Jon A. McBride Kathryn D. Sullivan, Sally K. Ride, David C. Leestma, Marc Garneau |
STS-41-G | 5 października 1984- 13 października 1984 | |
| Częściowa wymiana załogi na stacji orbitalnej | Aleksandr Wołkow i Władimir Wasiutin zastąpili Władimira Dżanibekowa | Sojuz T-14, Salut 7 | 17 września 1985- 26 września 1985 | |
| Ośmioosobowy lot kosmiczny w jednym pojeździe |
Henry W. Hartsfield, Steven R. Nagel Bonnie J. Dunbar, James F. Buchli, Guion S. Bluford, Reinhard Furrer |
STS-61-A | 30 października 1985- 6 listopada 1985 | |
| Lot pomiędzy dwiema stacjami kosmicznymi | Leonid Kizim Władimir Sołowjow |
Sojuz T-15 z Mira na Salut 7 | 5 maja 1986- 6 maja 1986 | |
| Całkowita wymiana załogi na stacji kosmicznej | Władimir Titow i Musa Manarow zastąpili Jurija Romanienko i Aleksandra Aleksandrowa | Sojuz TM-4-Sojuz TM-2, Sojuz TM-3, na Mira | 21 grudnia 1987- 29 grudnia 1987 | |
| Ludzie na orbicie przez 52 tygodnie (12 miesięcy) |
Władimir Titow, Musa Manarow | Mir EO-3, Sojuz TM-4-Sojuz TM-6 | 21 grudnia 1987- 21 grudnia 1988 | |
| Dwunastu ludzi w kosmosie bez dokowania | Prom: Vance Brand, Samuel Durrance, Guy S. Gardner, Jeffrey A. Hoffman, John M. Lounge, Ronald Parise, Robert A. Parker Sojuz i Sojuz/Mir: Musa Manarow, Wiktor Afanasjew, Toyohiro Akiyama Mir: Giennadij Manakow, Giennadij Striekałow |
STS-35, Mir EO-7, Sojuz TM-10-Sojuz TM-11 | 2 grudnia 1990- 10 grudnia 199] | |
| Trzyosobowy spacer kosmiczny | Pierre J. Thuot, Richard J. Hieb Thomas D. Akers |
STS-49 | 13 maja 1992 | |
| Trzynaście osób w kosmosie bez dokowania | Prom: Steve Oswald, William Gregory, John Grunsfeld, Wendy Lawrence, Tammy Jernigan, Sam Durrance, Ron Parise Mir: Aleksandr Wiktorienko, Jelena Kondakowa, Walerij Polakow Sojuz/Mir: Norman E. Thagard, Władimir Dieżurow, Giennadij Striekałow |
STS-67, Mir, Sojuz TM-20, Sojuz TM-21 | 14 marca 1995- 18 marca 1995 | |
| Dziesięć osób w jednym pojeździe z dokowaniem | Robert L. Gibson, Charles J. Precourt, Ellen Baker, Bonnie J. Dunbar, Gregory J. Harbaugh, Anatolij Sołowjow, Nikołaj Budarin, Norman E. Thagard, Władimir Dieżurow, Giennadij Striekałow | STS-71, Mir, Sojuz TM-21 | 29 czerwca 1995- 4 lipca 1995 | |
| Osoba siedem razy w kosmosie | Jerry L. Ross | STS-110 | 19 kwietnia 2002 | |
| Prywatnie ufundowany pojazd załogowy w kosmosie | Mike Melvill | SpaceShipOne flight 15P | 21 czerwca 2004 | |
| Cztery spacery kosmiczne jednej osoby w czasie jednej misji | Robert Curbeam | STS-116 | 12 grudnia 2006- 18 grudnia 2006 |
Łączny czas w kosmosie
- Siergiej Krikalow przebywał najdłużej ze wszystkich ludzi w kosmosie: 803 dni, 9 godzin i 39 minut. Na czas ten złożyło się sześć lotów kosmicznych w latach 1988-2005, podczas których przebywał w ramach stałych załóg między innymi na stacjach kosmicznych Mir i ISS. Krikalow nie jest już aktywnym zawodowo astronautą.
- Spośród aktywnych astronautów najdłuższy łączny pobyt w kosmosie ma Aleksandr Kaleri, który w latach 1992-2011 przebywał w Kosmosie przez 769 dni, 6 godzin i 35 minut w trakcie pięciu lotów kosmicznych[1].
Łącznie załogowe loty kosmiczne według kraju

| Pozycja | Kraj | Łącznie osobodni |
|---|---|---|
| 1 | 17 421,32 | |
| 2 | 10 036,30* | |
| 3 | 481,24 | |
| 4 | 384,67 | |
| 5 | 381,65* | |
| 6 | 121,57 | |
| 7 | 102,15 | |
| 8 | 71,12 | |
| 9 | 42,50 | |
| 10 | 19,79 | |
| 11 | 18,88 | |
| 12 | 17,90 | |
| 13 | 15,93 | |
| 14 | 15,69 | |
| 15 | 11,91 | |
| 16 | 10,519 | |
| 17 | 9,893 | |
| 18 | 9,888 | |
| 19 | 8,91 | |
| 20 | 8,85 | |
| 21 | 7,93 | |
| 22 | 7,928 | |
| 23 | 7,925 | |
| 24 | 7,919 | |
| 25 | 7,914 | |
| 26 | 7,903 | |
| 27 | 7,865 | |
| 28 | 7,863 | |
| 29 | 7,863 | |
| 30 | 7,862 | |
| 31 | 7,862 | |
| 32 | 7,069 | |
| 33 | 6,878 |
- Stan na 8 kwietnia 2006
- * Michael Foale, posiadający podwójne obywatelstwo, został wliczony do obu krajów.
Ważniejsze wydarzenia lotów bezzałogowych
| Ciało niebieskie | Pojazd | Wydarzenie | Kraj | Data |
|---|---|---|---|---|
| Ziemia | A4/V2 | Pierwszy lot kosmiczny | 3 października 1942 | |
| Ziemia | Sputnik 1 | Pierwszy sztuczny satelita na orbicie | 4 października 1957 | |
| Ziemia | Vanguard 1 | Najstarszy satelita pozostający na orbicie – z obliczeń wynika, że pozostanie na niej jeszcze 240 lat. Ostatnia transmisja z tego satelity została odebrana w maju 1964 | 17 marca 1958 | |
| Księżyc | Łuna 1 | Pierwszy przelot w pobliżu; odległość – 5995 km | 4 stycznia 1959 | |
| Księżyc | Łuna 2 | Pierwsze zderzenie | 14 września 1959 | |
| Ziemia | Discoverer 13 | Pierwszy satelita ściągnięty z orbity | 10 sierpnia 1960 | |
| Wenus | Wenera 1 | Pierwszy przelot w pobliżu; odległość – 100 000 km (komunikacja została utracona przed tym wydarzeniem) | 19 maja 1961 | |
| Wenus | Mariner 2 | Pierwszy przelot w pobliżu z utrzymaną komunikacją; odległość – 34 762 km | 14 grudnia 1962 | |
| Mars | Mariner 4 | Pierwszy przelot w pobliżu; odległość – 9846 km | 14 lipca 1965 | |
| Księżyc | Łuna 9 | Pierwsze miękkie lądowanie | 31 stycznia 1966 | |
| Wenus | Wenera 3 | Pierwsze zderzenie | 1 marca 1966 | |
| Księżyc | Łuna 10 | Pierwszy orbiter | 3 kwietnia 1966 | |
| Wenus | Wenera 7 | Pierwsze miękkie lądowanie | 1 sierpnia 1970 | |
| Księżyc | Łuna 16 | Pierwsze automatyczne przesłanie próbek | 24 września 1970 | |
| Księżyc | Łuna 17 | Pierwszy automatyczny pojazd wędrujący – Łunochod 1 | 17 listopada 1970 | |
| Mars | Mariner 9 | Pierwszy orbiter | 14 listopada 1971 | |
| Mars | Mars 2 | Pierwsze zderzenie | 27 listopada 1971 | |
| Mars | Mars 3 | Pierwsze miękkie lądowanie. Sygnał telemetryczny przesyłany przez 20 sekund po lądowaniu. | 2 grudnia 1971 | |
| Jowisz | Pioneer 10 | Pierwszy przelot w pobliżu; odległość – 130 000 km | 3 grudnia 1973 | |
| Merkury | Mariner 10 | Pierwszy przelot w pobliżu; odległość – 703 km | 29 marca 1974 | |
| Wenus | Wenera 9 | Pierwszy orbiter | 22 października 1975 | |
| Słońce | Helios 2 | Największa prędkość pojazdu względem Słońca – 247 510 km/h przy peryhelium 0,29 j.a. | 17 kwietnia 1976 | |
| Saturn | Pioneer 11 | Pierwszy przelot w pobliżu; odległość – 21 000 km | 1 września 1979 | |
| Wenus | Wenera 13 | Pierwsza sonda meteorologiczna na obcej planecie | 1 marca 1982 | |
| Wenus | Wega 1 | Pierwszy próbnik w postaci balonu helowego | 1 czerwca 1985 | |
| Uran | Voyager 2 | Pierwszy przelot w pobliżu; odległość – 81 500 km | 24 stycznia 1986 | |
| Kometa Halleya | Wega 1 | Pierwszy przelot w pobliżu komety; odległość – 8890 km | 6 marca 1986 | |
| Pioneer 10 | Pierwszy pojazd poza Układem Słonecznym (według niektórych definicji) | 13 czerwca 1986 | ||
| Neptun | Voyager 2 | Pierwszy przelot w pobliżu; odległość – 40 000 km | 25 sierpnia 1989 | |
| (951) Gaspra | Galileo | Pierwszy przelot w pobliżu planetoidy; odległość – 1600 km | 29 października 1991 | |
| Jowisz | Galileo (sonda) | Pierwsze zderzenie | 7 grudnia 1995 | |
| Jowisz | Galileo | Pierwszy orbiter | 7 grudnia 1995 | |
| Mars | Mars Pathfinder | Pierwszy automatyczny pojazd wędrujący – Sojourner | 4 lipca 1997 | |
| (433) Eros | NEAR Shoemaker | Pierwszy orbiter planetoidy | 14 lutego 2000 | |
| (433) Eros | NEAR Shoemaker | Pierwsze miękkie lądowanie na planetoidzie | 12 lutego 2001 | |
| Saturn | Orbiter Cassini | Pierwszy orbiter | ESA |
1 lipca 2004 |
| Tytan | Huygens | Pierwsze miękkie lądowanie | ESA |
14 stycznia 2005 |
| Tempel 1 | Deep Impact | Pierwsze zderzenie z kometą | 4 lipca 2005 | |
| Voyager 1 | Największa odległość od Ziemi – 137 au[2] | Stan na styczeń 2017 | ||
| Voyager 2 | Najdłużej funkcjonująca sonda kosmiczna[3]. Wystrzelona 20 sierpnia 1977 roku, działa do tej pory, czyli ponad 40 lat. | Stan na rok 2017 |
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Aleksandr Jurjewicz Kaleri. Loty kosmiczne. [dostęp 2013-08-26]. (pol.).
- ↑ Spacecraft escaping the Solar System. Heavens-Above. [dostęp 2013-08-26]. (ang.).
- ↑ 35-Year-Old Voyager 2 Probe Is NASA's Longest Mission Ever. space.com, 2012-08-20. [dostęp 2013-08-26]. (ang.).
